O secretario de Estado de Memoria Democrática, Fernando Martínez, reivindicou o traballo do Goberno en aras da reparación da memoria e a dignidade das vítimas da ditadura nun enclave, “que se converteu nun lugar de vitoria da xustiza e dos valores democráticos fronte á impunidade do franquismo”.
Pola súa banda, Carmina Gustrán celebrou a incoación deste expediente, que visibiliza a vinculación do Pazo "coa represión franquista, o abuso de poder, a intolerancia e a violencia”.
María Rivas profundou no orgullo que supoñen para toda a sociedade sadense e coruñesa estes avances que impulsa o Goberno na xustiza cos represaliados e represaliadas en Meirás. “Este pazo non só é un ben patrimonial e cultural, senón un lugar de pedagoxía social, onde a memoria se converte nun dereito da cidadanía e en garantía de futuro”, destacou a subdelegada, lembrando tamén o legado cultural de Emilia Pardo Bazán dentro destes muros.
O 5 de decembro 1938, tras a creación a denominada Xunta Prol-Pazo do Caudillo, integrada polo gobernador civil e varios alcaldes da provincia, que pretendía comprar e entregar a propiedade ao xefe do Estado, Francisco Franco, fíxoselle entrega do predio ao ditador. O Boletín Oficial do Estado indica que durante o proceso de acondicionamento do pazo ampliáronse os terreos “mediante técnicas represivas e coactivas”, que desposuíron aos lexítimos propietarios dos predios lindeiros. Ademais, efectuáronse “apropiacións de recursos públicos e privados, desde estatuas románicas a pilas bautismales, tapices, etc.”.
Ao ser utilizado polo ditador como residencia oficial estival, adquiriu unha función política, de explicación da natureza do franquismo e da represión; unha función simbólica, de representación, e tivo un gran impacto na vida local, incluída a articulación de redes locais e provinciais do poder franquista.
O 2 de setembro de 2020, o Xulgado de Primeira Instancia número 1 da Coruña, tras unha demanda presentada por Avogacía do Estado, sentenciou que o Pazo era propiedade do Estado, declarando nula e sen efecto a doazón persoal do mesmo a Franco á súa familia.
Dous meses despois cumpriuse a sentenza e, desde o 10 de decembro de 2020, deixou de ser propiedade da familia Franco e pasou a ser patrimonio do Estado. A sentenza foi corroborada pola Audiencia Provincial da Coruña, o 12 de febreiro de 2021, e polo Xulgado de Primeira Instancia número 70 de Madrid, que, o 7 de novembro de 2024, outorgou á Administración Xeral do Estado a totalidade dos bens reclamados.