1 de abril de 2024.- O Goberno de España elevará ao Tribunal Constitucional as leis autonómicas que derrogan a regulación da Memoria Democrática e que se impulsaron nas comunidades de Aragón, a Comunitat Valenciana e, máis recentemente, Castela e León. O Ministerio de Política Territorial e Memoria Democrática analizará se estas lexislacións autonómicas conculcan a Lei de Memoria Democrática de 2022 e os tratados internacionais de dereito humanitario subscritos por España.
Os grupos parlamentarios do PP e Vox de Castela e León presentaron o pasado martes unha proposición de lei autonómica da Concordia que pretende derrogar o actual Decreto de Memoria Histórica e Democrática, aprobado pola o anterior Goberno da comunidade. Antes, a mediados de febreiro pasado, o Goberno de Aragón derrogou a Lei autonómica de Memoria Democrática, impulsada polo anterior executivo en 2018. Tamén fixo o propio a Comunitat Valenciana, cando o 21 de marzo presentou, da man do PP e Vox, unha proposición de Lei autonómica da Concordia para substituír á actual Lei Valenciana de Memoria Democrática de 2017.
“As secretarías de Estado de Política Territorial e de Memoria Democrática estudaron as leis e proposicións de lei que están a impulsar os gobernos conformados por PP e Vox contra a Memoria Democrática. Con respecto a Aragón, que xa aprobou a súa norma para derrogar lle lei autonómica de 2018, o Goberno activará a Comisión Bilateral para tentar chegar a un acordo. Se non se alcanza, recorreremos ao Tribunal Constitucional”, sinalou Anxo Víctor Torres, ministro de Política Territorial e Memoria Democrática. Sobre a Comunitat Valenciana e Castela e León, o ministro aclarou que os servizos xurídicos están a analizar os textos e, “se é pertinente, tamén se interporán recursos de inconstitucionalidade”, afirmou.
“Este é un Ministerio de acordos, pero tamén é certo que hai mecanismos que están xa arbitrados e que, se non chegamos a un entendemento, acudiremos ao Tribunal Constitucional para garantir o cumprimento da Lei”, indicou o ministro. “A Lei de Memoria Democrática é para reparar o dano a todas as vítimas, pero as do bando gañador da Guerra Civil foron exhumadas durante o franquismo. Non pasou o mesmo con quen loitaron para defender a orde constitucional e democrática, e esta Lei está para ampararlles”, engadiu.
Garantía para as exhumaciones en Aragón
Torres quixo aclarar que “tanto en Aragón, como en calquera recuncho de España, o Goberno aplicará a Lei estatal” e asegurou que se seguirán subvencionando as exhumaciones desde o Ministerio de Política Territorial e Memoria Democrática. “En Aragón non vai quedar ningunha fosa sen exhumar”, garantiu o ministro. A Lei aragonesa que, como se adiantou, derroga a Lei autonómica de Memoria Democrática de 2018, “contén aspectos como negar calquera homenaxe a persoas que foron prisioneiras e represaliadas en campos de concentración nazis, elimina o mapa de fosas e retira o inventario de lugares de Memoria que se estaba implementando na comunidade”, segundo sinalou Anxo Víctor Torres que insistiu en que se seguirá traballando neste inventario, así como na aplicación rigorosa da Lei de Memoria Democrática, porque “se están vulnerando o dereito internacional e os dereitos humanos”.
En canto á proposición de lei autonómica da Concordia de Castela e León, esta fala de “honrar e protexer a historia de España desde 1931 ata 1978”, incluíndo, por tanto, os anos do II República -como xa fixo a proposición de lei da Comunitat Valenciana-, e sen facer referencia algunha ou condenar á Ditadura de Franco. “É inadmisible que se tente igualar os anos democráticos do II República (1931-1936) coa Ditadura posterior á Guerra Civil e as súas consecuencias”, agregou o ministro, que considera que “non cabe igualar a democracia co totalitarismo”.
As formulacións destas normas impulsadas nas comunidades de Aragón, Comunitat Valenciana e Castela e León baséanse en postulados revisionistas e esgrimen argumentos como que non hai consenso histórico sobre as etapas da República, a Guerra Civil e o franquismo, ou que as novas xeracións recibiron unha visión nesgada do sucedido naquelas etapas, favorecendo así unha división na sociedade española. “Trátase dunhas formulacións que blanquean a Ditadura franquista, negan a existencia do Golpe de Estado como causante da Guerra de España de 1936 a 1939, pretenden que non se coñeza a verdade do que ocorreu e, o que é peor, condenan ás vítimas de novo ao esquecemento”, agregou Torres.
A verdadeira concordia
Sobre a “concordia para superar o pasado” que reivindican PP e Vox, Anxo Víctor Torres quixo deixar claro que “a verdadeira concordia é respectar a democracia e os dereitos humanos”. Para o ministro, o PP “déixase levar por Vox e é submiso á ultradereita. A Lei aragonesa de 2018 incluía algunhas emendas daquel PP. Agora, por indicación de Vox, derrogan unha lei que contiña artigos con emendas que eles mesmos propuxeron no seu día”.
Considera o ministro que estas normas autonómicas pretenden, “a través dunha malentendida concordia, enterrar a memoria das vítimas da Guerra e a ditadura franquista”. Torres reiterou que velará polo cumprimento da Lei 20/22, do 19 de outubro, de Memoria Democrática. “O Goberno de España está decidido a cumprir a Lei sen vacilar e a levala ata o último recuncho do país, para velar pola democracia, que é o máis valioso que temos”, concluíu.