Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioak aparteko laguntza zuzenetan 357,7 milioi euro emateko irizpideak ezarri ditu lehortearen bigarren urteko ondorioek eta Ukrainako gerrak eragindako ekoizpen kostuen igoerak gehien eragin dien nekazaritza sektoreei.
Gaur Madrilgo Kongresuan argitaratutako agindua. Estatuko Aldizkari Ofiziala (BOE), autonomia-erkidegoei eta sektoreari kontsulta egiteko prozedura amaitu ondoren, laguntzen baldintzak eta zenbatekoak finkatzen ditu, eremuen eta lehorteak haietan duen eraginaren arabera.
357,7 milioi euro horietatik, lehorreko belarki-laboreen eta industria-labore jakin batzuen (industriako tomatea eta arroza) azalerak dituzten nekazarien egoera arintzeko 268,7 milioi euro bideratuko dira. Beste 8 milioi euro Jerte ibarreko (Caceres) gerezi ekoizleengana joango dira. Europako Batzordeak Espainiari emandako nekazaritza-erreserbako 81 milioi euroak, berriz, zurezko labore jakin batzuen ekoizleentzat izango dira (pepitazko eta hezurrezko fruta-arbolak, tropikalak, zitrikoak eta oskoldun fruituak).
Lehorreko belarki-laboreei dagokienez, laguntzaren zenbateko unitarioa eremuka bereizten da. Hala, eremurik zabalena, non uzta murrizketak nabarmenagoak izan diren, nekazariek laguntzaren hektarea osoko zenbateko unitarioa jasoko dute. Eremu horretan daude Andaluzia, Aragoi, Gaztela-Mantxa, Katalunia, Extremadura, Madril, Murtzia, Nafarroa, Errioxa eta Valentziako Erkidegoa, bai eta Gaztela eta Leongo Avila, Salamanca eta Segovia probintziak eta Euskal Autonomia Erkidegoko Araba probintzia ere. Gaztela eta Leon, Zamora, Leon, Palentzia, Valladolid, Burgos eta Soria iparraldeko probintzietako nekazariek, lehortearen ondorioak hain larriak izan ez diren lekuetan, bai eta Balear Uharteetakoek eta Kanariar Uharteetakoek ere, laguntzaren hektareako zenbateko unitarioaren % 50 jasoko dute.
Laborantza industrialetarako –industriarako tomatea eta arroza– laguntza aurreikusten da ekoizleentzat, salbuespen gisa ezin izan baitituzte erein tomatea edo arroza emateko erabiltzen dituzten lurretan.
NEKAZARITZAKO POLITIKA BATERATUAREN JASOTZAILEENTZAKO ZUZENEKO LAGUNTZAK
Laguntza horiek zuzenean ordainduko zaizkie NPBren 2023ko laguntza zuzenen onuradun diren nekazaritza-ustiategietako titularrei (laguntza horiek aurkezteko epea ekainaren 30ean amaitu zen), eta onuradunek ez dute inolako kudeaketa gehigarririk egin beharrik izango.
Laguntzak 200 eurotik gorakoak izango dira gutxienez, eta 300 hektareara mugatuta egongo dira onuradun bakoitzeko lehorreko laborantzako lurren kasuan, eta Nekazaritza Bermatzeko Espainiako Funtsak (FEGA) transferentzia zuzenaren bidez ordainduko ditu.
Era berean, 8 milioi euro transferituko zaizkio Extremadurari, Jerte ibarreko gerezi-ekoizleei konpentsazio-ordainak eman diezazkien, fenomeno klimatiko ezohikoek kalte egin baitiete. Gerezi-nekazariei emango zaizkie ordainketak, gehienez ere 20 hektareara arte; nekazaritza-aseguru bat sinatu dutenentzat zenbateko oso bat emango da, eta ehuneko 50 sinatu ez duten nekazarientzat, nekazarien artean klimaren arriskuen aurkako estaldura hori sustatzeko.
81 MILIOI EURO ZENBAIT ZURKARIENTZAT
Nekazaritzako erreserbaren 81 milioi euroko aurrekontuaren kargura, laguntzak emango zaizkie zur-labore jakin batzuen ekoizleei (pepitazko eta hezurrezko fruta-arbolak, tropikalak, zitrikoak eta fruitu oskoldunak), laborearen fase kritikoetan eragin handiagoa izan baitute.
Kasu horretan, hektareako laguntza zenbateko bereiziak dituzten bi eremu ezarriko dira. Andaluziako Almeria, Granada eta Malaga probintzietako ekoizleek jasoko dute hektareako zenbateko unitarioa, baita Euskal Autonomia Erkidegoko Aragoi, Katalunia, Nafarroa, Errioxa eta Arabako ekoizleek ere. Andaluziako, Gaztela-Mantxako, Extremadurako, Murtziako eta Valentziako gainerako probintzietako ekoizleek laguntzaren zenbateko unitarioaren % 50 jasoko dute.
Laguntza horiek ere FEGAren zuzeneko dirulaguntza gisa ordainduko dira, NPBren 2023ko eskaeren azalera hautagarrien arabera, onuradun bakoitzeko 70 hektareako mugarekin, eta ekoizleek ez dute inolako kudeaketa gehigarririk egin behar.
AUTONOMIA-ERKIDEGOEK KOFINANTZATZEKO AUKERA
Autonomia-erkidegoek ordainketa osagarriak egin ahal izango dizkiete nekazaritza-erreserbatik etorritako 81 milioi euroei, egokitzat jotzen dituzten sektoreei eta ustiategiei, gaur argitaratzen den ministro-aginduan xedatutakoaren esparruan onartutakoaren % 200eko mugarekin, bertan ezarritako baldintzen arabera.
NPB-RA GEHITZEN DIREN ZUZENEKO LAGUNTZA BEREZIAK
Guztira, Errusiak Ukraina inbaditu zuenetik ekoizpen kostuen krisia hasi zenetik, Gobernuak 1.380 milioi euro baino gehiago mobilizatu ditu nekazaritza sektorearentzako aparteko laguntza zuzenetan. Hala, Gobernuak 169 milioi euroko laguntzak bideratu ditu esnearen abeltzaintzako sektoreentzat; 193,5 milioi euro haragiaren eta zitrikoen sektoreentzat; 300 milioi euro ongarrien kostuaren igoeraren ondorioak arintzeko; 355 milioi euro abeltzaintzaren sektoreentzat; 5 milioi euro erlezaintzaren sektorearentzat; eta gaur argitaratu den Ministerioaren aginduaren 357,7 milioi euroak gehitu behar zaizkio.
Laguntza hauek Nekazaritza Politika Bateratuaren (NPB) ordainketa zuzenei gehitzen zaizkie, urtean 4.800 milioi eurotara igotzen direnak
Gainera, beste neurri fiskal batzuen osagarri dira, hala nola Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren etekin garbiaren % 25eko murrizketa orokorra modulukako zenbatespen objektiboaren araubideari atxikitako nekazari eta abeltzainentzat; nekazaritzako gasolioari aplikatu beharreko zergaren murrizketa edo likidezia-neurriak, SAECAk bermatutako maileguen bidez, interes murriztuan eta kapitalaren zati bati diruz lagunduta; bai eta nekazaritzako aseguruetan eta lehorteagatiko aseguru-polizetan diru-laguntzetara bideratutako aurrekontuaren gehikuntzak ere.