Lucía Hortal compartiu a súa experiencia como líder científica da expedición SOS ARCTIC 2022 que logrou circunnavegar o domo sur de Groenlandia a bordo dun trineo de neve, na nova entrega da campaña #TalentosdeMadrid da Delegación do Goberno.
Para esta madrileña que estudou Químicas na Universidade Autónoma de Madrid, formar parte do grupo de exploradores-científicos que tiñan, como obxectivo científico, estudar o cambio climático nas contornas polares, foi unha experiencia “única e enriquecedora” tanto a nivel persoal como profesional.
En concreto, as súas investigacións durante o percorrido centráronse en dous proxectos, ambos os relacionados coa existencia de microorganismos e partículas característicos da meseta de xeo.
Por unha banda, recolléronse mostras do interior do xeo para o Centro de Astrobiología do Instituto Nacional de Técnica Aeronáutica (INTA-CSIC), onde se desenvolve un instrumento de investigación espacial, o SOLID, destinado a detectar vida noutros planetas do Sistema Solar, como Marte ou as lúas xeadas de Júpiter e Saturno. Con tal fin, realizáronse perforacións no xeo de varios metros de profundidade para extraer mostras con partículas que traerán conxeladas aos laboratorios do CAB.
Así mesmo, recolléronse mostras do aire para o proxecto do grupo MicroAirPolar da Universidade Autónoma de Madrid, cuxo obxectivo é desenvolver un mapa das poboacións microbianas nos polos, para coñecer como se distribúen, que resiliencia teñen ao cambio climático e como iso pode afectar o resto de comunidades coas que interaccionan. Para iso deseñouse un colector de mostras de aire activo ao longo do percorrido.
Trineo de vento
A gran particularidade da expedición, que se prolongou do 17 de maio ao 11 de xuño de 2022, é que, para desprazarse, o grupo utilizou como vehículo un trineo de vento que é único no mundo, invención de Ramón Larramendi. “É cero emisións e moi curioso, o que facía que a expedición non fose unha expedición ao uso”, afirma Lucía.
A súa estrutura básica componse de varias plataformas de madeira con traveseiros e rieles (seguindo o modelo dos trineos clásicos inuit), cometas de diferentes tamaños e tendas de campaña deseñadas como espazo de habitabilidade e traballo. A configuración do trineo de vento, nesta ocasión, foi a de catro módulos (locomotora, dous módulos carga e un de habitabilidade, onde se fai a vida). En total, 14 metros de longo por 3,5 metros de longo que foron capaces de mover uns 2.000 quilos de material e chegou a alcanzar unha velocidade de 40 quilómetros por hora nalgúns tramos.
A ruta, de máis de 1000 quilómetros, ía de oeste a leste da illa, e nela investíronse 31 xornadas, durante as cales a expedición tivo que soportar refachos de vento de máis de 100 quilómetros por hora, temperaturas especialmente baixas e treboadas de neve.
Experiencias únicas
No seu percorrido, lograron chegar ata a antiga base americana Dye-3, un lugar abandonado desde 1990 que foi construído como base radar por Estados Unidos nos anos 50. Os seus 30 metros de altura están practicamente sepultados na neve e xa só é visible a esfera superior, por onde lograron acceder ao seu interior.
A expedición SOS ARCTIC 2022 tamén marcou un novo fito para a exploración española: o descubrimento dunha montaña de roca, un nunatak (illa de roca rodeada de xeo, en inuit) duns 30 metros de altitude sobre a capa de xeo e 2.205 metros sobre o nivel do mar. Este accidente xeográfico non figura en ningún mapa dispoñible do interior da illa ártica.
Nova expedición á vista
Lucía Hortal ten un novo proxecto á vista, nese caso, no Polo sur, na Antártida. “Imos á illa Rei Jorge co Instituto Antártico uruguaio cun proxecto de astrobiología, que é o meu campo”, explica.
En concreto, van recoller testemuñas de xeo para analizalos, primeiro en Madrid e logo en Berlín, cun aparello que é “único no mundo e análogo ao que levará a misión Europa Clipper da NASA”, e que axudará aos integrantes da mesma nas súas investigacións na lúa de Júpiter. “Buscamos vida, basicamente”, resumiu.
Lucía Hortal é natural de Tres Cantos (Madrid). Estudou Química na Universidade Autónoma de Madrid e posúe un máster en Química Orgánica. Exerce como investigadora no departamento de Ciencias Planetarias da Universidade Libre de Berlín; ademais, tamén dirixe a súa propia canle de divulgación en Youtube (Orbytal).
Campaña #TalentosdeMadrid
A Delegación do Goberno puxo en marcha en redes sociais a campaña co hashetiqueta #TalentosdeMadrid para apoiar iniciativas e persoas que viven e/ou desenvolven a súa actividade na rexión, destacando en moi variadas disciplinas, artísticas, deportivas, científicas ou sociais, entre outras.
Os encargados de estrear a campaña foron os membros do club de billar Madrid Escola Nacional. O seguinte protagonista foi o profesor de Tecnoloxía e escritor de libros de divulgación científica Javier Fernández Panadero. A investigadora do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC), María Mittelbrunn, o campión de Cartomagia en 2022, Pepo Capel, o director e guionista Víctor Matellano ou o escultor Luís Berruti sumáronse ata agora á lista de talentos.
O contido desta campaña pode seguirse nos perfís que a Delegación do Goberno na Comunidade de Madrid ten en:
X : @DGobiernoMadrid
Instagram: @DGobiernoMadrid
Youtube : https://youtu.be/RkwWyplvkSo?se=H8YOAc53yNaKjkjm