O delegado do Goberno de España en Andalucía, Pedro Fernández, presidiu hoxe a inauguración da rehabilitación do conxunto fortificado dA Garda de Xaén, unhas obras de adecuación, consolidación e conservación que contaron cunha achega do Ministerio de Transporte, Mobilidade e Axenda Urbana (Mitma) --con cargo a fondos do programa do 1,5% Cultural-- de 617.468,22 euros, o que supón o 70% do orzamento total da actuación, que ascendeu a 882.097,45 euros.
Fernández, que estivo acompañado da subdelegada do Goberno en Xaén, Catalina Madueño; do presidente da Deputación jiennense, Francisco Reyes, e do alcalde dA Garda, Juan Morillo, explicou que esta actuación “demostra o compromiso do Goberno de recuperar e protexer o Patrimonio Cultural jiennense, pois “se inclúen nos máis de 5 millóns de euros en 7 actuacións de rehabilitación na provincia dentro do Programa do 1,5% Cultural, 2,28 millóns de euros correspondentes ás catro xa finalizadas máis outros tres proxectos que actualmente están en desenvolvemento, cun investimento de 2,8 millóns”.
En concreto, tratar das obras para a restauración, consolidación e posta en valor das cisternas romanas de ‘O Calderona’, en Porcuna (1,13M€), a restauración das cubertas e rehabilitación da á este do Palacio Vázquez de Molina de Úbeda (1,59M€) e a restauración e acondicionamento da Torre da Homenaxe en Higuera de Calatrava (73.598€).
“Grazas á aposta do Goberno por destinar o 1,5% dos contratos das obras públicas á conversación do patrimonio, podemos rescatar e gozar a nosa historia, autóctonos e foráneos, dándolle un valor engadido aos nosos pobos, xerando emprego no sector da construción e ampliando o seu atractivo turístico”, un dobre obxectivo que, en palabras de Fernández, “verase incrementado proximamente tras o acordo entre o Mitma e o Ministerio de Cultura e Deporte para aumentar do 1,5% ao 2% o financiamento destes traballos”.
O Goberno de España financia un total de 74 actuacións de rehabilitación que suman 62,7 millóns nos últimos cinco anos. Do total, 32 proxectos están en activos, por valor de 23,2 millóns de euros, aos que se suman os 29,8 millóns das 39 actuacións finalizadas desde 2018 e tres máis en tramitación por valor de 9,27 millóns.
A actuación finalizada no castelo medieval ha consistido na limpeza, consolidación e estabilización dos elementos existentes nos edificios pertencentes ao alcázar e igrexa de Santa María, así como dalgúns tramos de muralla, tanto emerxentes como resultantes da intervención arqueolóxica. Estas actuacións foron supervisadas en todo momento polo equipo arqueolóxico, efectuándose o pertinente e preceptivo seguimento da retirada de enlucidos e elementos construtivos.
O Castelo dA Garda de Xaén
O castelo, declarado Ben de Interese Cultural coa categoría de monumento en 1993, asíntase sobre a ladeira do Cerro de San Marcos. Trátase dun enclave estratéxico que alberga numerosos achados arqueolóxicos e monumentos que compoñen o seu rico patrimonio histórico e cultural, testemuño dos pobos e culturas que, ao longo da historia, desde o Neolítico ata a actualidade, decidiron establecerse nela.
A época de construción do conxunto fortificado posiblemente sexa anterior ao século XI, pero é deste período do que se conservan os restos arquitectónicos máis antigos. O estudo arqueolóxico documenta catro fases históricas: Emiral, Almohade, Cristiá e Renacentista.
A fortaleza estrutúrase en dous espazos ben definidos e claramente diferenciados: por unha banda, o castelo ou alcázar; e, por outro, un recinto de murallas que o circunda. Así mesmo, o recinto externo está formado por unha serie de lenzos de muralla con trazado crebado, o que crea multitude de ángulos de defensa, facendo innecesaria a construción de torres, excepto a que protexía a porta principal. Pola súa banda, conforman o recinto interior o aljibe, unha torre de planta cadrada, unha torre de planta circular, as adegas e a torre da homenaxe.
A fortaleza estivo habitada ata a Guerra da Independencia, cando, en 1812, foi asaltado, ocupado e incendiado polas tropas napoleónicas.