Beatriz Arraiz Gobernuak Errioxan duen ordezkariak eta Marisa Corzana Navarreteko alkateak udalerri horretako proiektuak bisitatu dituzte gaur goizean. Proiektu horiek DUS 5.000 programaren zuzeneko laguntzak jaso dituzte, Suspertze, Transformazio eta Erresilientzia Planaren (PRTR) Birsorkuntza eta Erronka Demografikorako Programaren barruan, energia garbiko tokiko proiektu berezietarako inbertsioak egiteko demografia-erronka duten udalerrietan.
Arraizek nabarmendu du DUS 5.000 programa oso ekimen arrakastatsua izan dela hasieratik. “Espainiako Gobernuaren lehentasuna trantsizio energetikoa bultzatzea da, udalerri txikietan edo jendez husteko arriskuan daudenetan. Batez ere, behin egiaztatuta udal-sareak interes handia erakutsi duela energia-efizientziaren, mugikortasun jasangarriaren eta hiri-eraldaketa berdearen politikekin bat egiteko”, zehaztu du.
Halaber, ordezkariak azaldu duenez, funtsak lurraldeka banatzean, Errioxari DUS 5.000 programarako 11.677.500 euro esleitu zizkioten. Hasiera batean, Errioxako 19 udalerritako 25 eskaera aurkeztu ziren, ondoren batek uko egin zion, 8.580.118 euroko laguntza onartuekin proiektuen inbertsio osoa egiteko 9.164.586 euroko balioarekin. Beraz, Errioxatik etorritako eskaera guztiak bete ahal izan dira, udalerrien itxarote-zerrenda duten beste autonomia-erkidego batzuentzat gerakin gisa utziz.
Zehazki, Errioxatik 25 laguntza eskaera, eta horietatik guztiak onartu ziren DUS 5.000 programaren aurrekontuaren barruan, horietatik 11 2022ko azaroan aurrekontua 675 milioi eurora zabaldu ondoren. Udalerrietako batek uko egin dio laguntzari.
*Errioxan aurkeztutako proiektuen taula erantsi da*
Inbertsioa Navarreten
Bere hitzaldian, ordezkariak Navarreteko Udalak Europako funtsak lortzeko eta udalerrian trantsizio berdea bultzatzeko egiten duen lana goraipatu du. “Europako funtsak lurraldeko puntu guztietara iristen ari dira, Navarrete bezalako herriei energiaren alorrean jarduera jasangarriak garatzeko aukera emanez”, gaineratu du.
Bestalde, alkateak adierazi du Navarreteko Udalak bi proiektu aurkeztu zituela DUS 5.000 programaren laguntzetan sartzeko. Hala, trantsizio ekologikoari laguntzen dioten bi proiektutarako finantziazioa lortu du Udalak, eta 1.100.000 euro baino gehiago eskuratu ditu Europako funtsetatik.
“Proiektu horiek energia garbi eta eraginkorren aldeko apustua egiten dute, eta, ondorioz, udalaren faktura elektrikoa murriztu eta berotegi-efektuko gasen emisioak murrizten dira”, azpimarratu du.
Lehena, dagoeneko martxan dagoena, Maria Ramirez udal kiroldegiko estalkian eguzki-plakak jartzeari dagokio; 155.436 euroko inbertsioa egin dute guztira, eta 113.135 euroko laguntza lortu dute horretarako.
Instalazio horrek ikastetxeko, haurtzaindegiko eta kirol-eremu osoko (frontoia, kiroldegia, igerilekuak eta futbol-zelaiak) elektrizitate-kontsumoaren % 80 estaltzen du, eta, Corzanaren arabera, “aurrezki garrantzitsua da udalaren diru-kutxarentzat”.
Ondoren, DUS 5.000 deialdiaren aurrekontua handitu ondoren –hasierako 325 milioi eurotik Espainian 675 milioira pasa zen 2022ko azaroan, itxarote-zerrendan zeuden eskaera gehienei erantzuteko–, Navarreteko Udalak bigarren proiektu bat aurkeztu zuen kanpoko argiteria publikoan behe-tentsioko instalazio elektrikoa berritzeko. Emandako laguntza 1.053.410 eurokoa da, proiektuaren inbertsio osoa garatzeko.
Alkateak azaldu duenez, “diru-laguntza honekin, Espainiako Gobernuak bere gain hartzen du kostuaren % 100, kontratua zenbateko txikiagoarekin esleitu baitzen”.
Obra hori datozen egunetan hasiko da, eta 5 hilabeteko egikaritze-epea du. Egungo luminariak, zehazki 969 farola, eraginkorrak ez direnak eta merkurio- edo sodio-lurrunezkoak, LED teknologia berriko beste batzuekin ordeztean datza.
DUS programa 5.000
DUS 5.000 programak Suspertze, Transformazio eta Erresilientzia Planaren (PRTR) finantzaketa bideratzen du «erronka demografikoko» udalerrietan, hau da, 5.000 biztanlera arteko udalerrietan edo hiri-eremukoak ez diren udalerrietan, biztanleria horren tamainako guneetan sakabanatuta, 20.000 biztanlera arte.
Hasiera batean, 75 milioi euroko hornidura zuen, baina udalerriek interes handia piztu ondoren, deialdia zabaldu eta gutxira, 2021eko azaroan, 325 milioi euroraino igo zen haren aurrekontua. 2022ko azaroan, beste 350 milioi euroko aurrekontu-gehikuntza bat gaitu zen, itxarote-zerrendan zeuden eskaera askori erantzun ahal izateko. Programaren azken zuzkidura 675 milioi eurokoa da.
DUS 5.000 Programaren helburua erronka demografikoko udalerrietan Hiri Garapen Jasangarria sustatzea da, energia garbiko proiektu bereziak osatzen dituzten jardueren bidez, adibidez, eraikin eta azpiegitura publikoetan energia-eraginkortasuneko proiektuak eginez, inbertsio berdeak eta, bereziki, autokontsumoa sustatuz, eta mugikortasun jasangarria bultzatuz, garraio-moduen aldaketa erraztuz eta udalerriek ibilgailu elektrikoa kargatzeko eta sustatzeko azpiegituraren hedapenean parte hartzen dutela bermatuz, energia aurrezteko neurriak eta argi-kutsadura murrizteko neurriak barne, argiztapen publikoa hobetuz.
Energia Dibertsifikatzeko eta Aurrezteko Institutuak (IDAE) kudeatzen ditu zuzenean funtsak. Erakunde hori Trantsizio Ekologikorako eta Erronka Demografikorako Ministerioaren mende dago. Laguntzak ez dira eman norgehiagokako prozedura baten bidez; espedienteak jaso ahala ebazten dira. Eskaerak aurkezteko epea 2022ko azaroaren 7an amaitu zen, programa urtebete baino gehiagoz indarrean egon ondoren.