Beatriz Arraiz Nalda Espainiako Gobernuak Errioxan duen ordezkariak zehaztu duenez, 2024ko urtarriletik irailera 625 salaketa aurkeztu ziren Errioxan indarkeria matxistagatik; 2023an, berriz, 620 salaketa jarri ziren epe horretan bertan.
Ordezkariak, Noelia González Pastor Emakumearen Aurkako Indarkeriaren Aurkako Koordinazio Unitateko buruarekin batera, gaur goizean aurkeztu dute indarkeria matxistaren arloko 2024ko lehen hiru hiruhilekoei dagozkien estatistika-datuen balantzea.
Estatuko Segurtasun Indar eta Kidegoen datuen arabera, salaketetatik 339 Guardia Zibilaren aurrean aurkeztu ziren eta beste 286 Poliziaren Goi Buruzagitzan. Datu horietan sartuta daude gertakariak errepikatzeagatik eta neurriak urratzeagatik jarritako salaketa berriak.
Gobernuaren ordezkariak, bere aldetik, honakoa adierazi du: “20 urte bete dira genero-indarkeriaren aurkako Lege integrala onartu zenetik. Ordutik, emakume askok salaketa jarri dute, eta argi utzi dute ez dutela ahalbidetzen beren bikotekideek edo bikotekide ohiek haiekiko lagin matxistak diren jokabide jasanezinak”.
Horren harira, Arraiz Naldak azaldu du askotan oso zaila dela urrats hori ematea inguruan dituzten inguruabarrengatik, seme-alabei min egingo dieten beldurragatik, menpekotasun ekonomikoagatik edo, besterik gabe, emakumeek pairatzen dituzten zenbait jokabide normalizatzen dituztelako.
Horregatik, Berdintasun Ministerioaren ‘Zerbait egingo duzu?’ sentsibilizazio kanpainan erakusten den bezala, gizarte osoak genero indarkeria kasu ororen aurrean jarduteko beharraz jabetu behar duela gaineratu du, “gutako bakoitzaren urrats txiki bat erabakigarria izan daitekeelako emakume askoren bizitzan”.
Ordezkariak azaldu duenez, 4 pertsonatik 1ek baino ez du indarkeria matxista kasu baten aurrean jarduten. Horregatik azpimarratu du garrantzitsua dela senideak, lagunak, bizilagunak eta biktimarekin harremana duten profesionalak adi egotea eta babesa ematea laguntza bilatzeko pausoa ematen dutenean.
Gainera, zehaztu duenez, “gizarteak indarkeria matxistaren aurkako borrokan konpromisoa hartzen badu, erasotzaileei bakarrik daudela erakusten diegu, biktimek euren ingurune guztien babesa dutelako”.
Bestalde, Noelia Gonzalez Pastor Emakumearen Aurkako Indarkeriaren Aurkako Koordinazio Unitateko buruak azpimarratu duenez, indarkeria matxista pairatzen duten emakumeak existitzen jarraitzen duten bitartean, gizartea kontzientziatzeko lanean jarraitu behar da.
“Emakumeen duintasunaren aurkako atentatu larri honek, jendartean eta, zoritxarrez, gazteenen artean ere bizirik dirau”, salatu du. Ildo horretan, azaldu du gazteak biztanleria osoa baino pixka bat toleranteagoak direla kontrol-indarkeriari buruzko jokabideekin. Gainera, teknologia berriak gaizki erabiltzeak indarkeria egoera horiek larriagotu baino ez ditu egiten.
Era berean, Gonzalez Pastorrek azaldu du nerabeak, gero eta adin txikiagoetan, pornografiara iristen direla eta horrek berekin dakarrela emakumeen aurkako indarkeriazko jarrerak normalizatzea; horrela, desagertu egiten da beste pertsonarekiko enpatia, botere-harremanek ordezkatzen dutena. Eduki pornografiko esplizituak, bortitzak, gizatasunik gabekoak eta emakumeenganako genero estereotipo patriarkal umiliagarriak betikotzen dituztenak azaltzen dira.
“Pornoak maskulinitate bortitz eta dominantea eta feminitate adeitsua, hertsatua, indartzen ditu, betiere gizonezkoen plazeraren esanetara. Emakumeen aurkako indarkeriari aurrea hartzeko, beharrezkoa da gazteek kalitatezko hezkuntza afektibo sexuala jasotzea”, azpimarratu du.
Horretarako, Emakumearen Aurkako Indarkeriaren Aurkako Koordinazio Unitateko buruak azpimarratu du ahalegina egin behar dugula, sentsibilizazioaren eta prebentzioaren bitartez, abusua eta indarra harreman eredu gisa erabiltzea desagerrarazteko, eta arrisku egoeren prebentzioa eta tratu txar mota guztiekiko intolerantzia sustatzeko.
Indarkeria matxistari buruzko datuak Errioxan
Estatuko Segurtasun Indar eta Kidegoek aurtengo lehen bederatzi hilabeteetan Errioxan erregistratu dituzten indarkeria matxistari buruzko datuei dagokienez.
Gauzak horrela, irailaren 30ean poliziaren jarraipen aktiboa zuten kasuak 893 ziren, 863 biktimekin: 334 arrisku ez antzemanarekin, 315 arrisku baxuarekin, 220 arrisku ertainarekin eta 22 arrisku handiarekin. Emakume bakar bat ere ez zegoen muturreko arrisku mailarekin data horretan.
Indarkeria matxistatzat baloratutako kasuetatik eta, beraz, Eusko Jaurlaritzak oinarri duen 1/2004 Legearekin bat datozenetatik, 165 egoera garrantzi berezikotzat jotzen ziren, 84 adingabe egoera zaurgarrian zeuden eta 94 adingabe arrisku egoeran.
Guztira, 452 kasu zeuden biktimaren ardurapean adingabeak zituztenak.
Biktimaren eta erasotzailearen adina
Biktima gehien izan dituen adin tartea 31 eta 40 urte artekoa da; guztira, 212 salaketa jarri dituzte (%33,9). Atzetik, 41 eta 50 urte bitarteko emakumeak daude, 168 salaketarekin (%26,9), eta 21 eta 30 urte bitartekoak, 152 salaketarekin (%24,2).
Erasotzailearen adinari dagokionez, erasotzaileen adin-tartea 31 eta 40 urte artekoa da ehunekorik handiena (% 34,5, 216 salaketarekin); ondoren, 41 eta 50 urte arteko erasotzaileak daude (% 28,5, 178 salaketarekin), eta, azkenik, 21 eta 30 urte artekoak (% 17,4, 109 salaketarekin).
Erlazio-mota
Biktima/erasotzailea harreman-mota kontuan hartuta, emakumeen aurkako indarkeriagatiko salaketetan sarriena harreman afektiboa izan zen, 236rekin, eta, ondoren, salaketetan 208rekin izandako harreman afektiboa.
Salaketa- eta lesio-motak
296 salaketa (% 47,9) tratu txar fisikoengatik izan ziren: %66,9 lehen aldiz eta %33,1 ohiko tratu txarrengatik.
Emakumeek salatutako tratu txar fisikoetatik 377 lesiorik gabe izan ziren, 197 lesio arinekin eta 1 lesio larriekin.
Azpimarratzekoa da, tratu txar fisikoengatik emakumeek egiten dituzten salaketen artean, ohikoa dela bestelako delitu-egitateak ere antzematea, hala nola “emakumeen askatasunaren aurkakoak” deiturikoak (mehatxuengatik eta derrigortzeengatik 266 salaketa –%42,5–) edo tratu txar psikologikoak (197 –%31,5).
Erasotzailea babesteko eta atxilotzeko agindua eskatzea
Indarkeria matxistaren biktimen % 47,5ek (297) urtarriletik irailera bitarteko epealdi horretan babes-agindu bat eskatu zuten, eta 2023ko epealdi berean baino 1,2 puntu gehiago igo da.
Horrez gain, salatutako kasuen %81,3an gertatu da erasotzailearen atxiloketa, 2023ko epe bereko datua baino baxuagoa, %84,8koa izan baitzen.
Bestalde, kasuen %86,4an epaiketa azkarra egin da. Gorakada ematen da, 2023ko lehen hiru hiruhilekoetan epaiketa azkarrak egin baitziren kasuen %76,6an.
2023ko urtarriletik irailera 161 urraketa izan ziren –81 Poliziaren Kidego Nazionalaren esparruan eta 80 Guardia Zibilarenean-; 2023ko lehen bederatzi hilabeteekin alderatuta, 32 gehiago.