Sede do Consello Xeral da Psicoloxía, Madrid (España)
No marco da colaboración entre a SEMD e o Consello Xeral da Psicoloxía, desenvolveuse a primeira "Xornada de sensibilización en materia de Memoria Democrática: a atención psicolóxica ás vítimas e intervenientes". Foi inaugurada polo Secretario de Estado, Fernando Martínez, e polo vicepresidente primeiro do Consello, José Antonio Luengo. O seu obxectivo é dar a coñecer as consecuencias psicolóxicas dos procesos de perda e duelo vividos polas vítimas da Guerra de España e o franquismo, así como os procesos de recuperación dos corpos dos seus familiares e intervenientes que acompañan os procesos de exhumación.
Integrar a perda dun ser querido é unha experiencia que esixe dunha combinación de recursos persoais, sociais e comunitarios que axudarán a realizar o duelo. Cando esa perda se produce de forma traumática e/ou violenta ou ambas as, ou é resultante dunha violencia intencional e organizada, e non é posible recuperar o corpo, faise necesario garantir os recursos de apoio das vítimas, dada a probabilidade dun duelo complicado e de aparición de síntomas como desesperanza, ansiedade, culpa, hostilidade, TEPT e outros. Da mesma maneira, as persoas que interveñen nos traballos de exhumación, vense expostos a experiencias de dor, culpa, malestar, a situacións nas que comunicar malas noticias pola imposibilidade de recuperar ou identificar restos que as fai vulnerables.
A xornada comezou cun fragmento do documental "Onde o trigo crece máis alto" e a conferencia da catedrática de Psicoloxía da UCM experta en trauma e duelo, María Paz García Vera, "O impacto psicolóxico dos procesos de perda en circunstancias violentas e traumáticas e dos procesos de exhumación". Tras o testemuño, en primeira persoa de Santos Jiménez, na mesa redonda "O proceso de reconstrución nas vítimas" participaron Natalia Junquera, xornalista dO País, Francisco Etxeberría, antropólogo forense, Francisco Ferrándiz, antropólogo social, Carlos Martín Beristain, Comisionado da Verdade Colombia e proceso REMI, e José María Martínez, psicólogo do Grupo de Intervención de Desaparicións COP Madrid. A profesora de psicoloxía da UCM e experta en trauma, Noelia Morán, abordou en conferencia "A importancia do coidado psicolóxico de quen participan nos procesos de recuperación de restos". Finalmente, pecharon a Xornada o Director Xeral de Memoria Democrática, Diego Blázquez, e o presidente do Consello Xeral da Psicoloxía de España.
Ofrecer acompañamento psicolóxico aos familiares e intervenientes antes, durante e despois do proceso de recuperación dos restos das vítimas é un dereito e unha necesidade que ha de recoñecerse e abordarse. Todos os relatores expuxeron, de maneira unánime, a importancia dese compromiso e a necesidade de crear unha fórmula de coordinación entre a SEMD e o Consello Xeral da Psicoloxía.