La vicepresidenta primeira e ministra de Facenda, María Jesús Montero, anunciou hoxe que o Estado asumirá 83.252 millóns de euros de débeda das Comunidades Autónomas. Trátase dunha medida sen precedentes que beneficia a todas as comunidades do réxime común, independentemente de que contraesen débeda co FLA ou outro mecanismo de financiamento extraordinario do Estado.
En o caso de Asturias, a condonación da débeda por parte do Estado alcanza os 1.508 millóns de euros. Isto supón reducir a débeda de Asturias un 36% respecto do peche rexistrado en 2023.
O obxectivo desta proposta, que foi remitida hoxe mesmo ás Comunidades Autónomas para o seu debate no Consello de Política Fiscal e Financeira do mércores, é corrixir o sobreendeudamiento ao que se viron abocadas as administracións autonómicas durante a crise financeira que contrasta co apoio que recibiron durante o Goberno de Pedro Sánchez para afrontar a crise sanitaria derivada da pandemia ou os efectos da guerra en Ucraína.
“ Con menos débeda, hai máis Estado do Benestar”, sinalou Montero ao explicar que, grazas a esta medida do Goberno, as CCAA verán reducido de forma significativa o seu pasivo e estarán en mellor posición para reforzar servizos públicos como a sanidade ou a educación.
Así mesmo, a titular de Facenda resaltou que esta actuación inédita permite ás comunidades gañar autonomía financeira e poder saír aos mercados en mellores condicións.
La vicepresidenta primeira destacou que a condonación de parte da débeda autonómica é coherente coa política de apoio ás CCAA que o Goberno progresista ha brindado desde o primeiro día para garantir os recursos suficientes ás comunidades para prestar servizos públicos de calidade en contextos moi complexos como unha pandemia ou o impacto da guerra de Ucraína.
Esa política de apoio ás CCAA é a que permitiu que, nos sete anos de Goberno de Pedro Sánchez, a comunidade de Asturias reciba, excluíndo os fondos europeos, 6.451 millóns máis de recursos que nos sete anos de Mariano Rajoy. De feito, entre as medidas adoptadas atópanse os 607,3 millóns de fondos COVID transferidos polo Estado a Asturias, ou os 150 millóns das liquidacións negativas de 2020 de Asturias que o Estado asumiu, entre outras actuacións.
Metodología para a condonación
La condonación de parte da débeda autonómica é un paso máis nesa dirección de fortalecemento do Estado das autonomías, que ademais cumpre o acordo de investidura alcanzado con ERC e permitirá a todas as comunidades de réxime común liberar recursos do pago da débeda para destinalos a servizos públicos en beneficio de todos os cidadáns.
La ministra de Facenda explicou que a asunción da débeda autonómica parte da premisa de recoñecer que a resposta que se deu na anterior crise financeira por parte do Goberno central non foi adecuada, o que supuxo unha forte deterioración das contas das Comunidades Autónomas. De feito, víronse obrigadas a sobreendeudarse a través de mecanismos como o FLA e, ademais, a someterse a fortes restricións financeiras.
La metodoloxía parte, precisamente, do cálculo do sobreendeudamiento. Así, compárase o crecemento da débeda autonómica durante a crise financeira, é dicir, entre o 31 de decembro de 2009 e o 31 de decembro de 2013 co crecemento do pasivo autonómico durante o período da pandemia e o maior impacto da guerra de Ucraína, é dicir, do 31 de decembro de 2019 ata o 31 de decembro de 2023. En o primeiro período, a débeda aumentou en 109.582 millóns e, no segundo, en só 29.272 millóns, o que reflicte o apoio que recibiron do Estado.
O diferencial alcanza os 80.310 millóns de euros e esa a contía inicial a condonar. O seguinte paso é fixar a repartición entre Comunidades Autónomas. Para iso, a metodoloxía divídese en tres fases:
- Fase 1. O groso da repartición da condonación realízase a través do criterio de poboación axustada. De feito, o 75% do sobreendeudamiento detectado de 80.310 millóns realízase en función do peso da media da poboación axustada de cada comunidade entre 2010 e 2022. Para Asturias esta distribución alcanza os 1.508 millóns de euros de condonación, o que supón o 35,5% da súa débeda, fronte á media do 19,3% do conxunto de CCAA.
- Fase 2. O obxectivo é que ningunha Comunidade Autónoma quede por baixo da media de condonación por poboación axustada. Por tanto, elévase a condonación daquelas comunidades por baixo da media para garantir que polo menos teñan un 19,3% de condonación de débeda. Asturias non se ve afectada nesta fase porque se sitúa por encima da media.
- Fase 3. Realízanse dous axustes adicionais. En o primeiro, identifícase á comunidade autónoma que coa metodoloxía seguida ata agora presenta unha maior condonación por habitante axustado, que é a Comunidade Valenciana con 2.284 euros. E, a seguir, fíxase unha condonación adicional ata alcanzar ese mesmo nivel para as comunidades autónomas que tiveron durante o período 2010-2022 un financiamento homoxéneo por habitante axustado inferior á media.
En segundo lugar, fíxase tamén unha compensación adicional para aquelas comunidades que exercesen á alza as súas competencias normativas no IRPF.
No caso de Asturias non é necesario realizar ningún axuste nesta terceira fase.
Os axustes destas fases teñen como obxectivo tentar compensar e igualar ás comunidades en dous cocientes que son susceptibles de xerar comparacións, como son o de débeda condonada sobre o total e débeda condonada por habitante. Desta forma, o importe total da condonación para Asturias sitúase nos 1.508 millóns de euros.
“Trátase dun esforzo sen precedentes que beneficia a todas as comunidades de réxime común, teñan ou non débeda co Estado”, sinalou Montero. A vicepresidenta primeira ha emprazado a todas as comunidades a ter un debate construtivo e en positivo sobre esta medida no próximo Consello de Política Fiscal e Financeira. “Creo que sería difícil de entender para os cidadáns rexeitar algo así”, sentenciou Montero.