27 de decembro de 2023.- O Consello de Ministros, a pedimento do Ministerio para a Transición Ecolóxica e o Reto Demográfico (MITECO), incluíu hoxe nun Real Decreto-lei a prórroga de varias das medidas temporais establecidas para facer fronte á crise enerxética derivada da guerra de Ucraína, cuxa vixencia terminaba o próximo 31 de decembro, reforzando así a protección das familias e das empresas. Igualmente, a norma inclúe disposicións para o fomento das renovables e a competitividade da industria –incluído o autoconsumo–, así como actuacións para afrontar os efectos da seca.
En vista da persistencia das tensións inflacionistas e da incerteza que continúa afectando os mercados internacionais, agora tamén pola guerra en Gaza, o Executivo decidiu prolongar, durante seis meses con carácter xeral, a prohibición de cortar as subministracións básicas de luz, auga e gas aos consumidores vulnerables; os descontos reforzados do bono social e as tres categorías de beneficiarios; unha fiscalidade reducida para gas e electricidade; os vixentes cargos da electricidade; as axudas para as tarifas reguladas de gas (TUR) ou a exención do 80% das peaxes eléctricas á industria electrointensiva, entre outras medidas.
Estas disposicións de protección financiaranse con cargo ao superávit rexistrado no sistema eléctrico durante 2022 –e o que poida rexistrarse en 2023– así como con partidas específicas recollidas nos próximos Orzamentos Xerais do Estado.
Igualmente, co obxectivo de potenciar a xeración de enerxía renovable e a industria asociada á transición ecolóxica, estendeu de forma voluntaria ata oito anos o prazo de tramitación de novos proxectos de renovables; incorporou criterios cualitativos nas poxas de renovables que recoñezan o valor engadido social e ambiental da industria europea; seguiu impulsando o autoconsumo; e introduciu o almacenamento de enerxía entre os usos da auga, adaptando a esta finalidade as concesións das centrais hidroeléctricas de bombeo.
Doutra banda, con relación á seca, particularmente notable nas bacías do sur e o leste –como a do Guadalquivir ou as internas de Cataluña–, e coa intención de evitar problemas de subministración de auga, adóptanse novas medidas urxentes de índole tributario e administrativo, que permiten paliar o impacto da falta de auga e repartir o recurso de forma solidaria e equitativa entre todos os sectores afectados.
PRÓRROGA DO ESCUDO SOCIAL
Entre as disposicións que se manterán ata o 30 de xuño de 2024 figuran a prohibición de interromper por falta de pagamento as subministracións básicas de electricidade, auga e gas natural aos consumidores vulnerables, así como os descontos do bono social eléctrico do 65% para os consumidores vulnerables, do 80% para os consumidores vulnerables severos e do 40% para os fogares traballadores con baixos ingresos.
Tamén se manteñen os límites aplicados ao crecemento da Tarifa de Último Recurso de gas (TUR), que impiden un incremento de custo da materia prima por encima do 15%, limitando a subida trimestral aproximadamente ao 5%, así como a existencia da TUR veciñal, ao que poden acollerse as comunidades de propietarios con calefacción central de gas natural. O prezo máximo que poderá alcanzar o butano seguirá establecido en 19,55 euros por bombona.
Beneficiando a todos os consumidores, os cargos da electricidade manteranse no mesmo nivel que agora durante todo 2024, isto é, ao redor dun 55% por baixo do nivel que tiñan en 2021, antes do estalido do conflito en Ucraína.
Doutra banda, esténdese seis meses máis a redución do 80% das peaxes da industria electrointensiva, así como a flexibilización para modificar a potencia eléctrica contratada e os contratos de subministración de gas.
FISCALIDADE ENERXÉTICA REDUCIDA
En materia de fiscalidad energética, se fijan tipos impositivos reducidos sobre los suministros de electricidad, gas natural, combustibles de biomasa empleados para la calefacción –como pellets o briquetas–, así como para los suministros de calor.
No caso da electricidade, o Imposto sobre o Valor Engadido (IVE) situarase no 10% durante todo 2024; o Imposto Especial da Electricidade (IEE) estará no 2,5% durante o primeiro trimestre do ano e no 3,8% durante o segundo; e o Imposto sobre o Valor da Produción da Enerxía Eléctrica (IVPEE) terá un tipo do 3,5% ata marzo, pasando a ter un 5,25% ata xuño.
No caso das subministracións de gas natural, o IVE situarase no 10% durante os primeiros tres meses de 2024, mentres que se manterá nese mesmo nivel para os combustibles de biomasa durante seis meses. As subministracións de calor seguirán esa mesma pauta, dependendo da súa orixe fósil ou renovable.
MÁIS APOIO Á INDUSTRIA RENOVABLE
A UE deu sinais claros para que os estados membros incrementen o apoio á industria europea de renovables, clave para garantir a estabilidade e a seguridade de subministración, para alcanzar os obxectivos climáticos e para reforzar o seu relevante impacto no emprego e no tecido empresarial, nun momento en que está a reducir a súa cota no mercado global.
Concretamente, o recente Paquete Europeo sobre a Enerxía Eólica expón unha mellora do deseño das poxas de renovables para que, ademais dos criterios económicos, inclúan criterios cualitativos que ponderen os elevados estándares ambientais e sociais dos produtos europeos, que recoñezan o valor engadido da produción europea.
En consecuencia, as poxas para outorgar o Réxime Económico de Enerxías Renovables poderán incluír criterios de adxudicación non económicos cunha ponderación máxima do 30%, como a contribución á resiliencia, a sustentabilidade ambiental, a innovación, o impacto socioeconómico do proxecto ou outros aspectos que melloren a integración das renovables no sistema eléctrico.
OITO ANOS DE TRAMITACIÓN PARA PROXECTOS DE RENOVABLES
Coa intención de potenciar a industria europea asociada á transición enerxética e de evitar tensións na cadea de valor que poden encarecer os proxectos e aumentar as importacións de bens de equipo, o Executivo modificou os fitos da tramitación administrativa que deben cumprir os novos proxectos de enerxías renovables que estableceu o Real Decreto-lei 23/2020.
Con esta modificación tamén se propicia unha incorporación ordenada das novas instalacións que aumente a visibilidade da senda para cumprir os obxectivos nacionais de produción de enerxía limpa fixados para 2030 e beneficiar máis a toda a economía nun contexto de crecente electrificación.
Por tanto, o prazo para obter a Autorización Administrativa de Construción do proxecto increméntase seis meses, ata os 49 meses. Ademais, os promotores poderán prolongar desde os cinco ata un máximo de oito anos o prazo para obter a Autorización Administrativa de Explotación; só terán que indicar o semestre en que prevén a entrada en servizo da instalación, con carácter vinculante. O prazo total máximo de tramitación para os parques eólicos mariños e os bombeos hidroeléctricos pasa a ser de nove anos.
MÁIS CAPACIDADE DE REDE PARA AUTOCONSUMO
Cun avance adicional da política de fomento do autoconsumo, e favorecendo particularmente ás instalacións de gran escala, ligadas á actividade industrial, o 10% da capacidade de todos os nós da rede de transporte de electricidade reservada para celebrar concursos de acceso, queda á súa vez reservado para garantir a evacuación dos excedentes das instalacións de autoconsumo.
Así mesmo, facilitarase o acceso aos fondos para autoconsumo do Plan de Recuperación, Transformación e Resiliencia con modificacións puntuais no Real Decreto 477/2021, habilitando ás comunidades autónomas –encargadas da repartición de fondos territorializados– a reducir a documentación acreditativa do cumprimento dos criterios de adxudicación.
RETRIBUCIÓN AO COGENERACIÓN
Co obxectivo de achegar certeza ás instalacións de cogeneración, biomasa e tratamento de residuos, cuxos custos de explotación dependen esencialmente do custo do combustible, o Goberno aprobou os valores de referencia para calcular os seus ingresos regulados a partir do próximo 1 de xaneiro, como o prezo da electricidade e o gas nos mercados almacenistas.
A retribución á operación que percibirán estas de instalacións durante o primeiro semestre de 2024 ascende a 685 millóns para a cogeneración e o tratamento de residuos, e 2,23 millóns para a biomasa. Estas cifras non implican sobrecusto con relación ás estimacións da proposta de metodoloxía para actualizar a retribución á operación que iniciou a súa tramitación en novembro.
IMPULSO AO ALMACENAMENTO HIDROELÉCTRICO DE ENERXÍA
O almacenamento de enerxía é fundamental para a integración de grandes volumes de produción renovable e a electrificación acelerada da economía. Neste sentido, o Goberno integrou o almacenamento entre os usos da auga, situándoo en terceiro lugar na orde de preferencia establecido, por detrás do abastecemento a poboacións e o uso agrario, e por diante da produción de enerxía eléctrica e doutros usos industriais. Igualmente, adáptanse as concesións das centrais hidroeléctricas de bombeo para que se consideren como almacenamentos hidráulicos de enerxía e propíciese a súa repotenciación.
DISTRIBUCIÓN SOLIDARIA E XUSTA DOS RECURSOS HÍDRICOS
A norma aprobada tamén inclúe dous tipos de medidas para afrontar a seca, de exención tributaria e de tipo administrativo, para corrixir ou mitigar a situación.
Por unha banda, durante 2024 concédense exencións sobre o canon de regulación e a tarifa de utilización da auga para as explotacións agrarias beneficiarias das obras hidráulicas nas seguintes contías: o 50% de redución da cota se se produciu unha baixada da dotación de auga superior ao 40% e inferior ao 60%. E do 100% de redución da cota se a baixada da dotación de auga é igual ou superior ao 60%.
Doutra banda, as confederacións hidrográficas poderán establecer as reducións de subministración necesarias para a xusta e racional distribución dos recursos, modificar os criterios de prioridade nas asignacións ou suspender preventivamente o outorgamento de títulos que implique o incremento do consumo. Ademais, refórzase o réxime sancionador para as infraccións relacionadas con estas medidas.
Aos usuarios das obras hidráulicas da bacía Guadalquivir concédeselles unha redución do 50% ao canon de regulación e a tarifa de utilización da auga. E aos regadíos da bacía do Segura que usan o Acueducto Texo-Segura, exímeselles das achegas correspondentes ao custo das obras e os gastos fixos da tarifa de condución das augas, entre outras facilidades.