O Consello de Ministros aprobou hoxe a impugnación ante o Tribunal Constitucional, co ditame favorable do Consello de Estado, da Lei de Cantabria 1/2024, que derroga a súa Lei 8/2021, de Memoria Histórica e Democrática de Cantabria.
Hai que destacar que a Comunidade Autónoma de Cantabria declinou a invitación do Estado para abrir o procedemento do artigo 33.2 da Lei Orgánica do Tribunal Constitucional para tentar alcanzar un acordo, a través do diálogo, na Comisión Bilateral de Cooperación.
A delegada do Goberno en Cantabria, Eugenia Gómez de Diego, valorou politicamente esta decisión e subliñou o compromiso do Executivo coa defensa da memoria histórica e a dignidade das vítimas do franquismo. "Desde que a pinza PP e Vox derrogou a Lei de Memoria de Cantabria xa anunciamos que o Goberno de España vai recorrer a todos os medios do Estado de Dereito para protexer a memoria democrática e a dignidade das vítimas do franquismo", afirmou Gómez de Diego.
A delegada defendeu a necesidade de garantir o cumprimento da lexislación estatal en materia de memoria histórica. "O noso deber é seguir defendendo a lei e os dereitos humanos, como mandata a nosa Constitución. Por iso o Goberno de España acode ao Tribunal Constitucional para garantir o seu cumprimento", aseverou.
Gómez de Diego lembrou que a Lei de Memoria Democrática busca reparar o dano a todas as vítimas da Guerra Civil e a ditadura. "Mentres as do bando gañador foron exhumadas durante o franquismo, quen loitaron por manter a orde constitucional e democrática continúan, en 2025, necesitando un goberno democrático que vele por seguir defendendo a súa dignidade", recalcou.
Neste sentido, insistiu na "responsabilidade institucional" do Goberno para preservar e difundir a memoria histórica. "É a nosa responsabilidade como Goberno democrático e como demócratas convencidos manter e difundir a memoria da resistencia fronte á barbarie", afirmou.
Así mesmo, subliñou que "a memoria nos/nos interpela a seguir construíndo unha sociedade libre de discursos de odio e a tecer alianzas baseadas no respecto, os dereitos humanos e a convivencia".
Gómez de Diego lembrou que, durante o último ano, a Delegación do Goberno en Cantabria levou a cabo diversos actos de entrega de declaracións de reparación e recoñecemento persoal a familiares de vítimas do golpe de Estado. "Puiden coñecer persoalmente a persoas incribles que loitaron por manter viva a memoria dos seus familiares, que lles foron arrebatados con moitísima dor", sinalou.
Finalmente, a delegada do Goberno lanzou unha mensaxe a quen minimizan a importancia da memoria histórica. "A dereita fala de 'batallitas do avó'. Pido respecto a puntos e tantas avós e avoas, a tantas persoas que padeceron a persecución e mil tropelías por parte duns golpistas e un réxime ditatorial como o franquista. Como sociedade, non podemos permitirnos esa tolerancia á inxustiza, esa laxitud moral, porque iso é o xerme do espírito antidemocrático", concluíu.
Fundamentos xurídicos
A Lei de Cantabria non fai unha derrogación técnica ou aséptica da lexislación autonómica de memoria democrática, senón que elimina todas as previsións da lei de Memoria Democrática autonómica, derroga totalmente o estatuto xurídico das vítimas, así como as previsións de colaboración que permitían a efectiva aplicación da Lei estatal. En consecuencia, esta derrogación en bloque menoscaba o cumprimento de Lei de Memoria Democrática (LMD).
No noso Dereito está claramente establecido o deber de memoria no artigo 34 da Lei de Memoria Democrática, que se dita ao abeiro da competencia exclusiva do Estado para a regulación das condicións básicas que garantan a igualdade de todos os españois no exercicio dos dereitos e no cumprimento dos deberes constitucionais, atribuída polo artigo 149.1.1.ª da Constitución Española (CE).
Este deber afecta a todas as administracións públicas, como establece o artigo 14 da Lei de Memoria Democrática, que recolle singularmente os principios de colaboración e subsidiariedad en relación con esta Lei.
Por outra banda, hai que lembrar que a Lei de Memoria Democrática fundaméntase no artigo 149 da Constitución Española, que atribúe ao Estado a competencia exclusiva sobre as normas básicas para o desenvolvemento do artigo 27 da Constitución, co fin de garantir as obrigas dos poderes públicos nesta materia.
Así mesmo, a derrogación das previsións relacionadas coa actualización curricular e as actuacións de formación do profesorado en relación coa Memoria Democrática, actuacións de competencia exclusiva da Comunidade Autónoma, conducen novamente a expor a inviabilidade da aplicación práctica das previsións da Lei estatal en relación co ámbito educativo establecidas ao abeiro do artigo 149 da Constitución Española.
O ditame maioritario do Consello de Estado, ademais, aprecia “a procedencia da impugnación da totalidade da lei”.
Por tanto, resulta procedente a impugnación, xa se aprecie a vulneración unicamente do deber de colaboración establecido constitucionalmente, así como na normativa estatal e especialmente no artigo 14 da Lei de Memoria Democrática, ou xa se entenda que tal vulneración implica necesariamente a vulneración dos dereitos constitucionais que fundamentan en última instancia as normas xurídicas que establecen as obrigas resultantes de tal deber de colaboración, a fin de que se garanta a atención por parte de todas as administracións públicas ás vítimas de vulneracións graves dos dereitos humanos nos termos establecidos pola Lei de Memoria Democrática, de acordo con o artigo 10.2 da Constitución española, “de conformidade cos tratados internacionais de dereitos humanos na materia ratificados por España”.
En definitiva, trátase de dous argumentos distintos, pero conexos e que en todo caso levan á mesma conclusión, que é a inconstitucionalidade no seu conxunto da norma autonómica.