Nivelines acolleu esta tarde un emotivo acto de reparación e memoria en homenaxe aos irmáns Alfonso e Felisa Montes Maza, quen tiveron que exiliarse a Francia xunto ao resto da súa familia como consecuencia da ditadura e a represión franquista, sendo Alfonso asasinado o campo de concentración de Mauthausen en 1942.
Organizado pola Delegación do Goberno en Cantabria, en colaboración coa Colectivo Memoria de Laredo e o Concello de Nivelines, o acto contou coa presenza do secretario de Estado de Memoria Democrática, Fernando Martínez, e o alcalde, Sergio Castro, e desenvolveuse nas Antigas Escolas de Ojébar, onde estudou Alfonso Montes Maza, unha das vítimas homenaxeadas.
Durante a cerimonia, celebrada na véspera do Día de Recordo e Homenaxe ás Vítimas do Exilio, descubriuse unha placa conmemorativa na fachada do centro social do municipio, antigo edificio escolar onde estudou Alfonso, e fíxose entrega á familia da Declaración de Recoñecemento e Reparación Persoal expedido polo Ministerio de Política Territorial e Memoria Democrática.
Alfonso Montes Maza, natural de Ojebar, exiliouse a Francia en 1939, onde foi detido e recluído no campo de traballadores estranxeiros de Septfonds. Posteriormente foi deportado ao campo de prisioneiros de Altengrabow (Stalag XI-A, Alemaña) e finalmente trasladado ao campo de concentración de Mauthausen, en Austria. Alí foi asasinado o 10 de xullo de 1942 no subcampo de Gusen.
Xunto a el, a súa irmá Felisa Montes Maza tamén padeceu as consecuencias do exilio. En 1939, sendo apenas unha nena, abandonou España xunto aos seus pais, José Montes Mazmule —exalcalde pedáneo de Ojebar— e Joaquina Antonia Maza Sáenz. A familia partiu en barco desde Santander rumbo a Pauillac, en Francia, e tras un breve paso por Cataluña, volveu cruzar a fronteira establecéndose definitivamente no país veciño. A día de hoxe, Felisa, con 97 anos, continúa residindo en Francia. A súa filla Claudie asistiu hoxe desde o país veciño á homenaxe en representación da súa nai.
"Este recoñecemento máis que para a miña nai é para quen perderon a vida, e aínda que eu non puiden coñecer ao meu tío, é como se o fixo, porque ela mantivo viva a súa memoria", manifestou.
El secretario de Estado, Fernando Martínez, ha señalado que este acto sirve de recuerdo a los más de 500.000 españoles que tuvieron que exiliarse ante la represión y no arriesgarse no solamente a la cárcel, sino también a perder la vida. "El exilio supuso mucho dolor y sufrimiento; imagínense tener que abandonar tu país; aprender otra lengua; perder a tus amigos... Y siempre pensando en tu patria y en tu identidad", ha relatado ante el centenar de personas que han presenciado al acto, entre ellas, la directora general de Atención a las Víctimas, Zoraida Hijosa.
Así mesmo, alentou a sentirse "orgullosos" do importante papel que desempeñaron os demócratas españois exiliados na liberalización de Francia fronte ao nazismo e, con iso, na construción da liberdade e a democracia en Europa.
"Hai que facer que estas historias se coñezan e especialmente entre a xente nova. Son o mellor antídoto fronte á onda reaccionaria", engadiu facendo alusión ao relato da familia Montes Maza. "Memoria e democracia están vinculados. E o esquecemento é incompatible coa democracia", apostilou.
"Respecto, recoñecemento e agarimo"
Durante a súa intervención, a delegada do Goberno en Cantabria, Eugenia Gómez de Diego, agradeceu o "incansable traballo" dos colectivos memorialistas e subliñou que este acto representa "un acto en favor da xustiza, a verdade e a reparación". "Desde o máis profundo respecto, recoñecemento e agarimo, homenaxeamos sentidamente a quen tiveron que deixar a súa patria e foron perseguidos pola barbarie totalitarista da ditadura franquista e hoxe, especialmente, aos encarcerados, represaliados, exiliados e asasinados o ámbito rural, tantas veces esquecidos", declarou, pondo en valor a perseveranza de quen loitan por manter viva a memoria democrática.
Gómez de Diego lembrou que esta mesma semana conmemórase o 80 aniversario da liberación dos campos de concentración de Mauthausen e Gusen, e mencionou a recente apertura dunha investigación por parte da Fiscalía de Memoria Democrática para esclarecer a posible colaboración entre o réxime franquista e a Alemaña nazi na deportación de miles de españois a campos de exterminio. "Estímase que máis de 10.000 españois foron deportados e que 4.435 foron torturados e asasinados", sinalou.
Valores democráticos
Con este acto, o Goberno de España dá cumprimento á Lei 20/2022, do 19 de outubro, de Memoria Democrática, que recoñece o dereito á reparación moral e á recuperación da memoria persoal e familiar de quen sufriron persecución por motivos políticos, ideolóxicos ou relixiosos durante a Guerra Civil e a ditadura franquista.
“Vai facer falta máis que memoria para non repetir os erros do pasado, pero a memoria é un dos ingredientes imprescindibles”, concluíu a delegada, nunha mensaxe de firme defensa dos valores democráticos fronte ao negacionismo e o auxe da ultradereita
A historia da familia Montes Maza, profundamente marcada polo sufrimento do exilio, foi hoxe lembrada publicamente como parte dun exercicio de xustiza histórica e reparación institucional.