A delegada do Goberno en Cantabria, Eugenia Gómez de Diego, e a presidenta da Confederación Hidrográfica do Cantábrico, Bárbara Monte Donapetry, visitaron hoxe as obras da restauración da canle do río Besaya e o arroio Tellas nos termos municipais de Molledo e Santo Felices de Buelna.
O Ministerio para a Transición e Reto Demográfico (MITECO), a través da Confederación Hidrográfica do Cantábrico, está a executar na comunidade autónoma un plan integral que busca recuperar o funcionamento natural dos ríos e mellorar a protección contra inundacións.
As obras de Molledo e Santo Felices de Buelna están "practicamente finalizadas", a falta dos últimos remates que se levarán a cabo durante estes días, e supuxeron un investimento de 1,36 millóns de euros. A actuación enmárcase no Plan de Recuperación, Transformación e Resiliencia (PRTR) que conta co financiamento da Secretaría de Estado de Medio Ambiente a través do Fondo de Restauración Ecolóxica e Resiliencia (FRER).
Durante a visita, a delegada do Goberno e a presidenta do CH Cantábrico comprobaron os avances nos traballos, nos que se empregaron técnicas avanzadas de bioenxeñaría para a construción de muros de contención e a estabilización das marxes fluviais.
Tras agradecer á presidenta da Confederación a súa visita a Cantabria, a delegada do Goberno destacou a "importancia e envergadura" de "este proxecto que é clave non só para devolver a estas contornas o seu equilibrio ecolóxico, senón tamén para previr posibles inundacións".
Neste sentido, Gómez de Diego incidiu no impacto a longo prazo destas actuacións: "As obras que está a executar a Confederación servirán para facer fronte aos desafíos do cambio climático, e estas obras son un exemplo de como podemos protexer o medio ambiente mentres melloramos a seguridade dos núcleos urbanos e infraestruturas", manifestou.
Pola súa banda, Bárbara Monte resaltou que este proxecto "representa un paso significativo no noso compromiso coa restauración ecolóxica e a prevención de inundacións". Segundo explicou, na execución do mesmo a Confederación está "a combinar técnicas de enxeñaría avanzada con principios de restauración ecolóxica para crear un sistema fluvial máis resiliente e ecoloxicamente funcional".
Ademais, Monte apuntou que a Confederación realiza en Cantabria outras actuacións de conservación de canles nas que inviste ao ano unha media de 2,5 millóns de euros ao ano.
Na visita, a delegada e a presidenta do CH Cantábrico estiveron acompañadas polos alcaldes de Molledo, Joaquín Villegas, e Santo Felices de Buelna, José Antonio Cobo, quen valoraron positivamente as actuacións e agradeceron ao Ministerio o investimento realizado.
Proxecto global
O proxecto global que a Confederación executa en Cantabria comporta un investimento "superior aos 4 millóns de euros" e inclúe actuacións de mellora da condición fluvial, permeabilización de estruturas, eliminación de azudes (saltos de auga) e mellora de estacións de aforo.
No ano 2023 executáronse dúas actuacións: unha estación de aforos en Rábagos, no río Nansa, por importe de 600.000 euros, e unha impermeabilización dun azud en Selaya, cun investimento superior aos 200.000 euros. O proxecto, que continuará o próximo ano no Asón e en Liébana, ten un horizonte de execución datado en xuño de 2026.
As actuacións executadas son:
Arroio Tellas
A restauración do arroio Tellas contempla unha serie de intervencións estratéxicas para mellorar a súa estabilidade e funcionalidade ecolóxica. En primeiro lugar, impleméntanse nervios transversais ao longo da canle para contrarrestar a erosión e evitar a perda de material do leito. O proxecto divídese en tres tramos distintos, cada un deseñado para abordar desafíos específicos: un tramo encachado preto da ponte para superar o desnivel existente, seguido por un segmento enchido con acarreos naturais da propia canle. Na desembocadura, construíuse unha innovadora rampla de pedras con bloques dispostos en patrón de tresbolillo, facilitando así o remonte das especies da fauna piscícola. Ademais, levouse a cabo unha reparación exhaustiva dos diques danados, reforzando a integridade estrutural das beiras do arroio. Tan só faltan algúns detalles finais para completar a obra.
Río Besaya en Santo Felices de Buelna
A seguir das actuacións no arroio Tellas, os traballos de restauración do río Besaya contemplan unha serie de intervencións estratéxicas para mellorar a súa funcionalidade hidráulica e ecolóxica. En primeiro lugar, recuperarase o nervio de defensa situado 120 metros augas abaixo da desembocadura do arroio Tellas, mantendo a súa cota orixinal. Xunto a esta estrutura, construíuse unha poza de disipación deseñada especificamente para mitigar a enerxía hidráulica durante as avenidas. Para facilitar o tránsito da fauna piscícola, implementouse unha rampla de pedras na marxe dereita, simulando un tramo natural de rápidos.
Augas arriba, o proxecto inclúe a reparación e reforzo do nervio existente, que presentaba signos de erosión na súa base. Esta intervención compleméntase coa construción doutra poza de disipación. Ademais, instalarase unha rampla piscícola de 37 metros na marxe esquerda, capaz de salvar un desnivel de 1,7 metros, mellorando significativamente a conectividade longitudinal do río para as especies acuáticas.
Río Besaya en Molledo
As obras perseguen a recuperación da canle orixinal mediante o movemento de acarreos, mantendo a canle de 2019 como desaugadoiro auxiliar. Para protexer as zonas vulnerables, está a construírse un muro Krainer sobre dique, mentres que a permeabilización do azud do Cobreira facilitará o tránsito da fauna piscícola. A estabilización das marxes realízase mediante técnicas de bioenxeñaría, como muros Krainer e empalizadas, complementadas coa plantación de especies autóctonas certificadas. Estas medidas combínanse con traballos de roza, poda e extracción de acarreos, todo iso encamiñado a restablecer o trazado natural do río e fortalecer a súa resiliencia ecolóxica. Este enfoque non só busca mellorar a funcionalidade hidráulica do río, senón tamén recuperar e enriquecer a súa biodiversidade, creando un ecosistema máis robusto e adaptado aos desafíos futuros.