Gobernuak bikoiztu egin du Balear Uharteetako ekonomia dinamizatzeko baliabideen bolumena, eta 3.500 milioi euro baino gehiago inbertitu ditu azken urtean.

Balear Uharteetan, lehentasunezko konpromisoak gauzatu dituzte: Itsas Pasealekua, araztegia eta tranbia zabaltzea Palman, Eivissako Paradorea eta bulego judizial berria Formenteran, eta etxebizitza sozial eta eskuragarrien eraikuntza bultzatzea Mallorcan, Menorcan eta Eivissan.

Espainiako Gobernuak 3.500 milioi euro baino gehiago bideratu ditu azken urtean Balear Uharteen dinamizazio eta bultzada ekonomikora, hau da, 2021ean inbertitutakoaren bikoitza baino gehiago, kontuak emateko “Betetzen” txostenaren arabera. Guztizko horretatik 10 eurotik sei finantzaketa-sistemaren konturako entregei dagozkie, eta horrek esan nahi du Estatuak diru hori transferitzen duela uharteetatik zuzenean kudeatzeko; beste 1.200 milioi euro, berriz, autonomia-erkidegoaren eta toki-erakundeen likidezia hobetzeko erabili dira. Bestalde, atal honetan, estatuko inbertsio nagusiak hauek dira: Kit Digital programa hedatzea, orain arte 1.500 ETE baino gehiago onuradun izan dituena; merkataritza modernizatzeko estrategiak, guztira 4,5 milioi euroko aurrekontua dutenak; eta jasangarritasuneko eta turismo-erresilientziako planak, guztira 85 M€-ko balioa dutenak.

2022an lehentasunezko konpromisoak gauzatu dira, hala nola Palmako Itsas Pasealekuaren birmoldaketa, 43 M€ baino gehiagokoa, eta obrak duela gutxi hasi dira. Araztegia handitzea, 142,6 milioi eurorekin, eta etorkizuneko tranbia, 20 milioi euroko hasierako aurrekontuarekin, Balear Uharteetako hiriburuan sustatutako beste bi azpiegitura handi dira, eta horiei gehitu behar zaizkie 2,5 milioi euro gehiago Eivissako Paradorea amaitzeko. Beste ekimen erabakigarri batzuk nabarmentzen dira uharte ezberdinetan, hala nola, Formenterako Justizia Bulegoaren irekiera, Maóko epaitegien eraikinaren berritze energetikorako proiektua, eta Son Pardon (Palma) hiru lursailen salerosketa konpromisoaren sinadura egoitza judizial berriarentzat.

Azken urtean ere bultzada nabarmena eman zaio alokairu eskuragarrira bideratutako pisuen eraikuntzari: 12,3 M€-ko aurrekontua dago 800 etxebizitza baino gehiagorako Son Busquets-eko kuartel zaharreko lurretan, eta SEPESekin hitzarmena sinatu da, Ca n’Escandellen (Eivissa) 464 unitate eraikitzea ahalbidetuko duena, eta 40 inguru Maó-n. Etxebizitzaren inguruko estrategia da Estatuak Balear Uharteetan duen gizarte-ekintzaren ardatzetako bat, eta 2022an 102 M€ inguru batu ditu. Nabarmentzekoak dira mendekotasunaren aurkako planaren 46 milioi euroak edo zainketa-politiken 22 milioi euroak.

Inbertsio-dinamika horri mesede egin dio Balear Uharteei Europako funtsetatik 1.220 M€ esleitzeak, eta, horrekin batera, laguntza irmoa eman da administrazio publikoen berrikuntzan eta digitalizazioan; azken urtean, 6,6 milioi bideratu dira horretara, herritarren zerbitzura duten funtzioa indartzeko.

Hezkuntza-politikak izan dira Estatuak 2022an egin duen inbertsioaren beste zutabeetako bat: ia 78 M€ bideratu dira errefortzu-programetara, ikasle zaurgarriei laguntzera, gaitasun digitaletara eta testu-liburuen finantzaketara, eta 806 plaza publiko eta doako sortu dira Haur Hezkuntzako lehen zikloan, 12 M€ baino gehiagoko aurrekontuarekin. Bereziki adierazgarria da LH modernizatzeko apustua, ia 19 M€-ko partidarekin, eta Enplegurako Lanbide Heziketaren garapenari dagozkion 26 M€-ak.

Osasun Publikoaren arloan, Inveat Planaren garapena nabarmendu behar da, 13,4 M€-koa, eta Osasun Datuen Espazio Nazionalaren sorrera, 1 M€-koa, bai eta 6 M€ baino gehiagoko aurrekontua zabaltzea ere, Lehen Mailako eta Komunitateko Arretarako, Aho-hortzetako Osasunerako eta Osasun Mentaleko planetarako. Beste helburu garrantzitsu bat, trantsizio energetikoarena, garai honetan 197 M€-ko inbertsio-plan batek jaso du.

Konpromiso bikainak

Gobernuaren ordezkari Aina Calvok nabarmendu duenez, “Espainiako Gobernuak errealitate bihurtu ditu Balear Uharteekin hartutako konpromisoak entzute aktiboaren, elkarrizketaren eta administrazio guztiekin batera egindako lanaren bidez”, eta horren erakusle da hainbat aldarrikapen historiko lortu izana, hala nola Erregimen Bereziaren alderdi fiskala (REIB) edo Kostaldeei buruzko eskumena eskualdatzea, legealdi honetan errealitate bihurtu direnak.

Ordezkariak trenak Mallorcan duen doakotasuna ere aipatu du, baita 6,5 M€-ko diru-laguntza ere, “bereziki eta salbuespenez” Menorcan, Eivissan eta Formenteran 2022an lurreko garraio publikoari hobaria eman diona. Ukrainako gerrak eragindako krisiari aurre egiteko neurrietako bat da, beste batzuekin batera, hala nola 200 euroko laguntza diru-sarrera gutxien dituzten familientzat; ia 6.000 pertsona atera dira laguntza horretatik artxipelagoan, eta 1,2 M€ gastatu dira Estatuko diru-kutxetatik.