Luis Planas: Gobernuak ureztatze jasangarri eta eraginkorra sustatuko du 745 milioi euroko inbertsio publiko-pribatu berriarekin

• 543 milioi euroko ekarpen publikoarekin, ministroak adierazi du inbertsio horiek funtsezkoak direla ureztaketarako eta nekazaritza modernorako, baina baita landa-ingurunearen etorkizuna bermatzeko ere • Ministroak ureztatzaile-komunitateen inplikazioa eskertu du, 202,57 milioi euro baino gehiago emango baitituzte, administrazioaren eta ureztatzaileen arteko lankidetza onaren adibide • Ureztatze iraunkor eta eraginkorraren beharra nabarmendu du, gero eta handiagoa den biztanleria eta klima-aldaketari aurre egiteko elikagaien ekoizpena handitzeko erronka bikoitzari erantzuteko.

2023ko azaroaren 30ean.- Luis Planas Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura ministroak berretsi du ureztatzeak modernizatzeak lehentasuna izango duela berriz ere Gobernuaren nekazaritza-politikan legegintzaldi berrian, ureztatze iraunkorra nekazaritza-ekoizpenen orainaren eta etorkizunaren oinarria baita. Ministerioak eta Nekazaritza Azpiegituren Estatuko Merkataritza Sozietateak (Seiasa) hiru lankidetza-hitzarmen sinatu dituzte gaur, eta, horien bidez, 745,40 milioi euroko inbertsio publiko-pribatua mobilizatuko dute 11 autonomia-erkidegotan.

Planasek azpimarratu du inbertsio horiek giltzarriak direla ureztatze jasangarri, eraginkor eta modernoa bultzatzeko –Espainiako nekazaritzako elikagaien sistemaren zutabe nagusia da–, baina baita landa eremuaren etorkizuna bermatzeko ere.

Gogorarazi duenez, Ministerioa ureztaketak modernizatzeko inoizko inbertsio handienean murgilduta dago, eta 2022tik 2027ra bitartean 2.344 milioi euro baino gehiago inbertituko ditu. Horrek esan nahi du hiru aldiz biderkatu behar dela azken bi hamarkadetako inbertsioen urteko batezbestekoa. Guztira 700.000 hektarea laboreren ureztatzea modernizatuko da eta 20.000 laborari ingururi mesede egingo die. Inbertsio horiek osatzeko, Trantsizio Ekologikorako eta Erronka Demografikorako Ministerioak 5.000 milioi euroko alta obrak egiteko asmoa du.

HITZARMENAK

Ministroak eta Seiasako presidente Francisco Rodriguez Mulerok sinatutako hiru hitzarmenetatik bi Suspertze, Transformazio eta Erresilientzia Planaren (PRTR) baitan daude, eta beraz, Europako Next Generation funtsen finantzaketa dute.

Lehenengoa PRTRren ureztatzeen eraginkortasuna eta iraunkortasuna hobetzeko planaren bigarren fasearen eranskin bat da. 259,69 milioi euroko inbertsioa mobilizatuko du, eta horietatik 207,75 milioi funts publikoetatik emango dira, eta 51,94 milioi ureztatzaile-erkidegoek. Pakete horretan, bederatzi jarduera berri sartzen dira (bi Andaluzian, Gaztela eta Leonen eta Extremaduran, eta bat Aragoin, Valentziako Erkidegoan eta Murtziako Eskualdean), eta modernizazio integraleko beste 6 jarduera amaitzea (Andaluzian, Aragoin, Katalunian, Errioxan, Murtziako Eskualdean eta Kanarietan).

Bigarren hitzarmenaren bidez, PRTRren ureztatzeak modernizatzeko planaren hirugarren fasea abiaraziko da; 371,43 milioi euro bideratuko dira jarduera berriak finantzatzeko. Estatuaren ekarpena 260 milioi eurokoa da, eta ureztatzeen erabiltzaileek 111,43 milioi inbertituko dituzte. Hirugarren fase honetan egin beharreko proiektuak Andaluzian (4), Aragoin (4), Gaztela eta Leonen (2) eta Katalunian (2) daude.

Sinatutako hirugarren akordioa interes orokorreko deklaratutako ureztaketak modernizatzeko eta finkatzeko obrak egiteko hitzarmenaren gehigarria da. Obra horiek ministerioaren funts arruntekin ordainduko dira (60 milioi), eta Landa Garapenerako Europako Nekazaritza Funtsaren (LGENF) eta ureztatzaile-erkidegoen (39,2 milioi) baterako finantzaketa izango dute. Ministroak azpimarratu duenez, EBko funtsen finantzaketa horrek eta programa Comñun Nekazaritza Politikaren Plan Estrategikoan (NPB) sartzeak argi uzten du EBk ureztaketak modernizatzen laguntzen duela.

Gehigarri horretan aurreikusitako inbertsio osoa 114,28 milioi eurokoa da; horietatik 99,28 milioi jarduketa berriei dagozkie, eta 15, dagoeneko eginda dauden azpiegiturak konpontzeko plan bati. Sei jarduera berriak Andaluzian (2), Gaztela-Mantxan, Gaztela eta Leonen, Extremaduran eta Errioxan egingo dira.

Sinadura-ekitaldian, Ureztatzaileen Komunitateen Federazio Nazionaleko (Fenacore) eta aurreikusitako jardueretan parte hartzen duten 34 komunitateetako ordezkariak izan dira. Ministroak eskerrak eman dizkie anbizio handiko inbertsio-programa honetan parte hartzeko egiten duten ahaleginagatik, lankidetza publiko-pribatuaren adibide on gisa jarri baitu.

JASANGARRITASUNAREN ERRONKA

Ministroak gogorarazi du ureztatzeak garrantzi handia duela Espainiako nekazaritzako ekoizpen-sisteman; izan ere, 2022an, 3.771.000 hektareako azalera ureztatua zuen, eta, landutako lur guztiaren % 23 baino ez izan arren, horietan landare-ekoizpenaren balio osoaren % 65 lortzen da. Ureztatze-sistemei esker, Planasek azpimarratu duenez, Espainiako nekazaritza-ekoizpenaren balioa % 60 hazi da mende honetan.

Elikagaien ekoizpenari errentagarritasun eta produktibitate handiagoa emateaz gain, ureztatzeak onura sozial handiak ere badakartza; izan ere, ekoizpen-, eraldatze- eta merkaturatze-prozesuek lehorreko laborantzek baino hiru aldiz lanpostu gehiago sortzen dituzte, eta horrek biztanleria landa-ingurunean finkatzea eta lurralde-oreka bultzatzen ditu.

Ministroak azpimarratu du ureztatze jasangarria ezinbestekoa dela erronka bikoitzari aurre egiteko, hau da, klima-aldaketaren ondorioz baliabide hidriko natural gutxiago dituen biztanleria gero eta handiagoari behar adina elikagai emateko. Hori dela eta, ministerioak bultzatutako modernizazioaren aldeko apustuak uraren eraginkortasuna hobetzea dakar. Proiektuko obrek % 10 aurreztuko dute, gutxienez, gaur egun erabiltzen den ur-bolumenean, baina, horrez gain, hobeto aprobetxatuko da doitasun-sistemekin eta teknologia berriak sartuta. Ministroak gogorarazi duenez, ureztapenaren % 56 tantakako sistema eraginkorragoaren bidez egiten da dagoeneko. Era berean, aurreikusita dago ohikoak ez diren urak erabiltzea, hala nola araztutako eta gezatutako urak.