- A iniciativa responde o incremento das denuncias nos últimos balances de criminalidade do Ministerio de Interior.
- O plan é unha folla de ruta territorializada para reforzar a prevención, mellorar a protección das vítimas, optimizar a coordinación institucional e avanzar cara a unha atención integral, especializada e centrada nas mulleres, nenas e adolescentes vítimas de violencia sexual.
- O documento estrutúrase en 3 eixos estratéxicos, 6 obxectivos e 20 medidas operativas.
- Parte dun proceso de traballo participativo con 53 reunións e encontros con entidades sociais, administracións, Forzas e Corpos de Seguridade do Estado, colexios profesionais, expertas, partidos políticos, sindicatos e organizacións empresariais.
- A Delegación do Goberno impulsará unha mesa técnica de seguimento con participación de FCSE, institucións competentes, operadores xurídicos, recursos especializados e entidades do terceiro sector.
- O delegado anunciou que desde hoxe martes, vai dirixirse á presidenta da Comunidade de Madrid, á Federación de Municipios de Madrid, ao Tribunal Superior de Xustiza e á Fiscalía Superior de Madrid para pedirlles que se unan ao plan.
Ante o incremento de denuncias por agresións sexuais na rexión que se vén rexistrando nos últimos balances de criminalidade do Ministerio do Interior, na tarde de onte luns 6 de xullo presentouse o Plan de Acción contra a Violencia Sexual 2026-2027 na Comunidade de Madrid, unha iniciativa impulsada pola Delegación do Goberno en Madrid para reforzar a prevención, mellorar a atención e protección das vítimas e fortalecer a coordinación da resposta institucional fronte a esta forma de violencia.
“Mañá cúmprese unha década da brutal e atroz agresión sexual cometida polA Manda en Pamplona.” sinalou o delegado Francisco Martín, na presentación do Plan, “En 2017, primeiro ano do que dispomos de datos comparables, na Comunidade de Madrid rexistráronse 368 denuncias por agresións sexuais con penetración. A peche de 2025, rexistráronse un total de 685 denuncias por violación na nosa rexión. En só 8 anos, un incremento das denuncias dun 86%, que sen dúbida reflicte unha maior sensibilización e confianza das mulleres nas nosas institucións, pero tamén persiste unha terrible cifra de feitos que nos/nos obriga a todas e todos a ser conscientes da obriga que temos por diante e, por tanto, a multiplicar as nosas accións contra o machismo. E é para iso para o que desde a Delegación do Goberno en Madrid presentamos hoxe o Plan de Acción contra a Violencia Sexual na Comunidade de Madrid 2026-2027”.
O Plan é o resultado un proceso de traballo participativo con 53 reunións e encontros con entidades sociais, administracións, Forzas e Corpos de Seguridade do Estado, colexios profesionais, expertas, partidos políticos, sindicatos e organizacións empresariais. Así o puxeron de manifesto ao termo da sesión de traballo presidida onte pola secretaria de Estado Igualdade, María Guijarro; e o delegado do Goberno de España na Comunidade de Madrid, Francisco Martín Aguirre, no Círculo de Belas Artes á que acudiron ao redor de medio centenar de participantes na elaboración do plan, ademais de novas incorporacións ao proceso.
Entre as entidades, institucións e perfís participantes figuran Forzas e Corpos de Seguridade do Estado, Oficina Nacional contra as Violencias Sexuais, Delegación do Goberno contra a Violencia de Xénero, Secretaría de Estado de Igualdade, Secretaría de Estado de Xustiza, Secretaría de Estado de Seguridade, Secretaría de Estado de Política Territorial, Fiscalía Superior da Comunidade de Madrid, Tribunal Superior de Xustiza de Madrid, Defensor do Pobo, Concello de Madrid, asociacións feministas, entidades de infancia, organizacións de atención a vítimas, colexios profesionais, sindicatos, organizacións empresariais e expertas en violencia sexual.
“O Plan de Acción contra a Violencia Sexual na Comunidade de Madrid impulsado pola Delegación do Goberno, creado desde a participación dos profesionais, entidades e institucións que quixeron sumar nesta causa, xorde para tratar de impulsar e coordinar unha resposta social e institucional nítida, contundente e urxente para facer fronte á realidade da violencia sexual en Madrid e reducir drasticamente o seu impacto a partir da intervención combinada no plano da prevención, a protección e a atención ás vítimas. Só axuntando obxectivos e esforzos poderemos ser eficaces ante un desafío tan complexo como ao que nos/nos enfrontamos”, apuntou o delegado.
Na súa intervención, Francisco Martín destacou que “Hoxe presentamos un ambicioso plan transversal, que interpela ao conxunto da sociedade e, por suposto, ás institucións madrileñas. Por iso, para promover a súa participación directa, mañá mesmo vou dirixirme en primeiro lugar á presidenta da Comunidade de Madrid para pedirlle que dea un paso adiante fronte ao machismo. Non quixeron participar na fase previa, xa está; agora é imprescindible que sumen propostas, esforzos, e contribúan directamente no desenvolvemento e execución do plan contra a violencia sexual. A pesar de todo, a nosa mellor disposición para iso. Tamén me dirixirei ao ámbito local, a partir da Federación de Municipios de Madrid, así como ao Tribunal Superior de Xustiza e a Fiscalía Superior de Madrid. Só todos xuntos, institucións, entidades, profesionais e cidadanía, seremos capaces de construír unha resposta como a que o terminar co machismo na nosa rexión merece”.
Singularidades rexionais e necesidade de coordinación
O Plan formúlase como unha adaptación territorial do I Plan Estratéxico para a Prevención das Violencias Sexuais 2023-2027 do Ministerio do Interior. Con todo, a adaptación madrileña non reproduce mecanicamente o plan estatal, senón que o traduce á realidade da Comunidade de Madrid: alto volume absoluto de feitos coñecidos, peso específico da cidade e área metropolitana, diversidade municipal, presenza de grandes eventos e lecer nocturno, relevancia das contornas dixitais, necesidades de coordinación coa Comunidade de Madrid e o Concello de Madrid, e existencia de recursos especializados autonómicos e municipais que requiren maior integración operativa.
Segundo os indicadores analizados, o Balance de Criminalidade de 2025 mostrou un aumento das denuncias de delitos contra a liberdade sexual na Comunidade de Madrid dun 5,6% respecto de 2024, pasando de 2.982 a 3.149 feitos coñecidos. Un incremento que se produciu nun contexto de descenso do total de infraccións penais na rexión nun 1,7%. Nesta evolución anual, as denuncias de agresións sexuais con penetración creceron un 3% e o resto de delitos contra a liberdade sexual un 6,3%. No conxunto nacional, os delitos contra a liberdade sexual creceron un 2,3% en 2025, polo que o aumento madrileño superou a media estatal.
Unha tendencia que tamén reflicte o Informe sobre delitos contra a liberdade sexual en España referente a 2024, que situou a Madrid como a segunda provincia con maior número absoluto de feitos coñecidos, con 3.212 delitos contra a liberdade sexual. O mesmo informe mostra como o 85% das vítimas son mulleres, un 32,5% delas menores de idade. Mentres, o perfil do agresor é maioritariamente masculino, xa que o 95,4% dos detidos ou investigados son homes.
Por outra banda, cabe destacar a especial atención ao entrono dixital, xa que en 2024 rexistráronse 229 feitos coñecidos de ciberdelincuencia sexual na rexión, cun incremento do 12,3% respecto do ano anterior, afectando especialmente a mulleres novas de 16 a 20 anos.
3 eixos estratéxicos, 6 obxectivos e 20 medidas operativas
Como resposta, o Plan concrétase en 3 eixos estratéxicos, 6 obxectivos e 20 medidas, todos eles asociados a datos de partida e indicadores de seguimento para permitir unha avaliación semestral.
• Eixo 1: Prevención. A prevención oriéntase de forma prioritaria a mozas, centros educativos, familias, espazos dixitais, lecer, ámbito laboral e municipios con menor acceso a recursos. Entre outras medidas, contempla a obrigatoriedade da formación afectivo-sexual en colexios; ou a elaboración dunha contranarrativa fronte á misoxinia dixital.
• Eixo 2: Protección. Madrid rexistrou 2.668 feitos esclarecidos e en torno a 2.080 persoas detidas ou investigadas en 2024. Este volume esixe coordinación estable entre FCSE, policías locais, órganos xudiciais, medicamento forense, servizos sanitarios e sociais, laboratorios e recursos especializados. Por iso, a Delegación do Goberno impulsará unha mesa técnica de seguimento con participación de FCSE, institucións competentes, operadores xurídicos, recursos especializados, entidades do terceiro sector e, cando sexa posible, mecanismos de escoita de vítimas.
• Eixo 3: Atención. Os documentos e indicadores de traballo identifican difuicultades como saturación, listas de espera e necesidade de itinerarios integrais. Entre outras medidas, o Plan prevé o reforzo de recursos especializados para reducir as listas de espera garantindo a asistencia xurídica, psicolóxica e social gratuíta desde o primeiro momento. Tamén se prestará especial relevancia á atención de proximidade para o medio rural, vítimas estranxeiras e menores.
20 medidas contra a violencia sexual
EIXO 1. PREVENCIÓN
M1. Campañas públicas madrileñas de prevención e consentimento.
Deseñar e despregar, en coordinación co Goberno da Comunidade de Madrid, os concellos madrileños e o tecido social e empresarial da rexión, campañas públicas sostidas sobre consentimento, violencia sexual, acoso, violencia sexual dixital, apps de citas, difusión non consentida de contidos íntimos e rexeitamento do negacionismo da violencia machista, adaptadas a mozas, familias e poboación xeral. Estas actuacións incorporarán de maneira transversal a perspectiva de discapacidade.
M2. Estratexia de contranarrativa fronte a misoxinia dixital.
Impulsar mensaxes e formatos audiovisuais para redes sociais, con linguaxe directa e verificábel, que disputen discursos de normalización da violencia sexual, a misoxinia, a discriminación por razón de sexo e a banalización do consentimento.
M3. Reforzo do Plan Director para a Convivencia e Mellora da Seguridade nos Centros Educativos e as súas Contornas e da educación afectivo-sexual.
Facer obrigatorias as sesións do Plan Director sobre Igualdade en todos os centros educativos acollidos a este programa e impulsar módulos específicos en centros educativos sobre consentimento, relacións sas, pornografía, igualdade, ciberviolencia sexual, grooming e detección temperá, con atención prioritaria a secundaria e formación profesional dentro do este Plan Director.
M4. Formación da comunidade educativa, familias e profesionais da contorna escolar.
Formar a profesorado, equipos directivos, persoal de comedor, orientación, familias e recursos municipais, recuperando os espazos de igualdade como instrumentos de prevención e acompañamento comunitario. Estas actuacións incorporarán de maneira transversal a perspectiva de discapacidade.
M5. Programas de novas masculinidades e prevención con homes novos.
Xerar espazos de traballo e reflexión con adolescentes e homes novos sobre sexualidade, poder, consentimento, pornografía, presión grupal, corresponsabilidade e rexeitamento da violencia en todos os Concellos da Comunidade de Madrid.
M6. Prevención das violencias sexuais no ámbito laboral, o teletrabajo e os espazos de lecer nocturno, con especial atención ás mulleres con discapacidade.
Promover o cumprimento por parte da Inspección de Traballo de protocolos de acoso sexual e por razón de sexo, con accións sobre acoso dixital, canles internas de denuncia e protección fronte a represalias. Promover a colaboración co sector do lecer nocturno para o deseño e implementación de medidas preventivas en locais e formación de empregados/as. Estas actuacións incorporarán de maneira transversal a perspectiva de discapacidade.
M7. Mapa territorial de riscos e informe anual madrileño.
Elaborar un mapa de riscos e un informe anual da violencia sexual na Comunidade de Madrid, con indicadores por municipio/distrito e estudos sobre cifra oculta, menores, discapacidade, lecer, deporte, turismo, ámbito laboral, medio rural e violencia dixital.
EIXO 2. PROTECCIÓN
M8. Mesa técnica territorial.
Constituír unha mesa técnica coa participación de FCSE, institucións competentes, operadores xurídicos, recursos especializados, entidades do terceiro sector e, cando sexa posible, mecanismos de escoita de vítimas.
M9. Flujogramas de actuación e derivación desde calquera porta de entrada e espazos seguros.
Creación de espazos seguros en todos os recursos sanitarios, sociais, educativos, laborais, municipais, policiais, xudiciais, administracións públicas e entidades do terceiro e aprobación de circuítos claros e coordinados para os casos detectados, definindo tempos de resposta, responsables, salvagardas de protección de datos e o seu traslado ás FCSE.
M10. Coordinación e formación policial en materia de delitos contra a liberdade sexual.
Promover, en coordinación cos órganos competentes das Forzas e Corpos de Seguridade do Estado e policías locais, accións de formación, intercambio de boas prácticas e mellora da atención policial en materia de delitos contra a liberdade sexual.
M11. Mellora da coordinación na preservación de probas e resposta forense.
Impulsar espazos de coordinación entre Forzas e Corpos de Seguridade do Estado, medicamento forense, laboratorios acreditados, órganos xudiciais e recursos sanitarios para favorecer unha actuación máis homoxénea e eficaz na recollida, custodia, análise e conservación de probas en casos de violencia sexual.
M12. Conexión do Plan de Acción contra a Violencia Sexual con Sistema Onvios.
Colaborar, cando así se solicite polos órganos competentes, no desenvolvemento do Sistema Onvios mediante a achega de información territorial que poida resultar de interese para mellorar o coñecemento do fenómeno e apoiar o desenvolvemento das capacidades analíticas previstas no I Plan Estratéxico para a Prevención das Violencias Sexuais 2023-2027.
M13. Protocolos de reacción en espazos de risco.
Fomentar os “puntos violeta” e activar dispositivos específicos en lecer nocturno, festivais, festas populares, grandes eventos, campus, transporte, espazos turísticos e municipios con alta concentración de poboación nova ou visitante, en coordinación cos empresarios do sector, as empresas de seguridade privada e as entidades locais.
EIXO 3. ATENCIÓN
M14. Reforzo de recursos especializados e redución de listas de espera.
Ampliar e reforzar recursos para vítimas de violencia sexual, especialmente menores, incluíndo CIASI, Barnahus, Centros de Crises 24 horas, redes municipais, atención psicolóxica e recursos autonómicos e locais.
M15. Revisión específica do Protocolo VISEM en Madrid.
Revisión do Protocolo VISEM (Protocolo de asistencia sanitaria urxente e coordinada a mulleres vítimas de violencia sexual na Comunidade de Madrid) e a súa conexión cos recursos estatais, garantindo acceso a datos, participación efectiva de FCSE na súa revisión e Delegación do Goberno nos espazos de seguimento e avaliación periódica.
M16. Asistencia xurídica, psicolóxica e social desde o primeiro momento.
Asegurar que toda vítima de violencia sexual recibe, desde o seu primeiro contacto con calquera servizo público, información clara, acompañamento e derivación inmediata aos recursos dispoñibles de asistencia xurídica gratuíta e especializada (nos termos xa previstos na normativa vixente de asistencia xurídica gratuíta), atención psicolóxica, apoio social e atención sanitaria, sen condicionar a esta atención á presentación de denuncia.
M17. Accesibilidade universal e apoios específicos.
Asegurar accesibilidade física, cognitiva, comunicativa e persoal en información, atención, acollida e transporte, incorporando intérpretes de lingua de signos, facilitadores, mediadores, lectura fácil e outros apoios para mulleres con discapacidade ou necesidades específicas.
M18. Atención de proximidade para o medio rural, vítimas estranxeiras e menores.
Desenvolver fórmulas de proximidade en municipios con menor acceso a recursos, información clara sobre dereitos, interpretación, derivacións seguras, colaboración con concellos e atención telemática segura cando sexa adecuada.
M19. Sistema de avaliación da atención e axenda con entidades especializadas.
Implantar un sistema de seguimento de calidade da atención, con indicadores de tempos, accesibilidade, satisfacción, resultados de intervención e participación periódica de asociacións, fundacións e organizacións especializadas.
M20. Acompañamento integral, reparación e prevención da revictimización.
Establecer itinerarios de acompañamento integral para as vítimas de violencia sexual, garantindo continuidade no apoio psicolóxico, social, xurídico, sanitario, educativo e laboral, así como a coordinación entre administracións e recursos especializados para evitar a repetición innecesaria do relato e previr calquera forma de revictimización institucional.
Mesa técnica, seguimento e avaliación
A implementación do Plan desenvolverase de forma secuencial durante tres semestres, con seguimento continuo, avaliacións parciais e avaliación final. As 20 medidas concretaranse mediante accións calendarizadas, avaliables e adaptadas ao ámbito territorial ou sectorial correspondente.
A Delegación do Goberno impulsará unha mesa técnica de seguimento con participación de Forzas e Corpos de Seguridade do Estado, institucións competentes, operadores xurídicos, recursos especializados, entidades do terceiro sector e, cando sexa posible, mecanismos de escoita de vítimas. Esta mesa terá como finalidade concretar actuacións, avaliar a súa execución, incorporar novas propostas e adaptar o Plan á evolución da violencia sexual na Comunidade de Madrid.
Implementación
Prevese unha primeira fase de presentación pública e institucional e posta en común entre xullo e setembro de 2026; un primeiro semestre de desenvolvemento entre xullo e decembro de 2026; unha primeira avaliación parcial en xaneiro de 2027; un segundo semestre de desenvolvemento entre xaneiro e xuño de 2027; unha segunda avaliación parcial en xullo de 2027; un terceiro semestre de desenvolvemento entre xullo e decembro de 2027; e unha avaliación final con presentación de resultados entre xaneiro e marzo de 2028.