Guztira 2.083.717 gaztelarrek eta leondarrek dute botoa emateko eskubidea uztailaren 23an

• Autonomia erkidego honetan 31 diputatu hautatzen dira 36 senatari • 55.000 pertsonak lan egingo dute hauteskunde egunean, prozesua normaltasunez egin dadin

2023ko uztailaren 18a.- Gobernuak Gaztela eta Leonen duen ordezkariak, Virginia Barconesek, gaur adierazi duenez, Autonomia Erkidego honetako Gobernu Ordezkaritzak “prest dauka uztailaren 23ko hauteskunde orokorrak egiteko behar den azpiegitura guztia; hauteskunde horietan, Gaztela eta Leongo 2.083.717 herritarrek eman ahal izango dute botoa. Gorte Nagusietarako azken hauteskunde deialdian, 2019ko azaroaren 10ekoan, baino 28.147 hautesle gutxiago dira”.

Barconesek nabarmendu duenez, Espainian Bizi diren Espainiarren Erroldak, EHZk, 33.932 hautesle gutxiago ditu duela lau urteko hauteskundeetatik, eta CERA, Atzerrian bizi diren Egoiliarren Hautesle Errolda, hau da, atzerrian dauden espainiarren errolda, 5.787 pertsonatan igo da.

Maiatzaren 29ko 400/2023 Errege Dekretuaren bidez (Diputatuen Kongresua eta Senatua desegitearena eta hauteskunde orokorren deialdiarena) deitu ziren hauteskundeok. Hauteskunde Araubide Orokorraren Lege Organikoak arautzen ditu, HAOLOk.

Hauteskunde orokorretan probintzia da hauteskunde-barrutia. Guztira, Gaztela eta Leonen Kongresua osatzen duten 350 diputatuetatik 31 eta 36 senatari aukeratzen dira. Senatari kopurua ez da finkoa. 208 senatari daude, sufragio unibertsal, libre, berdin, zuzen eta sekretuaren bidez hautatuak. Horrez gain, autonomia-erkidegoetako batzar legegileek aukeratutako beste senatari talde bat ere badago: bat autonomia-erkidego bakoitzeko, eta beste bat bakoitzaren lurraldeko milioi biztanleko.

Gaztela eta Leongo probintzia bakoitzeko lau senatari daude eta, diputatuei dagokienez, Valladolidek bost aukeratzen ditu; Burgosek, Leonek eta Salamancak lau; Zamorak, Palentziak, Avilak eta Segoviak hiru aukeratzen dituzte, eta Soriak bi.

Gaztela eta Leonen 107 hautagaitza aurkeztu dira Kongresurako: 14 Valladoliden eta Palentzian; 12 Zamoran, Salamancan eta Leonen; 11 Avilan, Burgosen eta Segovian, eta 10 Sorian. Eta Senatuari dagokionez, 98 hautagaitza izendatu dira: 9 Sorian; 10 Avilan, Burgosen eta Segovian; 11 Leonen eta Zamoran; 12 Salamancan eta Valladoliden, eta 13 Palentzian.

ERROLDA

Hauteskunde horietan, hautesle-erroldan izena emanda dauden adin nagusiko espainiar guztiek eman dezakete botoa, bai Espainian bizi direnek (CER delakoa), bai atzerrian bizi direnek (CERA). Epai judizial irmo baten ondorioz sufragio-eskubidea kentzeko zigorrera kondenatutako pertsonek ezin dute bozkatu.

Hauteskunde hauetarako indarrean dagoen hautesle-errolda 2023ko martxoaren 1ean itxitakoa da, 2023ko otsailaren 27ra arte Udalek, Kontsuletxeek eta Erregistro Zibilek jakinarazitako mugimenduak jasotzen dituena. Horrez gain, ekainaren 12ra arte aurkeztu ahal izan diren erreklamazio estimatuak gehitu dira.

Gaztela eta Leonen 2.083.717 espainiarrek eman dezakete botoa; horietatik 1.922.163 Espainian bizi diren espainiarren erroldan daude, eta 161.554 atzerrian bizi diren espainiarren erroldan. Pertsona gutxien bozka dezakeen probintzia Soria da, 75.766 hautesle posiblerekin, eta gehien bozka dezakeena, Valladolid, 431.375ekin.

2019ko azaroko Gorte Nagusietarako azken hauteskundeekin alderatuta, 71.744 hautesle berrik bozkatu ahal izango dute uztailaren 23an. Horiek dira azken lau urte hauetan adin nagusitasuna, 18 urte, bete dutenak.

Berritasun bat dago hauteskunde hauetan, 2019koekin alderatuta. Irailaren 30eko 12/2022 Lege Organikoak LOREGen 75. artikulua erreformatu zuen, atzerrian bizi diren espainiarrek botoa nola eman behar duten arautzeko. Erreguzko botoa deiturikoa kendu zuen, eta, hala, kanpoan bizi diren espainiarrek hauteskundeen dokumentazioa eskatu beharrik gabe jasotzen dute.

Atzerrian bizi diren 161.554 hautesleetatik (CERA), boto-emaile gehien hartzen dituen herrialdea, alde handiarekin, Argentina da (52.136), eta ondoren Frantzia (23.139). Ondoren, Alemania (9.422), Kuba (9.303), Mexiko (7.495), Brasil (6.878), Suitza (6.768) eta AEB (6.677) daude.

HAUTESKUNDE ADMINISTRAZIOA

Hauteskunde Administrazioa arduratzen da hauteskunde prozesuaren gardentasuna eta objektibotasuna eta berdintasun printzipioa bermatzeaz. Hauteskunde Administrazioa hauteskunde-batzordeek (zentralak, probintziakoak eta eskualdekoak) eta hauteskunde-mahaiek osatzen dute.

Diputatuen Kongresurako edo Senaturako hauteskundeetan, probintziako hauteskunde-batzordeak dira hautagaiak aurkeztu eta aldarrikatzearekin zerikusia duten eragiketa guztiak egiteko eskumena dutenak, bai eta zenbaketa orokorrekoak eta abarrekoak ere.

Gaztela eta Leonen dauden probintziako bederatzi hauteskunde-batzordeez gain, eskualdeko beste 39 hauteskunde-batzorde daude.

Hauteskunde mahaiak 4.527 izango dira, eta bakoitzak hiru kide izango ditu: Presidente bat eta bi bokal. Horietako bakoitzean Administrazioaren ordezkari bat egongo da datuak bidaltzeko.

55.000 PERTSONA

Guztira 55.000 pertsona baino gehiagok parte hartzen dute zuzenean hauteskunde-dispositiboan datorren igandean, eta horietatik 13.581 mahaikideak dira. Beste 27.162 dira mahaikide horien ordezkoak.

Segurtasun indar eta kidegoetako 8.500 agente inguru egongo dira. Baita administrazioaren 4.527 ordezkari ere, mahai bakoitzeko bat. Gobernuaren ordezkariordetzetako eta Gobernuaren Ordezkaritzako 420 langile publiko. Baita hauteskunde batzordeetako 273 kide ere.

Kongresurako 23 milioi boto-paper baino gehiago eta Senaturako 2,5 milioi boto-paper baino gehiago inprimatu dira.

Burgosen eta Valladoliden zeinu hizkuntzako interprete bana eskatu dute mahaietako kideentzat. Gainera, ikusmen urritasuna duten eta braillea ezagutzen duten pertsonentzako boto eskuragarriko 39 kit eskatu dira. Horrez gain, irisgarritasun kognitiborako seinaleztapena duten 89 hauteskunde-mahai daude, adimen-desgaitasuna duten pertsonen eskubideak betetzen direla zaintzen duen Plena Incluir erakunde-sarearen lankidetzari esker.

POSTA BIDEZKO BOTOA

Posta bidezko botoari dagokionez, 178.846 lagunek eskatu dute. Azken hauteskundeetan, maiatzeko hauteskunde autonomikoetan, eskatu zutenak baino %133 gehiago da hori. 76.587 izan ziren orduan. 2019ko azaroaren 10eko hauteskunde orokorretan erregistratutako zifraren oso antzekoa da. 75.165 izan ziren orduan.

Posta bidezko botoa eskatu duten ia 179.000 lagunetatik 176.000 lagunek jaso dute dagoeneko botoa ematea ahalbidetzen dien dokumentazioa.

PROZEDURA

Hauteskunde egunean jarraituko den prozedura hauteskunde guztietako bera izango da. 08:00etatik 09:00etara bitartean osatzen dira mahaiak eta egiaztatzen da materiala. Goizeko bederatzietan hasten da bozketa, arratsaldeko zortziak arte luzatuko dena.

Ordu horretan itxi dute bozketa. Hauteslekuan edo hauteslekura sartzean oraindik botoa eman ez duten pertsonak geratuz gero, Mahaiak botoa ematen utziko die, eta ez die utziko beste inori. Jarraian, mahaiko lehendakariak postaz bidalitako boto-txartelak dituzten gutun-azalak sartuko ditu dagokion kutxan. Ondoren, mahaiko kideek izango dute bozkatzeko aukera.

Zenbaketa egiteko, honako hurrenkera hau jarraituko dute: lehenik Diputatuen Kongresurako hauteskundeak, eta ondoren, Senaturako hauteskundeak.

Administrazioko ordezkariek datu zentroetara eramango dute mahaien eraketa, 09:00etan. 14:00etan, parte-hartzearen lehen aurrerapena egingo dute. Eta 18:00etan, parte-hartzearen bigarren aurrerapena. Horretarako jarriko den webgunean eta telefono mugikorretarako aplikazioan herritarrek informazio betea izango dute datu horiei buruz.

SEGURTASUNA

Gobernuaren ordezkariordetza guztiek segurtasun batzar lokalak egin dituzte edo egiten ari dira egunotan, Guardia Zibilaren, Polizia Nazionalaren eta Udaltzaingoaren hedapena koordinatzeko.

Uztailaren 23an 8.500 polizia agente izango dira Gaztela eta Leonen, bozketa egunean herritarren segurtasuna eta eskubide eta askatasunen erabilera bermatzeko lanean.

Polizia Nazionalak 3.110 agente bidaliko ditu, eta 4.591 guardia zibil egongo dira. Udalek, 782 udaltzain jarriko dituzte.