Luis Planas Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura ministroak bere sailaren eta Espainiako Gobernuaren konpromisoa helarazi du gaur, Errioxako Exekutibo autonomikoak abiatutako eraldatze-proiektuekin; besteak beste, Enorregionen edo Ontziratze eta Bilgarrien Hiriaren ekimenekin, nekazaritzako elikagaien sektorearen lehiakortasuna eta gaitasuna indartzea baitute helburu.
Planasen ustez, “Errioxako nekazaritzako elikagaien sektore indartsua Espainiako lehiakorrenetako bat eta Europako eskualde produktiboenen artean erreferente gisa finkatzeko aukera ematen duten” jarduera-multzoa da. Ildo horretan, Luis Planasek Gobernuaren babes irmoa adierazi du; izan ere, autonomia-erkidegoarekin lankidetza estuan arituz, Errioxako Eraldatze Planak planteatzen dituen aurrerapen ekonomiko eta sozialerako helburuetan irmoki inplikatuta dago.
Luis Planas Nekazaritza, Arrantza eta Elikadurako titularrak lan-bilera izan du gaur goizean Concha Andreu Errioxako presidentearekin eta haren gobernu-taldearekin, nekazaritzako elikagaien inguruko gaiak aztertzeko. Bilera horretan, erkidegoaren interesetarako funtsezkoak diren gai batzuk aztertu dira. Horien artean, Enorregión proiektua, ardoaren sektoreko balio-kate osoaren eraldaketa iraunkorra eta digitala sustatu nahi duena, autonomia erkidego honen produkzio eredugarri, erreferentzial eta identitarioa. Ministroaren hitzetan, Errioxak mahastizaintzako eta ardogintzako lidergoa izan behar du, baita ekoizpenean, azterketa enologikoan, kontrol-laborategietan eta I+G+Bn ere.
Enorregión proiektua mahastiak eta industria modernizatzean datza, eta, aldi berean, enoturismo adimendun eta jasangarria eta I-G+Bko jarduerak sustatzean. Gobernutik bultzatzen diren eta proiektu garrantzitsu honi aplikagarri zaizkion Europako Next Generation funtsen finantzaketa duten laguntza-tresnen artean, Planas ministroak Errioxako 144 ekoizlek dagoeneko eskatu dituzten doitasunezko nekazaritzarako eta 4.0 teknologietarako laguntzak nabarmendu ditu, 1,8 milioi euro baino gehiagoko zenbatekoarekin. Era berean, biomasa eta biogasa aprobetxatzeko eskuragarri dauden laguntzak aipatu ditu, baita Nekazaritzako Elikagaien Ekonomia Suspertze eta Eraldaketarako Proiektu Estrategikoaren (PERTE) laguntzen deialdi berria ere.
Heldu dioten beste proiektu handietako bat Ontzi eta Enbalajearen Hiriarena izan da, “ekonomia ekonomia zirkular eta jasangarri bilakatzeko egiten duen ekarpenaren garrantziagatik”. Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioaren jarduera-ildoak ditu, hala nola Ontziaren Teknologien Zentro Nazionala (CNTE) garatzea eta sortzea, Errioxa 4.0 Europako Berrikuntza Digitaleko Zentroa (EDIH) sortzea eta eskualdean ontzi-sektorearen industria-barrutia sendotzea eta haztea.
Ministerioak 500.000 euroko diru-laguntza zuzena eman du CNTE martxan jartzeko, eta hurrengo urteetan 2,5 milioi euroraino osatuko du. Proiektu honetan beste hiru ministerio daude inplikatuta, Trantsizio Ekologikorako eta Erronka Demografikorako, Industria, Merkataritza eta Turismorako, eta Zientzia eta Berrikuntzarako, 10 milioi euroko finantza konpromisoarekin, beste hainbeste handitu daitekeena.
UREZTATZE JASANGARRIAK
Gai-zerrendako puntu nagusietako bat lur ureztatuak modernizatzeko inbertsioei buruzkoa izan da. Gaur egun, Nekazaritza Azpiegituren Estatuko Sozietateak (SEIASA) zazpi jarduera ditu martxan arlo horretan, 48 milioi euroko balioarekin. Esku-hartze horiek guztiak onuragarriak izango dira 17.400 hektarea lantzen dituzten 5.900 ureztatzailerentzat.
Ministroak dagoeneko amaituta dauden lan horietako bat bisitatu du, Arnedoko Acequia de Mabad ureztatzaileen komunitatearen lehen fasea, Arnedo, Quel eta Autoleko 550 nekazari baino gehiagori mesede egiten diena.
Programatutako jarduketen artean, Suspertze, Transformazio eta Erresilientzia Planean (PRTR) sartutako 4 proiektu daude, eta, beraz, Europako Next Generation funtsetatik jasotzen dute finantzaketa, 35 milioi euro baino gehiagoko balioarekin. Energia modernizatzeko edo optimizatzeko esku-hartzeak dira, hala nola 3. sektoreko CRko lehen fasekoak (Najerillako Ezkerraldeko Kanaleko III. tartea), sorkuntza fotovoltaikorako eta erregulazio-putzurako (2,65 milioi euroko inbertsioa), eta Uruñuako CRkoak (8,37 milioi euroko aurrekontua). Bigarren fasean, Cenicero udalerriko Najerillako Eskuinaldeko Kanaleko CRari ekingo zaio, eta 5,51 milioiko inbertsioa egingo da eremu ureztagarria erabat modernizatzeko, bai eta Najerillako Ezkerraldeko Kanaleko II. tarteko CRari ere, 19,2 milioi euroko inbertsioa eginda.
Era berean, Iregua Ibaiaren Haran Ertain-Beheko Ureztatua modernizatzeko eta finkatzeko lanak egiteko hitzarmen berri bat izapidetzen hasi da, SEIASAk Errioxako Gobernuak zonalde horretan sustatutako obretan parte hartu ahal izan dezan.
ARABAKO MAHASTIAK
Luis Planas ministroak astearte arratsaldean bilera izan zuen Errioxa Jatorri Deituraren kontseilu arautzailearekin, eta horren batasuna mantentzearen alde agertu da. Zentzu horretan, Arabako Mahastiak Jatorri Deitura berriaren sorrera sustatzeko sektore minoritario baten ekimena “ez da norabide egokian kokatzen” iritzi dio. “Ez da ona ondo funtzionatzen duena bereiz dezaketen ekimenak aurrera eramatea, eraginkorra da, eta ekoizleen mesedetan doa eta izen onaren marka dakar”.
Planasek berretsi du Errioxa marka handia dela, eta ospe handia duela nazioartean; horren lekuko da ekoizten dituen ardoen % 45 kanpoan saltzea, eta zailtasun handiko une batzuk arrakastaz gainditu dituela, hala nola Brexita, AEBetako inportazioen gaineko muga-zergak eta Covid-19aren pandemia. “Gure zeregina babestu, indartu eta etorkizuneko erronkei aurre egiten jarraitzea izan behar da”, esan du.
Elkarrizketaren aldeko apustua egin du Planasek, eta Errioxa Jatorri Deituraren baitan egon daitezkeen arazoak sektore barruan konpondu daitezela eskatu du.
Ministroak adierazi du, halaber, araudian badaudela beharrezkotzat jotzen den bereizketa aipatzeko erabil daitezkeen unitate geografiko txikiagoak, hala nola mahasti bereziak –jatorri-izendapen horrek dagoeneko baditu 133 aitorpen– edo udalerrietako edo zonaldeko ardoak.
Luis Planasek eguneko agenda osatu du Errioxan, Ollauriko Bodegas Beroniara egindako bisita batekin.