O Tribunal Superior de Xustiza de Estremadura, nunha sentenza datada hoxe 12 de febreiro, desestimou integramente o recurso contencioso-administrativo interposto por APAG-ASAJA Cáceres contra as resolucións da delegación do Goberno en Estremadura, polas que se impedía o corte das autovías en Estremadura; a sentenza recolle que ante esta resolución non cabe recurso algún e dá por resolto o contencioso.
O tribunal, despois de recoñecer a importancia do dereito de reunión e manifestación, recoñecidos tanto en sentenzas do Tribunal Constitucional, como do Tribunal Europeo de Dereitos Humanos, como un dereito fundamental. No entanto, recoñece que non basta a mera sospeita de que o exercicio deste dereito impida o exercicio doutros dereitos fundamentais, polo que esixe ás autoridades a xustificación suficiente para establecer limitacións ao exercicio deste dereito; polo que o Constitucional esixe indubitablemente a exquisita motivación da limitación do dereito e a proporcionalidade de medidas que se impoñan en salvagarda da orde pública; especialmente no sentido material de “manter a orde pública”, entendendo por tal “o normal funcionamento da vida colectiva, as pautas que ordenan o habitual discorrer da convivencia social, pode verse alterado por múltiples factores, que á súa vez poden afectar a cuestións ou bens tan diversos como a tranquilidade, a paz, a seguridade dos cidadáns, o exercicio dos seus dereitos ou o normal funcionamento dos servizos esenciais para o desenvolvemento da vida cidadá. Con todo, só poderá entenderse afectado a orde pública ao que se refire o amentado precepto constitucional cando a desorde externa na rúa poña en perigo a integridade de persoas ou de bens”.
O TSJEx alude tamén á ponderación que solicita o Constitucional á hora de establecer a prevalencia do dereito de reunión sobre outros dereitos constitucionais como o dereito de libre circulación, á vida ou a integridade o dereito de propiedade.
Tras estes fundamentos de dereito o TSJEx expón que “Posto que é notorio a intensidade de tráfico que estas vías soportan, cunha porcentaxe elevada de vehículos pesados na composición do tráfico. A intensidade do tráfico sumada a que os cortes se desenvolvesen durante un período de cinco horas e media e que a duración dos mesmos está previsto que sexa de trinta minutos cada hora comportaría que non sería posible restablecer o tráfico con normalidade, estendendo realmente o corte de tráfico de tan importantes arterias de comunicación dentro da Comunidade Autónoma de Estremadura e co resto de España ao longo de toda a xornada, producindo un importante colapso nas comunicacións en prexuízo de todos os usuarios da vía en xeral e de servizos esenciais para a comunidade en particular, como actuacións das Forzas e Corpos de Seguridade do Estado, bombeiros e ambulancias. A Delegación do Goberno ditou unha Resolución cunha motivación detallada e precisa sobre o perigo que representa admitir os cortes de tráfico de media hora cada hora durante toda a mañá, pondo de manifesto que salvo no punto quilométrico de Almendralejo non existen vías alternativas de evacuación e que cos cortes pretendidos non se garante o traslado de enfermos, accidentados e pasaxeiros en ambulancias ou en vehículos ordinarios que teñan que acudir a centros de saúde, hospitais, así como para a circulación do resto de servizos esenciais para a comunidade”.
Ademais, o TSJEx, na súa sentenza, recoñece que a Delegación do Goberno xustificou que “o risco de accidente por alcance especialmente nos puntos quilométricos de Hinojal e Trujillo, na nacional 630 e na Autovía E-5, respectivamente, o que fai imprescindible nestes puntos quilométricos acurtar os tempos de retención, tentando obter unha fluidez do tráfico co fin de garantir a seguridade viaria evitando unha retención que se prolongue ao longo da vía e faga imposible poder avisar aos condutores para que reaccionen ante os cortes do tráfico, non esqueza a parte actora que nos/nos atopamos en estradas e autovías onde a velocidade legalmente admitida é elevada e os condutores necesitan de avisos coa suficiente antelación para poder deter os seus vehículos, o que non sería posible realizar se a retención prolóngase e escapa ao control dos Axentes da Autoridade para controlar e advertir aos usuarios da vía. Ao que se engade os importantes esforzos adicionais de vixilancia que terán que realizar os membros da Garda Civil e da Demarcación de Estradas en orde a garantir a seguridade viaria”.
Na súa sentenza, o TSJEx insiste en que “só en supostos moi concretos nos que tras a ponderación das circunstancias chéguese á conclusión de que a celebración destas reunións poidan producir prolongados colapsos circulatorios que impidan o acceso a determinadas zonas, imposibilitando por completo deste xeito a prestación de servizos esenciais con incidencia na seguridade de persoas ou bens -urxencias médicas, bombeiros ou policía-, poderán considerarse contrarias ao límite que establece o art. 21.2 as restricións do tráfico que comporta o exercicio do dereito de manifestación (STC 66/1995, F. 3)”.
Unha vez efectuadas todas estas consideracións xurídicas, o TSJEx analiza o caso concreto da solicitude de APAG-ASAJA Cáceres na que solicita cinco cortes de circulación de 4 horas en localidades moi relevantes da rede de estradas do Estado e da Xunta de Estremadura, e determina que autorizar estes cortes “suporía un risco para a seguridade viaria e un prexuízo grave para os usuarios”; á vez que considera que “unha manifestación de peoas en autovías e estradas comporta máis perigo para esas persoas que se se realizase con vehículos motorizados” e recoñece que “Calquera tipo de corte e concentración de persoas ou vehículos (con independencia da súa duración) nas estas plataformas, poderían ocasionar graves perigos e riscos para a seguridade viaria, tanto dos propios manifestantes como para o resto de usuarios das autovías e estradas convencionais, dada a elevada velocidade á que se achegan os vehículos aos puntos de corte, cuxa detención podería provocar importantes accidentes por alcance, de consecuencias impredicibles”.
No entanto, na sentenza especifícase que a autoridade competente (neste caso a Delegación do Goberno) podería autorizar estes cortes a condición de que se desen unha serie de circunstancias como que a duración fóra de dúas horas, con intervalos de apertura de dez minutos, ademais de obrigar á organización dos cortes a cumprir unha serie de medidas de seguridade.
Tras toda esta reflexión e análise xurídica, o TSJEx asegura que “ouvidas as alegacións, chega a entender que efectivamente a Resolución (da Delegación do Goberno) cumpre os parámetros previstos polo TC para que a denegación estea motivada e esa motivación é a referida aos propios informes técnicos. A motivación da Resolución para denegar as concentracións nas autovías podemos dicir mesmo que resulta obvia ao non tratarse dunha zona apta para a circulación de peoas, o perigo evidente que representa a paralización do tráfico para a seguridade viaria e o importante colapso que se produciría con evidentes e variados prexuízos nesas vías de alta capacidade circulatoria durante un tempo tan prolongado”.
Tamén sinala a sentenza que “dada a velocidade que se alcanza nas mesmas podería, e iso é importante, provocar danos ás persoas derivados de accidentes, a máis diso dispositivos que terían que desprazarse para asegurar a orde circulatoria e as restricións a particulares que aínda sen desprazarse en vehículos de urxencia acudisen a centros hospitalarios ou similares”. E insiste en que “non está de máis indicar que as lexítimas reivindicacións dos solicitantes son xa coñecidas a nivel nacional e internacional, faranse nas vías convencionais na forma en que foron autorizadas, sen que sexa necesario efectualas neste tipo de autovías, o que constituiría un perigo real e unha limitación á liberdade de circulación que excede as limitacións jurisprudenciales”.
Por último, a sentenza sinala que “en relación á autorización nas convencionais e a pesar de que á actora manifestou que non estaban de acordo, con todo, do exposto con posterioridade cabe entender que en realidade non existiu unha oposición real ao acordado gubernativamente, polo que non se introduce modificación algunha”.
Por todo iso, o TSJEx desestima integramente o recurso contencios8os administrativo interposto por APAG-ASAJA Cáceres e dá a razón á Delegación do Goberno de Estremadura na prohibición do corte das autovías de Estremadura conforme a solicitude presentada por esta Organización Agraria.
A Delegación do Goberno mostra a súa satisfacción pola sentenza do TSJEx posto que o seu único obxectivo é garantir a seguridade dos cidadáns estremeños; respectando o dereito de reunión e manifestación, pero sempre cumprindo cos principios constitucionais dos que nos/nos dotamos os españois.
Desde a Delegación do Goberno en Estremadura garantirase o dereito de reunión e manifestación sempre que se axuste ao ordenamento xurídico vixente, e acepta e acata indubitablemente as resolucións dos órganos xudiciais do noso país.
Por último, desde a Delegación do Goberno faise un chamamento tanto aos cidadáns como aos manifestantes á prudencia e ao respecto dos dereitos de todos os cidadáns.