A denuncia por parte das mulleres vítimas de violencia machista é fundamental para garantir a efectividade de todos os recursos que contempla a Lei Orgánica 1/2004, do 28 de decembro, de Medidas de Protección Integral contra a Violencia de Xénero, de cuxa aprobación se cumpren agora dúas décadas.
Así o pon de manifesto María Anxos Artiles Navarro, da Unidade Orgánica de Policía Xudicial (UOPJ), Equipo de delitos contra as persoas da Garda Civil, e Patricia Talens Hernández, axente do Equipo VioGén da Compañía de Veciñanza (Gran Canaria) de Garda Civil, quen animan ás mulleres a denunciar os casos de malos tratos dos que poidan ser obxecto.
María Anxos Artiles e Patricia Talens protagonizan a terceira entrega da serie de entrevistas a expertas e expertos do ámbito policial e xudicial que a Delegación do Goberno en Canarias realizou para conmemorar o vixésimo aniversario da aprobación da Lei Orgánica 1/2004, na que tamén se entrevistou a María Auxiliadora Díaz Velázquez, maxistrada do Xulgado de Violencia sobre a Muller número 2 de Las Palmas de Gran Canaria, e a Carlos Tallón Díaz, inspector xefe do Servizo de Atención á Familia da Brigada Provincial da Policía Xudicial dAs Palmas (UFAM) de Policía Nacional.
“Se non se denuncia non se vai a dar visibilidade. E se hai un problema e non se denuncia, o problema vaise a facer máis grande. A violencia nunca vai ir a menos. Vai ser unha pelota de neve, sempre vai ir a máis. A violencia vai escalando. Vai dun nivel máis pequeno a un nivel máis grande”, advirte a axente do Equipo VioGén de Garda Civil de Gran Canaria.
Patricia Talens, quen traballa dentro do Equipo VioGén (sistema que o Estado puxo en funcionamento en 2007 para permitir o seguimento e protección de forma rápida, integral e efectiva das mulleres maltratadas, e dos seus fillos e fillas), explica que non todos os casos de violencia de xénero son iguais, en ocasións prodúcese un agravamento da situación moi rápida e outras veces rexístranse episodios que van incrementando a gravidade aos poucos.
“Cando son moi lentos ás veces é peor, porque un se vai adoitando, vas normalizando e asumindo un rol de vítima -engade-. De cando en cando o feito delituoso é un bofetón sen previo. Cando é así a moza denuncia e dáse conta de que iso non está ben. Pero cando empeza a minguarlle a súa liberdade, a coaccionarla, a afastala da súa contorna e demais, aí é moi complicado chegar ata ela, porque xa normalizou esa situación. E xa non digamos se ela ten de base unha contorna familiar que, se cadra, tampouco favorece que ela sexa unha muller empoderada”.
Neste sentido, María Anxos Artiles incide en que na Garda Civil o “eixo central sempre foi a axuda á vítima” e anima a denunciar porque existen especialistas suficientes e ferramentas suficientes para ofrecer unha protección integral á muller e aos seus fillos e fillas, grazas, entre outras cousas, á aprobación da Lei Orgánica hai vinte anos e á existencia de unidades como o Equipo de Muller-Menor (EMUME).
“A aprobación supuxo un avance importante. Foi nova porque marcaba un cambio e especificaba o que era a violencia de xénero, cun enfoque integral. Á parte de dar recursos penais, houbo un abanico de moitos máis recursos. Concretamente, a Garda Civil tamén tivo moitos cambios significativos. Cambiáronse protocolos de actuación, especializouse ao persoal, houbo moitísima información, sensibilizouse a todos os compoñentes da Garda Civil”, comenta.
Con todo, como axente de Garda Civil do Equipo de delitos contra as persoas, pon de relevo a importancia da formación e información aos efectivos das Forzas e Corpos de Seguridade e a necesidade de seguir dotando de recursos humanos e materiais á protección policial no ámbito da violencia de xénero.
Pola súa banda, Patricia Talens destaca o cambio na sociedade española que se produciu nos últimos vinte anos en canto á súa sensibilización sobre a violencia de xénero, pero recoñece que nas contornas non urbanas nos que traballa a Garda Civil aínda existen barreiras sociais.
Nas contornas non urbanas “os núcleos son máis pequenos e todos se coñecen -comenta. Hai moitas mulleres que aínda teñen interiorizado o ‘dáme vergoña, non quero que se decaten…’ Entón cústanos quizá un pouquiño máis chegar e facerlles entender que non é ningunha vergoña. Que elas non son as que teñen que sentir vergoña, en tal caso serían os agresores, non elas”.