Dúas décadas de permiso de conducir por puntos impulsan un cambio histórico na seguridade viaria española

El 1 de xullo cumpríronse 20 anos da entrada en vigor do permiso por puntos en España, unha das medidas máis relevantes impulsadas en materia de seguridade viaria nas últimas décadas. A súa posta en marcha supuxo un cambio de paradigma na política da seguridade viaria e na concepción da responsabilidade ao volante, contribuíndo a consolidar unha nova cultura da condución baseada na prevención, o cumprimento das normas e a corresponsabilidade dos usuarios das vías.

Dúas décadas despois, o permiso por puntos demostrou ser moito máis que un sistema sancionador, consolidouse como un instrumento de gobernación orientado a modificar de maneira sostida os comportamentos dos condutores. A súa eficacia baséase na combinación de medidas correctivas, accións formativas e procedementos administrativos que favoreceron, de forma progresiva, o cambio dos hábitos ao volante e contribuíron de forma decisiva a reducir a sinistralidade viaria.

En estes 20 anos, España situouse entre os países europeos de referencia en materia de sinistralidade viaria. Este progreso reflíctese na evolución da taxa de mortalidade, que pasou de 128 falecidos por millón de habitantes en 2003 — un 25% por encima da media europea — a 37 en 2024, un 18 por cento por baixo da esta medida.

La mellora tamén é visible noutra indicadores clave: aumento do uso do cinto de seguridade, que pasou do 72 por cento antes de 2006 ao 98 por cento en 2024, e da utilización do casco, que aumentou do 96 ao 98 por cento. Así mesmo, os positivos nos controis de alcoholemia descenderon do 2,6 ao 1 por cento e a porcentaxe de vehículos detectados por radar circulando máis de 20 km/h por encima do límite permitido reduciuse do 5,45 ao 0,06 por cento.

Sancións, puntos detraídos e perda de vixencia

En os vinte anos de vixencia do Permiso por Puntos tramitáronse en Asturias máis de medio millón de sancións con detracción de puntos, o que pon de manifesto o seu papel como ferramenta para corrixir condutas de risco e promover unha condución máis segura. Aínda que o volume de puntos retirados aumentou nos últimos anos, este incremento responde as modificacións normativas que endureceron determinadas infraccións máis que a unha deterioración xeneralizada do comportamento dos condutores.

Entre os cambios introducidos destaca o aumento da perda de puntos para as infraccións máis graves relacionadas co consumo de alcol e drogas (que pasaron de detraer 4 a 6 puntos), así como co uso do teléfono móbil na man (que pasaron de detraer 3 a 6 puntos), e non utilizar o cinto de seguridade, o casco e demais elementos de protección (que pasaron de 3 a 4 puntos detraídos).

En Asturias en 2024, preto do 74 por cento de condutores conserva os 15 puntos íntegros e máis do 90 por cento mantén 12 puntos ou máis.

No obstante, hai que destacar que persiste un grupo reducido de infractores reincidentes. Nestas dúas décadas case 8.000 condutores perderon o permiso por esgotar o seu saldo de puntos, cun máximo rexistrado en 2010 cando se contabilizaron 1.103 perdas de vixencia, situándose a media anual na contorna de 500.

La experiencia acumulada mostra tamén que a perda de puntos cumpre un labor reeducador. Case o 90 por cento dos condutores que perderon a vixencia do seu permiso fixérono unha soa vez, mentres que preto do 9 por cento ha reincidido en dúas ocasións. Os casos máis persistentes con tres ou máis perdas do permiso son minoritarios, con apenas o 1,3 por cento das perdas de vixencia que se rexistraron desde a implantación do sistema.

La reeducación, a ferramenta de cambio conductual

Os cursos de sensibilización e reeducación viaria consolidáronse como un dos alicerces do permiso por puntos, ao combinar a recuperación de puntos e permisos cun labor de concienciación orientada a modificar condutas de risco e fomentar unha mobilidade máis segura. Desde a implantación do sistema impartíronse máis de 3.500 cursos, polos que pasaron máis de 38.000 condutores.

La rede de centros autorizados experimentou un crecemento, pasando de 6 en 2006 a 10 en 2018 e alcanzando os 25 en 2024. Este aumento viuse impulsado pola liberalización do modelo de prestación dos cursos, o que permitiu que en 2024 impartísense ca268 accións formativas, a cifra máis alta rexistrada ata a data e chegando a 2.237 condutores.

Ademais, desde febreiro de 2025, os condutores con saldo positivo poden obter dous puntos adicionais mediante a realización voluntaria de cursos de condución segura e eficiente, deseñados para mellorar as habilidades ao volante tanto de usuarios de moto como de turismos.

Un modelo de éxito grazas a unha sociedade comprometida

El éxito do permiso por puntos foi posible grazas ao compromiso conxunto das administracións públicas, cunha participación cada vez maior dos concellos na xestión das infraccións que comportan perda de puntos.

A este esforzo sumouse a contribución decisiva das vítimas de tráfico e as súas asociacións, así como da sociedade civil, os medios de comunicación e unha cidadanía cada vez máis concienciada. A implicación de todos eles axudou a consolidar a seguridade viaria como un valor compartido, reflectido na ampla aceptación social do sistema e na mellora progresiva dos comportamentos ao volante.

Tras dúas décadas de funcionamento, o permiso por puntos afronta unha nova etapa, cuxas liñas de actuación van orientadas ao endurecemento das medidas dirixidas aos infractores reincidentes, especialmente en condutas de alto risco como o uso do móbil ao volante ou a condución baixo os efectos do alcol e as drogas.

Así mesmo, avanzará nun contexto de maior integración europea, impulsando a cooperación máis estreita entre os Estados membros para facilitar o intercambio de información, a identificación de infractores e a execución transfronteiriza de sancións.

Acto conmemorativo

Ayer mércores celebrouse un acto conmemorativo que reuniu aos principais protagonistas que fixeron posible a implantación do permiso por puntos en España. Ao encontro acudiron representantes das administracións públicas, asociacións de vítimas, universidades, medios de comunicación, expertos en seguridade viaria e outros colectivos que desempeñaron un papel decisivo no desenvolvemento e consolidación deste modelo.