Borja.- A localidade zaragozana de Borja acolle entre hoxe e mañá no auditorio municipal a caseta de Experiencia INCIBE, un proxecto itinerante que percorre a xeografía española co fin de sensibilizar, divulgar e promover a ciberseguridade entre todos os usuarios. O fomento da cultura da ciberseguridade converteuse nun dos eixos centrais do Instituto Nacional de Ciberseguridade co fin de contar cunha sociedade máis consciente das ameazas e os desafíos aos que se enfrontan.

Esta experiencia conta cunha zona informativa, outra de xogo con tabletas onde pór en práctica coñecementos de forma entretida e unha terceira na que, tamén con ferramentas interactivas, realízanse pequenas demostracións en torno a contrasinais seguros, privacidade ou mediación parental, entre outros temas. Todo iso está pensado para todo tipo de públicos desde centros escolares pasando por familias e empresas porque, como demostran a realidade e os datos, a ciberseguridade implícanos a todos.

Como sinalou a subdelegada do Goberno en Zaragoza, Noelia Herrero, “a ciberdelincuencia supón cada vez unha porcentaxe máis alta do conxunto dos delitos que se cometen. Na nosa provincia sitúase en torno ao 27%, unha proporción moi similar á do conxunto de Aragón, e predominan de forma moi clara as estafas informáticas, pero tamén hai outros delitos, como ameazas, coaccións, acoso…”. Por iso, máis aló da prevención contra delitos concretos e particulares, a ciberseguridade é unha cuestión “que nos/nos debe implicar a todos como país”.

“En España, por sorte, temos un organismo único en Europa, o Instituto Nacional de Ciberseguridade (INCIBE), que traballa para un uso seguro do ciberespazo, e faino tanto a nivel de empresas como de cidadanía en xeral, como vemos aquí, con especial atención aos menores”, engadiu Ferreiro.

O INCIBE ten un teléfono de atención nesta materia: o 017. É gratuíto e está operativo todos os días de ano. Nel, persoas expertas en diversos campos da ciberseguridade responden as dúbidas tanto de particulares como de empresas sobre un ataque informático, unha estafa por criptomonedas, unha suplantación de identidade ou un uso de imaxes indebidas, por exemplo. En 2025, este servizo atendeu 142.767 consultas, un 44% máis que o ano anterior. Delas, máis de 2.800 foron en Aragón.

Na provincia de Zaragoza, foron 1.673 consultas. “Son un 30% máis que en 2024 e vemos que, practicamente, a metade realizáronse para resolver un incidente ante un delito ou un problema xa existe, pero a outra metade foron consultas de asesoramento e información. Isto demostra que este servizo se está consolidando como ferramenta preventiva e a cidadanía cada vez está máis concienciada.

Labor da Garda Civil en Aragón

Ese traballo de prevención e de acción contra este tipo de delitos tamén se desenvolve desde os Corpos e Forzas de Seguridade do Estado. A Garda Civil conta desde 2021 cos Equipos Arroba, unhas unidades especializadas na loita contra a ciberdelincuencia. O seu responsable en Aragón é o tenente coronela Óscar Vergara, xefe da Policía Xudicial e de Información do Comandancia de Zaragoza, que acompañou á subdelegada do Goberno nesta visita.

As tres comandancias da comunidade contan cun destes equipos. Están enfocados, principalmente, en investigar estafas en liña e delitos telemáticos, ademais de previr e asesorar á cidadanía. Despregados por toda España, estes equipos xestionan denuncias complexas sobre roubos bancarios, suplantación de identidade e outras fraudes dixitais. Ademais, desde o ano pasado tamén existe no ámbito nacional a chamada cibercomandancia.

O tenente coronela explicou que a delincuencia non entende de demarcacións territoriais e que, no caso de Aragón, as súas características de dispersión xeográfica e poboación envellecida expón “un dos maiores restos” aos que se enfrontan xa que, por exemplo, co auxe das aplicacións de compras en liña aumentaron este tipo de delitos entre o que se entende como poboación máis vulnerable a ser vítima deles.

A ciberestafa é o delito máis habitual e é fundamental, sinalou Vergara, que o cidadán denuncie canto antes “non só para o seu esclarecemento senón para tentar recuperar as contías subtraídas canta antes para que os delincuentes.