Hoxe, 25 de novembro, Día Internacional para a eliminación da violencia cara ás mulleres, afirmamos moi alto e claro que a loita contra as violencias machistas é unha loita colectiva que necesita de toda a sociedade. Porque as violencias machistas non son un feito illado nin privado. Porque as violencias machistas son un dos principais problemas de seguridade pública que ten o país. Porque non son un problema das mulleres. Son un problema de toda a sociedade.
Nas últimas décadas vivimos no noso país un cambio profundo no rexeitamento social a esta violencia estrutural contra as mulleres. Para chegar ata aquí hai habido que pór nome ás diferentes formas que adopta e sinalar todos os ámbitos en que se produce. Tamén estivo fundamental que tanto as mulleres como os homes aprendésemos a identificar os feitos que constitúen violencia machista e, de maneira capital, a responsabilizar os agresores en lugar de culpabilizar as mulleres que a sofren por aquilo que fixeron ou non fixeron.
Este cambio non se produciu porque si. Foi froito dunha intensa loita feminista que vén de lonxe, no ámbito social e comunitario, no ámbito laboral, no ámbito cultural ou no ámbito deportivo, e que tamén gañou un espazo central ás institucións políticas e as administracións públicas. Destínanse máis recursos que nunca para os servizos especializados de atención e recuperación das mulleres e das súas fillas e fillos.
Por eso es inevitable que se nos agoten las palabras de condena y que nos preguntemos con dolor: “por qué no se paran las violencias contra las mujeres?”, “por qué no se acaban los feminicidios?”, o “por qué no dejan de aumentar las denuncias?”.
Tomemos conciencia que con el aumento del rechazo social y la firmeza de la respuesta institucional no hay bastante. No afrontamos un esprint sino una carrera de fondo. Tenemos todavía muy normalizadas actitudes y comportamientos machistas de desprecio, ridiculización, control o dominación hacia las mujeres y sus cuerpos. Y demasiado a menudo todavía costa desprenderse de los estereotipos sobre las víctimas y sobre los agresores, de las dudas sobre la intención de la víctima o superviviente que denuncia la situación de violencia y de la complicidad o camaraderia con el agresor.
Este verán todo o mundo puido ver como un feito ocorrido ante as cámaras e difundido en todo o mundo non era suficiente para obter nun primeiro momento unha reparación áxil á violencia vivida. Todo o mundo puido ver igualmente que, porque isto pasase, estivo necesario todo un clamor social de indignación ante a carencia de dilixencia de quen tiña a responsabilidade de actuar, daqueles que aplaudiron unhas escusas inxustificables, dos que presionaron ou cuestionar a reacción da vítima e dos que foron brandos nos seus comunicados ou calaron demasiados días. Todo o mundo puido ver igualmente que, co clamor “#Se haAcabat”, as xogadoras de fútbol non denunciaban só estes feitos, senón que puñan o foco nun conxunto de desigualdades que hai que dirixir para garantir a non-repetición e para facer efectiva a igualdade.
Este é o paso que necesitamos facer todas e todos cada día para acabar coas violencias machistas. O silencio e a inacción non son respostas neutrais, senón que apoian ao agresor, á impunidade e á reprodución das violencias. Hai que romper todos os silencios e ter un papel proactivo na prevención e a detección. Todas e todos somos observadoras e observadores dunhas violencias que sofren moitas mulleres da nosa contorna (familiar, de amizades, laboral, educativo, grupos de redes sociais, espazos de lecer, ao transporte público ou na rúa) por parte de homes da nosa mesma contorna.
Todas e todos podemos evitar que se produza a violencia intervindo e denunciando comportamentos agresivos, discriminacións e desigualdades. Podemos contribuír a establecer estándares sobre que é aceptable e que non o é na nosa contorna, podemos axudar a recoñecer comentarios ou comportamentos intolerables, incluíndo aqueles discursos negacionistas das violencias machistas, e empuxar así a superar as normas culturais patriarcais da nosa sociedade. Podemos chamar a atención sobre a situación de violencia porque se pare e esixir no noso centro de traballo, asociación ou espazo de lecer que aplique adecuadamente o protocolo que está obrigado a ter.
Así mismo, todas y todos tenemos también un papel capital en la respuesta inmediata después de la violencia. Como amiga o amigo, familiar, compañero o compañera de trabajo, vecino o vecina, podemos ayudar a quién lo está sufriendo a identificar los indicios de la violencia sufrida o de los factores de riesgo por su vida. Es especialmente importando apoyarle emocional, ayudarla a superar el miedo, el aislamiento, la vergüenza o el sentimiento de culpabilidad que puede provocar la violencia vivida, asegurándole que no es culpa suya, que somos a su lado y que la podemos acompañar a los servicios especializados que se encuentran en todo el país o llamar al teléfono 016 o al 900 900 120.
As institucións políticas do país comprometémonos a dedicar todos os esforzos e recursos necesarios para garantir o dereito das mulleres nunha vida libre de violencias machistas. Sabemos que traballamos moito, pero aínda temos que facer moito máis: coa dilixencia debida, cunha resposta integral e con políticas públicas transformadoras e valentes.
Pero, para erradicar as violencias machistas, é imprescindible a implicación de todo o mundo. Cada cal e cada unha de nós podemos ser axentes de cambio. Levantamos todas as alfombras, rompemos todos os silencios e ter todas as alertas activadas para previr, detectar e reparar as violencias contra as mulleres. Tomemos partido para parar dunha vez por todas a principal vulneración dos dereitos humanos das mulleres e para acabar co seu último responsable: o patriarcado e a ideoloxía machista que o sustenta.