Pedro Fernandez Espainiako Gobernuak Andaluzian duen ordezkariak Granadako Caja Rural Fundazioak datorren martxoaren 25era arte hartuko duen erakusketa ibiltaria inauguratu du gaur, Guardia Zibilaren Lehergailuen Desaktibaziorako Zerbitzua (SDEX) eta Defentsa Nuklear, Erradiologiko, Biologiko eta Kimikoa (NRB) sortu zirenetik 50 urte igaro direla ospatzeko.
“Jarduera terroristaren edo mehatxu nuklear, biologiko edo kimiko berrien aurkako borrokaz gain, izaera humanitarioko beste zerbitzu batzuk garatzen dituen eliteko gorputz baten aurrean gaude, Julen txikia Totalanen erreskatatzeko emandakoa kasu”, gogorarazi du ordezkariak, eta aitortu duenez, “erakusketa honi esker ezagutu ditzakegu benetako protagonistak, sei SEDEX taldeak eta Andaluzian zehar banatutako hiru bilaketa taldeak osatzen dituzten agenteak”.
Espainian, 41 dira lehergailuak desaktibatzeko taldeak eta 22 bilaketa eta lokalizazio taldeak. Azken ekintza humanitario berriena 2021ean egin zen, La Palman, Kanarietako uharteko sumendiaren erupzioaren osteko gasak neurtzeko eta kontrolatzeko, ebakuatutako pertsona guztiak beren etxeetara modu seguruan itzuliko zirela bermatzeko.
Erakusketak Guardia Zibilaren espezialitate horrek izan duen bilakaera erakusten du, 1973ko martxoaren 2an abian jarri zenetik gaur egun arte. Urte horietan, espezialistek (1.300 guardia zibil baino gehiago) berariazko prestakuntza eta teknifikazio-maila handia dute.
Bilakaera hori erakusketa areto horretan erakutsiko diren argazkietan, uniformeetan, ekipoetan, materialean, suaren kontrako jantzietan, robotetan eta bestelako efektu eta baliabideetan ikus daiteke. Ikusgai dauden piezen artean, lurpeko interbentzio traje bat tripodearekin; EBEX soinu detektagailu bat; metal detektagailu bat; lehergaiak usaintzeko gailu bat; x izpien aparatu zahar bat; laginak biltzeko maleta bat; esku granadak eta artilleriako jaurtigaiak daude.
SEDEX NRBQ zerbitzuaren historia
70eko hamarkadaren hasieratik mehatxu terroristak, arauzkoak ez ziren eta ohikoak ez ziren lehergailuak erabiliz, Segurtasun Indarrak eraso horri erantzutera behartu zituen. Guardia Zibilaren lehergailuen lehen desaktibatzaileek, ohiko metodologia eta prestakuntzatik abiatuta, etengabe eboluzionatzen ari den teknika batera egokitu behar izan zuten, ausardiaz, ahaleginez eta gainditzeko espiritu handiz, eta horrek giza kostu handia ekarri zuen.
1973ko martxoaren 2ko Agindu Orokorrak Guardia Zibilaren Lehergailuetako Espezialistak sortu zituen. Garai hartan ‘Artilleriako artifiziolak’ deitu zieten eta ohiko tramankuluetan adituak ziren Artilleriako parke eta maestrantzen babesa kontatu zuten.
1979an Guardia Zibilak Lehergailuak Desaktibatzeko Sail Zentrala (DECEDEX) sortu zuen, lehergailuen desaktibazioari buruzko prestakuntza, informazioa eta adimena zentralizatzeko helburuarekin. 1988an, Lehergailuak Desaktibatzeko Zerbitzua (SEDEX) izena hartu zuen DECEDEXek.
2000. urtean Lehergaiak Desaktibatzeko Zerbitzuak NBQ Defentsa (Nuklearra, Biologikoa eta Kimikoa) funtzioak bere gain hartu zituen, Lehergaiak Desaktibatzeko Zerbitzua eta NBQ Defentsa izenarekin.
2004an, substantzia nuklearrak, erradiologikoak, biologikoak eta kimikoak erabiltzeko mehatxuari aurre egiteko, Guardia Zibilaren NRBQ Defentsa Sistema garatu zen, eta NRBQ Unitate Teknikoa sortu zen SEDEXen barruan.
2018ko maiatzean, Lurpea Ezagutzeko Unitatea (URS) SEDEX-NRBQen sartu zen. URS unitatea espezializatuta dago eraikinetako, instalazioetako, azpiegituretako, ibilbideetako eta unitateari esleitutako baliabide material espezifikoak erabiltzea eskatzen duen beste edozein agertokitako lurpeko sareen azterketan, zaintzan, babesean eta segurtasunean, bai eta ingurune horrekin lotutako segurtasun-azterketak egitean ere.