Beatriz Arraiz Nalda Espainiako Gobernuak Errioxan duen ordezkariak zehaztu duenez, 2023ko urtarriletik irailera 620 salaketa aurkeztu ziren Errioxan indarkeria matxistagatik, hau da, 2022an epe berean baino 43 salaketa gehiago.
Azaroaren 25eko larunbateko ospakizunarekin bat datorren aste honetan, ordezkariak, Cristina Peña Sánchez Emakumearen Aurkako Indarkeriaren Aurkako Koordinazio Unitateko buruarekin batera, 2023ko lehen hiru hiruhilekoei dagozkien datu estatistikoen balantzea aurkeztu dute gaur goizean, indarkeria matxistaren arloan.
Estatuko Segurtasun Indar eta Kidegoen datuen arabera, salaketetatik 335 Guardia Zibilaren aurrean aurkeztu ziren eta 285 Poliziaren Buruzagitza Nagusian salatuak. Datu horietan sartuta daude gertakariak errepikatzeagatik eta neurriak urratzeagatik jarritako salaketa berriak.
Bestalde, Espainiako Gobernuaren ordezkariak salatu duenez, aurtengo uztailean genero indarkeriagatik hildako biktima kasu bat izan zen Errioxan: 35 urteko emakume bat, ustez bere bikotekideak eraila. Biktimak hiru seme-alaba adingabe zituen, eta ez zegoen genero indarkeriagatik ustezko erasotzailearen aurkako salaketarik jarrita aurretik.
Urte honetan, datu ofizialen arabera, 52 emakume hil dituzte haien bikotekideek edo bikotekide ohiek.
Arraiz Naldak esan du azken Berdintasun Konferentzia Sektorialean hainbat alderdi garrantzitsu aztertu zirela. Lehena, biktimaren inguruaren garrantzia, emakumearen laguntzan giltzarri dena.
Zentzu horretan, genero indarkeriaren biktima den emakumea babestu eta laguntzeko prozesua martxan jartzeko salaketa ezinbestekoa dela azpimarratu du ordezkariak. “Biktimaren isiltasuna arrisku faktore bat da tratu txarrak jasan dituzten emakumeen bizitzarako, eta beraz, oso garrantzitsua da emakumeak kontzientziatzea, baita gizarte osoa ere, salatzeko beharraz”.
Ildo horretan, indarkeria zer den eta nola azaltzen den gizarte osoari jakinaraztea ezinbestekoa dela nabarmendu du, edozein pertsonak biktima antzeman eta laguntzen jakin dezan.
Gobernuaren ordezkariarentzat, “matxismoaren adierazpenik larrienaren aurrean, genero-indarkeriaren aurrean, batasuna lehentasunezkoa da gure herrialdearentzat, ukatzeak edo ukatze horren konplize izateak erasotzaileak indartzen dituelako, biktimak babesik gabe uzten dituelako eta emakume eta gizonen arteko berdintasunaren aldeko aurrerapausoak geldiarazten dituelako”
Horregatik, “negazionismoaren aurrean, lehentasuna du kontzientziazioak, sentsibilizazioak eta prebentzioak”, gaineratu du. Genero indarkeria ukatzen dutenei, Arraiz Naldak gogorarazi die urteko lehen bederatzi hilabete hauetan emakume bat hil dutela eta beste 5ek lesio larriak jasan dituztela Errioxan, “benetakoak diren datu batzuk, gizarte bezala atzera eginarazi ezin dizkigutenak”.
Horrez gain, Errioxako Emakumeen Aurkako Indarkeriaren Aurkako Koordinazio Unitateak egindako indarkeria matxistari buruzko estatistikan jasotako datuetatik, 20 urtetik beherako emakumeek jarritako 45 salaketak nabarmendu nahi izan ditu, horietako 12 adin txikikoak. “Datu horrek berretsi egiten du berdintasunezko balioetan eta indarkeria matxistaren aurkako hezkuntzan fokalizatu eta tematu beharra dagoela”, nabarmendu du.
Bestalde, Cristina Peña Sánchez Emakumearen Aurkako Indarkeriaren Aurkako Koordinazio Unitateko buruak Errioxan 2023ko lehen bederatzi hilabeteei buruz erregistratu diren datuak zehaztu ditu.
2023ko azaroaren 19an, poliziaren jarraipen aktiboa izan duten kasuak 680 dira; 199, arrisku ez hautemangarriarekin (%29) 269, arrisku txikiarekin (%39,5) 200, arrisku ertainarekin (%29,4); 11, arrisku handiarekin; eta 1, muturreko arriskuarekin.
Indarkeria matxistatzat jotako kasuetatik, eta, beraz, Eusko Jaurlaritzak oinarri duen 1/2004 Legearekin bat datozenetatik, 203 egoera garrantzi berezikotzat jotzen ziren, 66 adingabe egoera zaurgarrian zeuden eta 29 adingabe arrisku egoeran.
Guztira, 156 erasotzailek dute biktima bat baino gehiago, eta aipatutako kasuen ia %30 dira.
Biktimaren eta erasotzailearen adina
Biktima gehien izan dituen adin-tartea 21 eta 50 urte artekoa da, jarritako salaketen %81,1; urteko lehen bederatzi hilabeteetan, 620 izan ziren, eta horietatik 503, hain zuzen ere.
Erasotzailearen adinari dagokionez, 20 urtetik beherako gizonezkoei 20 salaketa jarri zizkieten, horietako lau 18 urtetik beherakoen aurka.
Aurten ere, erasotzaileen adin-tartea 31 eta 40 urte artekoa da ehunekorik handiena (% 32,1, 199 salaketarekin); ondoren, 41 eta 50 urte arteko erasotzaileak daude (% 26,8, 166 salaketarekin), eta, azkenik, 21 eta 30 urte artekoak (% 20, 124 salaketarekin).
Erlazio-mota
Aurreko urteetan ez bezala (biktima/erasotzailea harreman mota ohikoena zen emakumearen aurkako indarkeriagatiko salaketetan), 2023an harreman afektiboarekin berdindu egiten da harreman mota hori: 35,3 (219 salaketa) eta 35,2 (218 salaketa), hurrenez hurren.
Gainera, 2022ko aldi beraren aldean, % 0,9ko igoera izan da egilea ezkontidea den harremanen esparruan izandako kasuetan (% 21,8, 135 salaketarekin), eta % 1ekoa ezkontide ohiaren kasuan (% 6,3, 39 salaketarekin).
Salaketa- eta lesio-motak
Emakumeen% 62,6k tratu txar fisikoengatik salatu zuen: %55,7 lehen aldiz eta %44,3 ohiko tratu txarrengatik.
Azpimarratu behar da tratu txar fisiko gisa salatutako delituekin batera askatasunaren aurkako delituak gertatu ohi direla, %41,8ra iritsiz. Horietatik %59,8 mehatxuengatik eta %39 derrigortzeengatik. Tratu txar psikologikoengatik jarritako salaketak %34,8 izan ziren.
Emakumeek salatutako tratu txar fisikoetatik, 306 lesiorik gabeak izan ziren, 207 lesio larriekin eta 5 lesio larriekin. 102 kasutan, ez da agertzen lesio mota.
Biktimen eta erasotzaileen nazionalitatea
2023ko urtarriletik irailera indarkeria matxistagatik Errioxan egindako salaketa guztietatik, 345 Espainiako nazionalitatea duten emakumeenak izan ziren, %55,6, eta 272, %43,9, atzerriko emakumeenak.
Erasotzaileen nazionalitateari dagokionez, %56,5 espainiarrak ziren (350) eta %43,2 atzerritarrak (268).
Erasotzailea babesteko eta atxilotzeko agindua eskatzea
Aldi horretan, indarkeria matxistaren biktimen % 46,3k (287) babes-agindu bat eskatu zuten, eta 2022ko urtarriletik irailera baino 1,4 puntu gutxiago izan dira.
Horrez gain, salatutako kasuen %84,8an gertatu da erasotzailearen atxiloketa, 2022ko epe bereko datu berdintsua, %84,1ekoa izan baitzen.
Bestalde, kasuen %76,6an epaiketa azkarra egin da. Beherakada ematen da, 2022ko lehen hiru hiruhilekoetan epaiketa azkarrak egin baitziren kasuen %81,5ean.
2023ko urtarriletik irailera 129 porrot izan ziren -58 Poliziaren Kidego Nazionalaren eremuan eta 71 Guardia Zibilarenean-, 2022an baino 11 gutxiago.