Presidenta y representantes de la Asociación Bikarte; Maite, alcaldesa de Abanto y Zierbana, donde esta historia empezó hace ya 25 años, miembros de la corporación de San Sebastián…buenas tardes a todos
Quedan máis de 299.900 anos para que a radiación emitida durante o desastre de Chernóbil extíngase por completo da zona da antiga URSS, sobre todo en Bielorrusia, onde se pousou o 80% da nube de contaminación. Bielorrusia converteuse así no país coa taxa de cancro infantil máis alta de Europa.
Chernóbil foi un dos peores desastres nucleares da historia. Cancro de tiroides, leucemia, cataratas, mutacións, depresión... son algúns dos efectos da radiación documentados pola Organización Mundial da Saúde. Algunhas destas doenzas permanecerán no tempo. A curto prazo, a exposición a altos niveis de radiación causou enfermidades agudas e a morte de decenas de persoas. Ademais, centos de miles foron evacuadas da zona afectada e tivéronse que tomar medidas para evitar a propagación da radiación. A longo prazo, o desastre tivo graves consecuencias para a saúde da poboación local: por exemplo, en 30 anos diagnosticáronse máis de 11.000 casos de cancro de tiroides entre nenos e adolescentes. E a cifra segue crecendo.
Tamén houbo un impacto significativo na economía da rexión e o medio ambiente, coa contaminación do aire, auga e chan. O efecto psicolóxico, social e mental tardará tempo en erradicarse. Tras Chernóbil, a enerxía nuclear nunca foi percibida da mesma forma entre a cidadanía.
37 anos despois, asociacións como Bikarte permiten que Chernóbil non caia no esquecemento. O paso do tempo sempre ten algo de terapéutico, porque a memoria ten esa faceta selectiva que nos/nos permite seguir adiante eliminando as pasaxes máis áridas e amargos do pasado. Pero esta dinámica entraña os seus riscos.
Por iso, agradezo profundamente o traballo de Bikarte para ofrecer un fogar temporal aos nenos desa contorna (Rusia e Bielorrusia) afectados pola radiación e aos que se atopan en situación de extrema vulnerabilidade. Se aínda alguén ten algunha dúbida do que supuxo esta catástrofe, pode visionar sériea ‘Chernobyl’. O cinema, unha vez máis, ofrécenos a posibilidade de revisitar acontecementos de por se lúgubres, que sen ningún aditamento dramático mostran con nitidez as implicacións de todo tipo para a poboación.
En todo este tempo transcorrido facilitastes unha contorna segura e amorosa onde poidan recibir atención médica especializada, educación e apoio emocional, afastándoos de situacións moi duras aínda que só sexa de maneira temporal….en definitiva Bikarte permite a estes nenos coñecer dous mundos e, nalgunha medida, cambiarlles a vida aínda que o perigo segue presente. Porque como reza unha das máximas da asociación: ‘Non podemos cambiar o mundo, pero si o mundo dun menor’.
O traballo da asociación non queda só nas familias acolledoras. Ademais, contribúe á rehabilitación dunha planta do hospital oncolóxico infantil en Bielorrusia, constrúe os baños nunha escola, axuda en orfanatos, manda comida ás familias e está a construír unha casa de mulleres.
Sabemos que aínda hai moito traballo por facer para asegurar que estes nenos reciben o apoio que necesitan para aspirar a un futuro mellor e que se implementen políticas e programas efectivos para o seu benestar. Porque aquel fatídico 26 de abril de 1986 todo quedou paralizado. Pero non só para quen faleceron no accidente, non só para a rexión e os ecosistemas que resultaron devastados… tamén para os nenos que virían despois, para as xeracións que nacerían cun proxecto de vida xa condicionado e un futuro incerto.
As familias acolledoras que formades a Asociación Bikarte recompondes, en boa medida, esa falta de perspectivas porque pondes vida e, sobre todo, amor, a aquel instante paralizado. Quero agradecervos a todos a vosa dedicación e compromiso porque marcan unha diferenza na vida destes nenos e as súas comunidades. Co voso esforzo melloramos todos, porque vos convertedes nun exemplo para o resto. Oxalá sexa durante moitos anos.