Zaragoza.- A Delegación do Goberno de España en Aragón presentou a nova programación de actividades de ‘España en Liberdade. 50 anos’ impulsada polo Goberno de España, a través do Ministerio de Política Territorial e Memoria Democrática, para conmemorar as cinco décadas transcorridas desde o inicio do proceso democrático no noso país. Esta edición continúa co espírito do programa iniciado o ano pasado para conmemorar a efeméride e incorpora 15 novas propostas que se celebrarán ata final de ano nas tres provincias aragonesas. O obxectivo é seguir achegando a memoria democrática ás novas xeracións e fomentar unha cidadanía crítica e consciente.
O delegado do Goberno de España en Aragón, Fernando Beltrán, e a historiadora e comisionada para a celebración de ‘España en Liberdade. 50 anos’, Carmina Gustrán, presentaron o calendario de actividades que percorrerá Aragón con propostas culturais, educativas e participativas vinculadas á memoria democrática, os dereitos e as liberdades e a participación cidadá. Tamén estivo presente o profesor de Socioloxía e investigador principal do Grupo de Investigación, Sociedade, Creatividade e Incerteza (GISCI) da Universidade de Zaragoza, David Pac, que adiantou as claves do estudo que se vai a realizar para coñecer a visión dos mozos sobre diferentes aspectos da democracia.
Con esta programación, a Delegación do Goberno de España en Aragón quere que a conmemoración de ‘España en Liberdade. 50 anos’ sexa tamén unha oportunidade para celebrar a democracia desde a cultura, o coñecemento e a participación, recoñecer a quen contribuíron a facer posible o avance democrático e abrir novos espazos para imaxinar colectivamente o futuro.
Beltrán destacou que esta conmemoración pretende ir máis aló do recordo dunha efeméride. “A democracia non pode darse por sentada. Hai 50 anos España comezou a construír colectivamente un país de dereitos e liberdades e hoxe temos a responsabilidade de coñecer ese camiño, valorar conseguir e seguir coidándoo”, sinalou.
O delegado subliñou tamén a vontade de recoñecer aos miles de persoas anónimas que contribuíron ao avance democrático e de involucrar especialmente ás xeracións que non viviron a ditadura nin a Transición. “Queremos falar do noso pasado, pero, sobre todo, queremos facer mirando ao presente e ao futuro e escoitando aos mozos”, engadiu.
Nesta liña, a comisionada Carmina Gustrán destacou que é unha conmemoración plural tamén na forma de celebrarse. “Non queremos que os 50 anos de democracia cóntense desde un único lugar nin cunha única mirada, senón que cada territorio poida achegar as súas propias experiencias, os seus protagonistas e as súas preguntas sobre o presente e o futuro", asegurou Gustrán.
"O carácter descentralizado do programa permite, precisamente, que a celebración chegue a municipios, universidades, centros educativos, espazos culturais e asociacións, e que a cidadanía poida recoñecerse en ela”, engadiu a comisionada.
Propostas en Zaragoza
Unha das principais novidades desta edición será a elaboración dun cuestionario entre 900 mozos de todo Aragón. Os resultados presentaranse no mes de novembro e servirán para analizar, a través de diferentes variables, como ven os diferentes aspectos da democracia. Estudaranse as situacións de convivencia ou dependencia económica, o papel das maiorías, a relación entre cidadáns e elites, a ausencia de oportunidades de contacto, como se abordan cuestións como identidade e sentimento de pertenza territorial ou a preocupación antes os cambios sociais en curso, etc.
Entre as actividades previstas, Zaragoza acollerá "O encontro", un evento coorganizado xunto ao Consello da Mocidade de España (CJE), que pechará o programa DemocraZia con Z, un espazo onde os mozos aragoneses tomarán a palabra, atoparanse e celebrarán o que constrúen en común. Será o vindeiro venres, 18 de setembro. A praza de Santo Bruno de Zaragoza reunirá a entidades xuvenís e mozos referentes nunha feira de entidades e un podcast en directo conducido por David Adújar e María Bouabdellah, sobre o acceso da mocidade aragonesa ao lecer e a cultura. Unha xornada para escoitar, debater e pór sobre a mesa as realidades e retos da mocidade, onde tamén soará a música de Begut, Parede con Parede, Múltipla, 50007 Fishing Club, Máceasdonias e DJ Hazhe.
No mes de outubro, desenvolverase na Escola de Enxeñaría e Arquitectura da Universidade de Zaragoza o ‘Reto Atalaia’, unha experiencia inmersiva dirixida a estudantes universitarios que expón escenarios inspirados en ameazas reais e reta aos participantes a buscar solucións innovadoras.
As actividades tamén porán o foco na cidadanía e nos retos que afronta hoxe esta sociedade democrática. O 12 de novembro, a Estación do Norte de Zaragoza albergará un debate titulado “A vivenda: crise e emerxencia” que analizará os problemas dos mozos para acceder a unha vivenda. O 22 de outubro, o Ateneo Laico Stanbrook será o escenario dunha actividade participativa con mozas denominada ‘Por outros 50 anos máis de espazo público en liberdade’ e centrada nas ameazas e oportunidades para gozar dun espazo público aberto e democrático.
Ademais, da man da Asociación Odón de Bo, o 10 de novembro, a Universidade de Zaragoza acollerá a presentación dun proxecto sobre a vida de Sadí de Bo, de Antonio Calvo Roy, xornalista científico e biógrafo de Odón de Bo. O 19 de novembro, no Centro Cívico de Zuera, presentarase o certame nacional de teatro amateur e ciencia, D’Ensaio ODB Lab, que achegará ao medio rural as artes escénicas, a divulgación e o pensamento crítico.
Programación en Huesca
A cultura e as expresións artísticas terán tamén un papel destacado. O 25 de setembro, a praza de Cervantes de Huesca acollerá unha sesión de cinema ao aire libre coa proxección dunha película vinculada á Transición española, acompañada dunha introdución e contextualización especialmente dirixida ao público novo. En novembro chegará a Almudévar a exposición ‘Mocidade concienciada. O cerco de Huesca e os milicianos italianos durante a Guerra Civil’, que posteriormente percorrerá distintos municipios da provincia.
Durante os meses de outubro e novembro, 15 centros de formación da provincia de Huesca acollerán os talleres teatralizados ‘A miña querida España: Unha clase de historia en feminino (1975-2026)’, que abordarán a memoria, os dereitos e as liberdades das mulleres españolas ao longo deste período.
Este ano/Este ano, a Subdelegación do Goberno de España en Huesca volverá abrir as súas portas aos centros educativos. As visitas guiadas, organizadas polo escritor Óscar Sipán, incluirán unha charla adaptada ao alumnado sobre a Transición española, a evolución dos dereitos e liberdades, a participación cidadá e o significado da democracia na sociedade actual.
Programación en Teruel
O programa abordará o protagonismo xuvenil durante o paso da ditadura á democracia na provincia de Teruel. Facer a través dun coloquio que conectará a realidade política e social turolense co proceso de Transición que atravesaba España da man da Cátedra María Domínguez de Memoria Democrática da Universidade de Zaragoza.
O programa incorpora a cesión da escultura “Xustiza e paz” de Lorenzo Pascual García Isarria á Asociación Memorialista Pozos de Caudé. Esta figura instalarase nunha localidade turolense tras a celebración dun debate xuvenil. Por último, tamén en Teruel, vaise a gravar un documental sobre as migracións, Bumerán, que propón un percorrido emocional e histórico por unha realidade vinculada ao exilio político e que conecta as experiencias do pasado con fenómenos que seguen formando parte do presente.
