- Chamartín finaliza as súas obras de renovación tras investir 560 millóns de euros en mellorar a operatividade de Proximidades, duplicar as vías de Alta Velocidade e construír novos vestíbulos e espazos comúns para os viaxeiros.
- As obras desenvolvéronse por fases mantendo operativa a estación e permiten adaptar este nodo estratéxico para a mobilidade ao gran incremento do tráfico ferroviario tras a súa liberalización.
- O novo vestíbulo principal conta con 18.000 m2 de zonas comúns e de restauración e, xunto ao vestíbulo subterráneo para Proximidades, eleva ata os 26.900 m2 o espazo dispoñible para a cidadanía.
- A estación duplicou a capacidade para os trens de alta velocidade, pasando de 6 vías sen continuidade cara ao sur a 12 con saídas en ambos os sentidos, á vez que renovou as vías e plataformas de Proximidades, mellorando a súa operatividade.
- Ademais, optimizáronse os fluxos de viaxeiros tanto de entrada como de saída, reforzouse a intermodalidad e mellorado os accesos rodados á estación.
O presidente do Goberno, Pedro Sánchez, e o ministro de Transportes e Mobilidade Sustentable, Óscar Puente, supervisaron hoxe o novo vestíbulo principal da estación Chamartín-Clara Campoamor, que entra en servizo este martes 2 de xuño e que culmina a renovación deste nodo estratéxico para a mobilidade en España tras unhas obras que supuxeron, entre outros fitos, a duplicación de capacidade de alta velocidade. Nunha ampliación sen precedentes da capacidade para trens e viaxeiros dunha estación, Chamartín adáptase así ao gran incremento do tráfico ferroviario dos últimos anos derivado da posta en servizo de novas liñas de alta velocidade e da liberalización ferroviaria. As obras supuxeron un investimento de 560 millóns de euros e realizáronse mantendo o servizo en todo momento, cun esforzo técnico e de planificación sen precedentes.
O novo vestíbulo principal conta con 18.000 m2 distribuídos en zonas comúns e espazos específicos para usuarios de Proximidades e de Alta Velocidade, ademais de áreas comerciais e de restauración. Con el, Chamartín-Clara Campoamor pon a disposición dos usuarios preto de 27.000 m2 distribuídos en dous vestíbulos, o Principal e o Central subterráneo, e un paso inferior que facilita o tránsito dos viaxeiros.
Nos últimos anos, a estación duplicou o número de vías de alta velocidade: de seis pasouse ás actuais 12, que ademais teñen saída en ambas as direccións. En total, Chamartín conta con 25 vías pasantes con saída cara ao norte e o sur: 12 de alta velocidade e 13 de largo ibérico, ademais de catro vías auxiliares na cabeceira norte destinadas a estacionamento e manobras.
Ao comezo das obras, había 21 vías: 15 de largo ibérico para servizos de Proximidades e de Media e Longa Distancia de rede convencional e 6 de alta velocidade terminais (sen continuidade cara ao sur). Así mesmo, o vestíbulo contaba con pouco máis de 4.000 m2 e a conexión entre as plataformas de Proximidades realizábase a través dun estreito corredor subterráneo.
Con estas obras, Chamartín-Clara Campoamor responde o incremento do tráfico ferroviario e de viaxeiros dos últimos anos. E é que, en 2025, a estación rexistrou unha cifra marca de 46,2 millóns de viaxeiros, fronte aos 44,4 millóns do ano anterior. Igualmente, en 2022, cando arrincaron as obras de catro novas vías de alta velocidade, o número de pasaxeiros non chegaba aos 30 millóns (29,9) mentres que, en 2023, coas obras do vestíbulo principal en marcha, alcanzáronse os 36,2 millóns de viaxeiros.
Os traballos permitiron ademais optimizar os fluxos de viaxeiros tanto de entrada como de saída da estación, con itinerarios sinxelos e plenamente accesibles. Doutra banda, reforzouse a intermodalidad con conexión directa a Metro, bolsa de taxis, nova dársena de autobuses, VTC e aparcadoiros.
Ao mesmo tempo melloráronse os accesos, independizando o tráfico urbano do tráfico interno da estación, liberando así espazo e reordenando os viarios. Tamén se mellorou a iluminación.
Adicionalmente, leváronse a cabo outras obras complementarias, como a construción dun novo edificio técnico para instalacións de Alta Velocidade na cabeceira norte, un novo edificio para servizos de catering ou galerías de instalacións e para evacuación baixo as vías.
Así mesmo, executáronse as cimentacións e pilas do cubrimiento de vías do lateral este da cabeceira sur, que servirán de apoio para a futura cobertura da praia de vías no marco do proxecto de rexeneración urbana Madrid Novo Norte.
A estación de Chamartín construíuse na década de 1970. Desde entón, pasou de ser unha estación periférica a converterse nun nodo estratéxico de mobilidade, tanto para os servizos de Proximidades como para a alta velocidade. A renovación de Chamartín – Clara Campoamor convértea hoxe nunha estación máis moderna, máis ampla, máis cómoda e máis accesible, preparada para dar resposta ás necesidades da cidadanía e aos novos retos do transporte ferroviario.
Ampliación do vestíbulo principal
Adif AV multiplicou o espazo do edificio de viaxeiros, que pasou de aproximadamente 4.000 m2 a uns 18.000 m2, grazas á prolongación do antigo vestíbulo cara ao leste e cara ao norte sobre as vías.
O novo vestíbulo organízase en tres ámbitos diferenciados: unha zona para viaxeiros de alta velocidade, outra para usuarios de Proximidades e un vestíbulo común en forma de gran corredor longitudinal de 18 metros de largo -o triplo do inicial- e 225 metros de longo, que se configura como o corazón da estación e principal vía de paso, con locais comerciais ao carón e zonas de embarque e espera ao outro.
O edificio de viaxeiros recuperou a súa entrada principal pola praza, cuberta por unha gran bóveda de vidro laminado e tépedo para protexer aos usuarios das inclemencias do tempo, e en total dispón de catro entradas de diferentes dimensións, ademais de tres de emerxencia.
Na zona de estadía e embarque de alta velocidade, os viaxeiros dispoñen agora dun espazo amplo, diáfano (cunha altura máxima de 9,43 metros) e moi luminoso, con entrada de luz natural desde diversos puntos. Nesta zona disponse dunha segunda altura con diversas salas.
O acceso ás vías de alta velocidade realízase de forma rápida e accesible grazas a seis fingers de 40 metros de lonxitude e 10 metros de largo, dotados de dúas ramplas mecánicas cubertas, que salvan un desnivel duns seis metros coas vías. Os núcleos de comunicación vertical coas plataformas complétanse con ascensores e escaleira fixas revestidas con granito.
No ámbito de Proximidades, por primeira vez contarase no edificio principal cun sistema de control de accesos a base de tornos. O recrecido do vestíbulo nesta zona realizouse mediante o desprazamento cara ao norte dos núcleos de comunicación vertical (escaleiras mecánicas e ascensores) coas plataformas, o que permitiu xerar no nivel superior unha nova pasarela cuberta acristalada con vistas ás vías de 1.300 m2 de superficie, desde onde se realiza o acceso ás plataformas.
Para maior comodidade dos usuarios, o novo vestíbulo dispón de asentos, máquinas autoventa, aseos, cargadores para dispositivos electrónicos, oficinas de información ao viaxeiro e venda de billetes, así como diversos locais comerciais e de restauración. Adicionalmente, despregouse un avanzado sistema de información ao viaxeiro, mediante paneis de mensaxes variables e pantallas LED de 65” cunha nova interface gráfica, que informan sobre a chegada e saída de trens.
Para mellorar a accesibilidade, reforzouse o servizo Acerca de asistencia a persoas con discapacidade ou mobilidade reducida, que dispón dunha nova oficina de 167 m2, e dispuxéronse seis puntos de atención a viaxeiros con dificultades auditivas.
O vestíbulo incorpora tamén solucións de eficiencia enerxética: toda a iluminación é LED, cun sistema de regulación que adapta automaticamente o nivel de iluminación ás condicións de explotación e á achega lumínica do exterior, e sobre a cuberta dispúxose unha instalación fotovoltaica para o autoconsumo de enerxía.
Duplicación vías de alta velocidade e novo paso inferior
Co fin de pasar de 6 vías terminais a 12 vías pasantes de alta velocidade, Adif AV tivo que executar diversas actuacións. O primeiro paso foi a conversión de largo ibérico a largo estándar das vías14 e 15 e a súa integración no sector de alta velocidade da estación. Para iso, entre outras actuacións, foi necesario a montaxe das novas vías, a súa electrificación e todas as instalacións ferroviarias propias da alta velocidade, así como o recrecido da plataforma 9 e a prolongación uns 60 m da marquesiña da plataforma.
Ao mesmo tempo, Adif AV executou no extremo este do complexo ferroviario, e baixo a ampliación do vestíbulo, catro novas vías pasantes de alta velocidade e dúas plataformas para prestarlles servizo, protexidos por marquesiñas, máis largos e cunha lonxitude de 420 metros para o estacionamento simultáneo de varios trens.
En total, montáronse catro quilómetros de vías novas, a correspondente electrificación, 18 aparellos de vía (dispositivos que permiten pasar dunha vía a outra), así como os sistemas de control, mando, e sinalización asociados.
Ademais, Adif AV construíu un paso inferior baixo as vías de alta velocidade, de 177 metros de longo e 9 m de largo, concibido para facilitar unha rápida e cómoda saída dos viaxeiros. Para iso, dispón de conexión con todas as plataformas de alta velocidade por medio de ascensores, escaleiras mecánicas e fixas.
Así, á chegada dos trens os viaxeiros baixan directamente desde a súa plataforma ao paso inferior e saen de forma sinxela e accesible por calquera dos laterais de Chamartín: polo leste á rúa Hiedra e a bolsa de taxis e polo oeste cara ao vestíbulo subterráneo para conectar con Proximidades e polo que tamén poden acceder a Metro e a rúa Agustín de Foxá, VTC, Rent a car e o aparcadoiro P2 da estación.
Proximidades: mellora en vías e recuperación do vestíbulo subterráneo
A renovación de Chamartín-Clara Campoamor prestou especial interese á área de Proximidades. Co fin de mellorar o servizo remodeláronse as 13 vías de largo ibérico e acondicionáronse as súas plataformas. Ademais, instaláronse novos aparellos de vía, modernizáronse os sistemas de sinalización e actualizouse o enclavamiento que goberna a estación desde o Centro de Regulación de Circulación (CRC).
Todo iso permite aumentar a velocidade de circulación dos trens de Proximidades ao seu paso pola estación, flexibilizar a operativa e a resposta ante eventuais incidencias.
O primeiro gran fito da renovación de Chamartín foi a recuperación do antigo vestíbulo de Proximidades baixo as vías da cabeceira norte -clausurado nos anos oitenta-, que se transformou nun gran espazo duns 2.800 m2 con conexión directa e accesible (escaleiras mecánicas e ascensores) a todas as plataformas entre as vías 1 e 13 da estación -que prestan servizo aos trens en largo ibérico de Proximidades, Media e Longa Distancia- e con conexión directa a través de tornos con Metro de Madrid.
Ademais, este vestíbulo enlaza tamén co paso inferior para a saída dos viaxeiros de alta velocidade, conectando a alta velocidade coas redes de Proximidades e Metro e reforzando así a multimodalidad na estación.
Novidades na información ao viaxeiro
Ademais destas reformas estruturais, na estación despregouse un avanzado sistema de información ao viaxeiro, mediante paneis de mensaxes variables e pantallas LED de 65” cunha nova interface gráfica, que informan sobre a chegada e saída de trens tanto de Alta Velocidade como en Proximidades e Media Distancia. Todo iso permite que os viaxeiros poidan ter de forma anticipada detalles como a plataforma de saída do seu tren, o que axuda a mellorar a planificación dos viaxeiros e tamén a que as persoas se distribúan dunha forma máis optimizada no vestíbulo.
Así mesmo esta información tamén se pode consultar na aplicación de Adif, á que se pode acceder directamente mediante un QR desde as propias pantallas das estacións, para que a experiencia do usuario sexa aínda máis sinxela.
Novos avances
A renovación de Chamartín-Clara Campoamor non termina aquí. Actualmente estase ultimando a urbanización da zona de acceso á estación, a reorganización da praza e a reordenación dos viarios urbanos. Ademais, trabállase na construción de catro novas vías de apartado para trens de alta velocidade na cabeceira norte da estación, o que permitirá adaptala ás necesidades futuras de tráfico, dotándoa de maior capacidade de estacionamento e flexibilizando a explotación ferroviaria.
As futuras vías de apartado 1 e 2 terán unha lonxitude de 200 metros e permitirán o estacionamento de trens en composición simple, mentres que as vías 3 e 4 contarán con 216 metros de lonxitude, o que permitirá o estacionamento de trens tipo Avant en dobre composición.
Así mesmo, avánzase noutra actuación crave para o desenvolvemento da estación como é a conexión de alta velocidade co aeroporto de Barajas-Adolfo Suárez.
Estas actuacións de ampliación, renovación e mellora de Chamartín realízanse de forma previa e independente da transformación integral que no futuro acometerase na estación e a súa contorna, no marco do proxecto Chamartín Ecosistema Aberto que actualmente está en fase de redacción.
Todas elas contribúen á consecución dos ODS 9 (promoción de infraestruturas fiables, sustentables e de calidade), 11 (acceso a sistemas de transporte seguros, accesibles e sustentables), 8 (contribución ao crecemento económico e o emprego) e 7 (eficiencia enerxética).
Fondos europeos
As obras de ampliación da estación de Madrid Chamartín Clara Campoamor, así como a redacción do proxecto construtivo e a modificación das instalacións de seguridade, ERTMS, comunicacións e enerxía da zona de alta velocidade contan con financiamento europeo, a través do Plan de Recuperación, Transformación e Resiliencia. Financiado pola Unión Europea – NextGenerationEU.
Accede ao material gráfico da visita aquí.