Zaragoza.- A Asociación de Memoria Democrática de Calatayud e Comarca (Amedecc) presentouse oficialmente esta tarde na cidade bilbilitana. O acto, ao que acudiron preto dun centenar de persoas, contou coa presenza da directora xeral de Atención ás Vítimas e Promoción da Memoria Democrática en España, Zoraida Hijosa, e a subdelegada do Goberno en Zaragoza, Noelia Herrero.
Esta entidad, presidida por Julia Olivas, se ha creado con el objetivo de ofrecer apoyo y asesoramiento a las familias de la zona en el proceso de recuperación de los restos de sus represaliados, investigar las fuentes orales y documentales relacionadas con los desaparecidos, gestionar los trámites administrativos para la localización e identificación de los restos, y constituir seminarios, conferencias y otras actividades para la información y sensibilización sobre la Memoria Democrática a la sociedad.
O principal obxectivo da asociación no curto prazo é localizar a fosa do barranco de Cortasogas. Alí, segundo os estudos do investigador Nacho Moreno, atópanse os restos de, polo menos, catro asasinados en 1936 polo bando sublevado. En 2022 e 2023, realizáronse dúas catas na zona sen éxito. Agora, ir a tentar nun terceiro punto, na canle do propio barranco. Estes traballos van ser posibles grazas ao apoio da Dirección Xeral de Atención ás Vítimas (dependente do Ministerio de Política Territorial e Memoria Democrática) e da Subdelegación do Goberno en Zaragoza.
A directora xeral de Atención ás Vítimas, Zoraida Hijosa, asegurou que o Goberno de España «ten un compromiso moi forte coa memoria histórica e democrática» e explicou que están a ultimar a memoria do proxecto desa terceira cata para que na próxima semana poidan comezar os trámites do contrato. Ademais de impulsar este tipo de traballos, a Dirección Xeral tamén segue traballando nas análises de ADN: «Moitas asociacións quedáronse sen fondos tras as exhumaciones. Nós habemos lanzados dous pregos, un deles para a análise dos restos recuperados do Val de Cuelgamuros, para poder continuar coa análise de mostras. Alí hai 33.000 corpos, entre eles, veciños e veciñas de Calatayud. As súas caixas localizáronse na capela do Santo Sepulcro».
Hijosa apuntou que a Deputación de Zaragoza recibirá este ano 50.000€ destinados a axudas ás exhumaciones, que se sumarán aos 100.000€ do ano pasado. «Das tres deputacións provinciais, a de Zaragoza é a única que participa nesta tarefa. Tamén destinamos un millón de euros que xestiona a FEMP, aínda que é unha mágoa que o concello de Calatayud non a solicite porque do que estamos a falar é de Dereitos Humanos».
Na mesma liña, a subdelegada do Goberno de España en Zaragoza, Noelia Herrero, garantiu que o Executivo manterá e reforzará o seu compromiso coa memoria, a verdade histórica e a xustiza e reparación das vítimas e das súas familias, fronte ao retroceso e a fractura das políticas autonómicas: «Hai dous anos e medio, vimos como ao Partido Popular e, en concreto, ao señor Jorge Azcón, non lle doeron pezas en derrogar a Lei de Memoria Democrática de Aragón para chegar ao Goberno. Foi unha dos pedimentos de Vox ás que el accedeu. Agora estamos nun escenario no que o PP aínda é máis refén da ultradereita, veremos cal é o resultado». «A verdade é que se aveciñan tempos complexos para a memoria democrática se PP e Vox forman goberno, pero o Goberno de España estará para dar luz onde estes poñan sombras», asegurou.
Ferreiro tamén quixo recoñecer o compromiso e o labor das persoas que están detrás desta iniciativa: «Estamos a falar dun traballo que vén de moitos anos atrás e a creación desta asociación é un paso adiante máis para lograr o seu propósito. Sabemos que os aragoneses e as aragonesas que loitan por unha memoria xusta atopáronse con obstáculos e pedras no camiño; o noso propósito foi sempre despexalo, acompañarlles e estar con eles en todo o que necesiten».