Beatriz Arraiz Nalda Espainiako Gobernuak Errioxan duen ordezkariak gaur goizean aurkeztu du Espainiako Gobernuak Errioxarekin 2022. urteari dagokion Urtez Urte txostena. Nabarmendu duenez, gure autonomia erkidegoarekin betetako konpromisoei errepasoa eginez, “Espainiako Gobernuak neurri eta arau sorta oso bat zabaldu du, errioxarrak babesteko eta susperraldia bultzatzeko”.
Era berean, esan duenez, sortutako zailtasunak zailtasun, lehenengo pandemiak eta orain Ukrainako gerrak eraginda, Espainiako Gobernuak agenda erreformista bizia jarri du martxan, gure herrialdeak aurrera egin dezan eta etorkizunari bermeekin aurre egin diezaion.
Gainera, ordezkariak azaldu duenez, “Espainiako Gobernuak baieztatu du etorkizun hobe baterantz aurrera egiteko apustu irmoa egiten duela, inor atzean geratu gabe, gure herrialdeko Ongizate Estatua indartzean”. Gogorarazi duenez, 2022an, zoritxarrez, Ukrainako Putinen gerra izan zen nagusi, eta horren ondorio ekonomiko eta energetikoak ez ezik, ondorio humanitarioak eta Europako eta munduko segurtasunekoak ere nabarmendu ditu. Gerrak eragindako krisi honi Espainiako Gobernuak aurre egin dio, pandemiarekin gertatu zen bezala, determinazio berarekin: Europako batasunetik eta Espainiako familiak, gure industriak eta gure enpresak babesteko beharrezkoak diren baliabide guztiak bideratzeko konpromisoarekin.
Arraiz Naldak zehaztu duenez, Ukrainan gerra hasi zenetik, 2022ko otsailean, Espainiako Gobernuak sei erantzun pakete onartu ditu, neurri zuzen eta berehalakoekin, horien ondorioak arintzeko hiru norabiderekin: klase ertaina, langileak eta gure herrialdeko ehun produktiboa babestea; krisi honen kargak modu ekitatiboan banatzea; eta burujabetza energetiko gisa deitutakoa handitzea, energia berriztagarriak zabalduz eta gasaren prezioa mugatuz.
“Gobernatzeko modu horrek –gaineratu du- hartutako neurri asko azaltzen ditu, hala nola, azken urte hauetan Lanbidearteko Gutxieneko Soldata nabarmen igo izana, pentsioak bizitzaren kostuaren, KPIaren, bilakaeraren arabera indexatzea, edota lanerreforma onartzeko eragile sozialekin lortutako adostasuna”.
Zentzu horretan, lan erreformarekin lotutako hiru adierazle balioan jarri ditu, Espainiako Gobernuak duintasunaren eta berdintasunaren alde duen konpromisoaren erakusle direnak.
Lehenik eta behin, Errioxako langabezia-tasaren murrizketa 2022. urtearen amaieran, ehuneko 9,10ekoa, herrialdeko adin txikikoen artean. Nabarmentzekoa da duela 15 urtetik hona abenduko serie historikoan izan den langabezia-tasarik txikiena dela.
Bigarrenik, lan-erreformak bultzatutako joera bat, hilez hil indartzen dena, kontratu mugagabeen gorakadaren bilakaera da. Hala, abenduan 6.829 kontratu erregistratu ziren Errioxan, eta horietatik, formalizatutako hiru kontratutik bat mugagabea izan zen; 2021ean, batez bestekoa hamar kontratutik batekoa zen.
Hirugarrenik, Gizarte Segurantzako afiliazioari dagokionez, abenduan 133.865 afiliazio erregistratu ziren; horietatik 24.819 autonomoenak dira eta 109.199 erregimen orokorrekoak. 2007az geroztik abenduko serie historiko osoan izan den afiliazio-datu onena da hau.
NEXT GENERATION FUNTSAK
2022ko datuei dagokienez, Next Generation europar funtsei dagokienez, ordezkariak zehaztu du Suspertze eta Erresilientzia Mekanismotik datozen 319 milioi euro Errioxara bideratu zirela 2022ko azaroaren 30ean. Hain zuzen ere:
- 231 milioi euro Suspertze, Transformazio eta Erresilientzia Planaren inbertsioak hedatzeko bere eskumenen eremuetan: etxebizitza, mugikortasun iraunkorra, hezkuntza eta lanbide-heziketa, inklusioa eta gizarte-zerbitzuak, besteak beste.
- 88 milioi euro zuzenean exekutatu ditu Estatuak, adibidez, autonomia-erkidegoan ureztatzeak modernizatzeko esleitu diren 35,8 milioi euroak.
Gainera, Espainiako Gobernuak 64,6 milioi euro esleitu dizkio Errioxari REACT-EU funtsetan, koronabirusaren pandemiak eragindako berehalako kalte ekonomiko eta sozialak konpontzen laguntzeko.
BULTZADA EKONOMIKOA ETA BERRIKUNTZARI LAGUNTZEA
Bestalde, Arraiz Naldak esan du Betetzen txostenak Espainiako Gobernuak gure autonomia erkidegoarekin 2022an hartu dituen konpromisoak zehatz-mehatz jasotzen dituela.
Ekonomia bultzatzeko eta berrikuntza bultzatzeko, Errioxak 1.061,5 milioi euro jaso ditu konturako ekarpen gisa, eta 336,8 milioi euro Ongizate Estatua indartzeko likideziako ezohiko mekanismoen urteko banaketan.
Halaber, Errioxari esleitu zitzaizkion 2022ko Helmugako Turismo Jasangarritasun Planen programaren ezohiko deialdiari dagozkion 21,4 milioi euroak gogorarazi ditu. Horrez gain, ohiko deialdiko Cameros eta Alto Najerillako Helmugetako Jasangarritasun Turistikoko Planak garatu dira.
Besteak beste, 4 milioi euro bideratu dira merkataritza sektoreari laguntzeko, bere eraldaketa digital eta jasangarria bultzatuz eta, herri txiki eta ertainetan eta eremu turistikoetan ehuna indartuz. Errioxako 554 ETEk ere jaso dituzte Kit Digital programako laguntzak
PERTE Hizkuntzaren Ekonomia Berriaren aurrerapenei dagokienez, Errioxako “Valle de la lengua” proiektua sartzen da bertan. Horrez gain, Espainiako Behatoki Globala sortzeko Errege Dekretua ere onartu dute, egoitza Errioxako Autonomia Erkidegoaren lurraldean izango duena. Era berean, Espainiako Gobernuak hitzarmen bat sinatu du eskualdeko Exekutiboarekin, eta, horren arabera, datozen lau urteetan hainbat jarduera egingo dira Hizkuntzaren Harana ekimena inplementatzeko, Hizkuntzaren Ekonomia Berriaren PERTErekin lotuz. 50 milioi euro inguru inbertituko dira, besteak beste, Hizkuntzaren Ekonomia Berriaren Inteligentzia Zentroaren sorrera finantzatzeko.
GIZARTE-KOHESIOA
Kohesio sozialari dagokionez, Espainiako Gobernuarentzat lehentasunetako bat dela ziurtatu du ordezkariak. Hori dela eta, nabarmentzekoa da iaz amaitu zenean Errioxan 10.829 pertsonak jaso zutela Bizitzeko Gutxieneko Diru-sarrera, 5.989 helduk eta 4.840 adingabek, eta 10.411 errioxarrek atera ziotela onura gizarte-bonu termikoari, 5,6 milioi euroko aurrekontuarekin.
Bestalde, Errioxako 65.380 pentsiodunek jaso dute 2022an pentsioak KPIaren arabera errebalorizatzeko aukera, eta, beraz, gure adinekoen erosteko ahalmenari eustea bermatzen da.
Enpleguarekin lotutako neurriei dagokienez, 13,5 milioi euro enplegu-politika aktiboetara bideratu direla nabarmendu du, eta 8,1 milioi euro enplegurako prestakuntzarako. Beste 3,1 milioi euro jaso ditu autonomia erkidegoak lan merkatuari eragiten dioten desorekak zuzentzeko inbertsio proiektuak gauzatzeko.
Mugarri aipagarria izan zen 2022an Errioxako Orientazio eta Ekintzailetza Zentroa irekitzea, orientazio, ekintzailetza eta berrikuntza gune bat, Europako funtsetatik etorritako 4,2 milioi euroko inbertsioa izan zuena.
Azkenik, kohesio sozialaren atal honen barruan, Espainiako Gobernuak iaz Errioxari esleitutako zaintza politiketarako 33,6 milioi euroak balioan jarri ditu ordezkariak. Zehazki, 20,1 milioi autonomia pertsonala sustatzeko eta mendekotasun egoeran dauden pertsonak artatzeko, eta 13,5 milioi Errioxako herritarrak zaintzeko politiken proiektuak finantzatzeko.
TRANTSIZIO EKOLOGIKOA ETA LURRALDE-KOHESIOA
Trantsizio ekologikoa eta lurralde-kohesioa sustatzeko neurrien artean, Errioxako azpiegituretarako aurrerapausoak eta laguntza daude.
Atal honetan, hainbat adibide aipatu ditu:
- Trenari dagokionez, abiadura handiko Kantauriko eta Mediterraneoko Korridorearen Castejon-Logroño zatiari buruzko informazio azterlana aurkeztu eta jendaurrean jarri da. Gainera, Rincón de Sotoko saihesbidea eraikitzeko eta oinarrizko proiektua idazteko zerbitzu-kontratua formalizatu da (1.969.592,06 euro). Abenduan, “Logroño eta Miranda Ebro arteko trenbide-korridorea hobetzeko bideragarritasun-azterlana” idazteko zerbitzu-kontratuaren lizitazioa iragarri zen. Lizitazio-aurrekontua 612.677,45 eurokoa izango da.
- Bide-azpiegituren arloan, “Ausejo, Casalarreina eta Tirgo saihesbideetarako N-232 errepidearen zoruaren egitura birgaitzeko” obra-kontratua formalizatu da, 6,3 milioi euroren truke. Lodosako lotunea birmoldatzeko obren kontratua ere formalizatu da, 4,1 milioi euroren truke; eta Logroñoko LO-01 sektorerako errepideak kontserbatu eta ustiatzeko zerbitzuen kontratua ere baimendu da, 25,8 milioi euroren truke
Halaber, 2022an, hegoaldeko ingurabidearen % 41,73 egin zen, 46,6 milioi euroko obra ziurtatuarekin, eta A-12 autobidearen egikaritze-maila Santo Domingo de la Calzada eta Villamayor del Río arteko zatian, % 48,42, eta 35 milioi euro baino gehiagoko obra ziurtatuarekin.
Eskualdeko trantsizio ekologikorako, 10,4 milioi euro daude tokiko proiektuetako inbertsioetarako, erronka demografikoko udalerrietan energia garbiko proiektu berezietarako laguntza-planaren barruan, DUS 5000 izenekoa. Baita Errioxari esleitu zaizkion 1,7 milioi euroak ere, udal hondakinen kudeaketa hobetzeko, eta 6,1 milioi inguru metropolitanoetan emisio gutxiko eremuak sortzeko edo funtzionatzeko.
Errioxako nekazaritzaren esparruan, beste inbertsio garrantzitsu bat Errioxari 9,6 milioi euro ematea izan zen, Espainiako Mahastizaintza eta Ardogintza Sektoreari Laguntzeko Programaren barruan, eta “Enorregión Proiektua” aukeratzea, Nekazaritzako Elikagaien Plan Osagarriaren barruan, Errioxari 3,8 milioi euroko diru-laguntza emanez.
UKRAINAKO GERRAREN KRISIARI ERANTZUNA
Amaitu aurretik, Espainiako Gobernuak Ukrainako gerraren ondorioak arintzeko abian jarri duen erantzuna aipatu du laburki.
- 2022ko irailaren 1etik abenduaren 31ra, Errioxako 2.946 lagunek doan eskuratu zituzten Renferen bidaia anitzeko abonamenduak distantzia ertainean.
- Euskal Autonomia Erkidegoko 2.313 lagunek jaso dute diru-sarrera eta ondare urriengatiko 200 euroko laguntza. Espainiako Gobernuak onartu du laguntza hori, inflazio handiaren eragina arintzeko, eta 462.600 euro ordaindu dira dagoeneko.
- 1,8 milioi euro bideratu dira 2022-2023 ikasturteko Errioxako 4.852 ikasle bekadunentzako 400 euroko laguntza gehigarrira.
- Errioxako lehen sektoreak 1,6 milioi euro jaso ditu, Ukrainako gatazka belikoak eragindako zailtasun ekonomikoak konpentsatzeko ezohiko laguntza gisa.
TXOSTENAREN HELBURUA BETETZEN
Errioxako Gobernuaren Ordezkaritzen lehen aurkezpena 2021eko otsailean izan zen, eta Espainiako Gobernuak birsorkuntza demokratikoarekin duen konpromisoari erantzuten dio. Gardentasun-ariketa bat da, eta sei hilean behin kontuak eman behar zaizkie herritarrei, gobernu-ekintza dela eta.
Helburua da herritarrek erakundeetan duten konfiantza handitzea eta demokraziaren funtzionamendua hobetzen laguntzea. Ekimen hori aitzindaria da, eta Espainia kontu-ematearen abangoardian dagoen herrialde gisa finkatzen du.