Zaragoza.- O pano, a corda, a carreira do ovo, tiro de soga, a petanca e o paracaídas. Son os seis xogos que compoñen a gymkana coa que os nenos e nenas do programa ‘Tardes con plan’, en Cóbados, realizaron unha hora de exercicio físico. Antes, visitaron os froiteiros da zona e coas pezas que recolleron no campo realizaron uns espetos de froita para xantar. Para terminar, realizaron un taller de respiración de quince minutos para baixar pulsaciones e pechar así a xornada con calma. O delegado do Goberno de España en Aragón, Fernando Beltrán, acompañounos en parte destas actividades durante a súa visita ao Centro de Desenvolvemento Rural Grío.
Son catorce pequenos de entre 9 e 12 anos os que participan nesta iniciativa impulsada xa o ano pasado polo Goberno de España a través do Ministerio de Sanidade e que chega á localidade zaragozana de Cóbados da man da Confederación de Centros de Desenvolvemento Rural (COCEDER) e a Asociación Cultural Río Grío. ‘Tardes con plan’ é un programa innovador que pon o foco nas necesidades de nenos, nenas, adolescentes (NNA) e das súas familias, traballando a promoción de hábitos saudables en alimentación, descanso, actividade física e benestar emocional, desde os seus propios contextos e realidades, especialmente naquelas zonas suxeitas a maior vulnerabilidade.
Aínda que a idea global do proxecto ten unha mirada máis urbana (barrios cunha maior densidade de poboación, con rendas máis baixas; distritos cunha oferta de actividades de lecer ou de espazos de xogo máis limitada), no caso de Aragón toma unha perspectiva rural, pensando no territorio e coa igualdade de oportunidades como obxectivo. «Tardes con Plan demostra que os dereitos da infancia non dependen do tamaño do municipio. En COCEDER, xunto ao CDR Grío, levamos máis de trinta anos defendendo que o medio rural non é un lugar de menos oportunidades, senón un territorio con recursos propios que merece a pena pór en valor. Este programa é, hoxe, unha proba de iso», explica José Luís Ibáñez, director xerente de COCEDER.
Desta maneira, actividades como as de hoxe son a maneira de sacar a educación ao pobo e, ao mesmo tempo, deixar o pobo entre nos talleres da man de veciños e veciñas aos que se convida tamén a participar. Isto é un trazo diferenciador do programa e que se fai posible grazas á proximidade propia dun pobo pequeno como Cóbados con preto de 240 habitantes. «Cada sesión de traballo que se centra nese coñecemento local reforza algo que non se mide en indicadores: o sentido de pertenza da infancia ao seu propio territorio», engade Ibáñez.
Na mesma liña, o delegado do Goberno sinalou que o obxectivo fundamental deste programa é a saúde dos nosos nenos e adolescentes, algo que non depende só das súas decisións individuais, senón que vén marcado pola contorna no que crecen: «Os máis pequenos e mozos teñen dereito a un lecer saudable e é o que se pretender promover con este programa. Falamos dunha parte da poboación que está a crecer nunha realidade de revolución tecnolóxica, de hiperconectividad, de perentorios problemas de saúde mental… Aquí o que se lles ofrece é outra forma de conectar entre eles e a realidade que lles rodea. Hoxe, por exemplo, vimos como un intre de xogo pódese converter nunha ponte entre xeracións e como a froita non só é unha boa recomendación senón algo que se visita, mírase, chéirase e tócase».
«É apaixonante comprobar como os proxectos que impulsamos chegan ata os recunchos máis pequenos do país e convértense en realidade grazas tamén ao compromiso de quen viven no territorio», dixo Beltrán. As actividades en Cóbados enmárcanse dentro da primeira convocatoria de ‘Tarde con plan’ mentres o Ministerio de Sanidade xa lanzou a segunda dotada con máis de 106 millóns de euros, cofinanciada pola UE. É un programa de intervención directa desenvolvido por entidades do terceiro sector e da economía social.
«Os rapaces pasan ás veces moitas horas xogando cos móbiles ou prefiren outro tipo de cousas se non se lles ofrece unha alternativa como esta. Supón moito a nivel de alimentación e actividade. Hoxe, por exemplo, fixemos os espetos de froita e outro día algo máis tradicional como bolos de vento de cabaza coas cabazas de aquí, do pobo. E hai que ter en conta que tamén axuda ás familias coa conciliación», explica a directora do CDR Grío, Yolanda Vicente Luzón.
Unha vez comece o curso académico, o programa ‘Tardes con plan’ continuarán con 32 sesións que se desenvolverán en horario extraescolar con contido igualmente relacionado con eses hábitos saudables de alimentación, de exercicio físico, descanso e benestar emocional.
Máis de tres décadas de acción social
COCEDER leva máis de trinta anos no desenvolvemento rural, cunha rede de 24 centro en dez comunidades autónomas. Un deles é o de Cóbados, xestionado pola Asociación Cultural Grío, entidade social creada en 1989 a partir das comisións de cultura de Cóbados, Tobed e Santa Cruz de Grío. O seu traballo e presenza nótase no día a día da localidade.
O delegado do Goberno coñeceu de cerca os seus principais proxectos e liñas de actuación. Por unha banda, no centro A Lonxa cóidase ás persoas maiores de Cóbados cos servizos de centro de día, comedor e lavandaría, para que o feito de envellecer non obrigue aos veciños a deixar o pobo. Doutra banda, o Centro de Menores Río Grío, en marcha desde 1997, acolle a menores tutelados polo Goberno de Aragón. En 2025, este proxecto foi recoñecido como boa práctica pola Asociación Estatal de Directoras e Xerentes en Servizos Sociais e agora atópase inmerso nun proxecto de innovación social ‘Leste é O meu Niño’, financiado con Fondos Europeos e o Ministerio de Dereitos Sociais, Consumo e Axenda 2030. Ademais, nO Casón, situado en Tobed, a entidade xestiona un albergue-granxa escola e aula de natureza que recibe a colexios, AMPAS e colonias durante todo o ano.