O ‘Libro Verde para a xestión sustentable do patrimonio cultural’ conta entre os seus exemplos de boas prácticas co Plan de Conservación Preventiva da Cova de Altamira: unha ferramenta de xestión integral para o desenvolvemento de medidas e accións de conservación da cova, a través da cal se deseñan e implantan métodos de traballo e mecanismos de resposta fronte a situacións de risco para a cova, a arte rupestre e as persoas.
A Cova de Altamira é un espazo subterráneo formado por galerías e salas de altura variable, que estivo habitado en dúas épocas ata que fai uns 13.000 anos un derrube selou a súa única entrada. No seu interior, atópase un conxunto de pinturas e gravados datados no Paleolítico Superior, declarado desde 1985 pola UNESCO como Patrimonio Mundial.
Desde a súa apertura ao público, o impacto dos visitantes sobre a cova foi unha preocupación constante, que favoreceu multitude de estudos e investigacións. En 2001 abriuse ao público a Neocueva, unha reconstrución científica e exacta da orixinal pensada para as visitas.
A aplicación de sistemas de conservación preventiva ten un impacto positivo sobre a sustentabilidade cultural do ben, establecendo medidas e accións que evitan deterioracións.
Á súa vez, o Plan permitiu identificar os principais riscos para a cova de Altamira, o que facilitou focalizar recursos humanos e económicos na súa investigación, reforzando a sustentabilidade económica na súa xestión. Estes factores de risco son xestionados e investigados mediante a integración de equipos pluridisciplinares.
A investigación aplicada, ademais de mellorar as condicións de conservación da cova, permitiu o acceso á cidadanía dunha maneira limitada e controlada. O establecemento deste aforo limitado baséase no tempo que se pode permanecer no interior da cova sen romper a estabilidade ambiental, e que se superase suporía desencadear procesos de deterioración.
O ‘Libro Verde de xestión sustentable do patrimonio cultural’
Esta publicación presentada recentemente polo ministro de Cultura e Deporte, Miquel Iceta, busca avanzar na construción dun modelo de xestión común que permita facer fronte aos retos presentes e futuros, velar pola coherencia entre as políticas nacionais e os estándares internacionais, fomentar a cooperación entre xestor e comunidade, promover a implantación de instrumentos de avaliación e control e incentivar a adopción dun enfoque proactivo en relación co desenvolvemento sustentable.
Tamén expón cuestións ás que dar resposta ou sobre as que expor reflexión: como conciliar a conservación do patrimonio cultural coa conciencia ecolóxica, como aplicar criterios de eficiencia enerxética ou como conseguir que a tradición se converta nunha aliada para a xestión sustentable.
Pero a mirada do ‘Libro verde’ aspira así mesmo a lograr a inclusión social a través do patrimonio cultural, facilitar a súa accesibilidade universal ou involucrar á sociedade na súa xestión, como outros dos grandes retos aos que propón enfrontarse para favorecer a democratización e a gobernación cidadá. Xunto a eles, propón que a xestión económica dos bens culturais poida ser contemplada desde unha perspectiva sustentable.
O libro pode consultarse en liña a través desta ligazón: https://www.culturaydeporte.gob.es/libro-verde-patrimonio/portada.html