Lurralde Politikako eta Memoria Demokratikoko ministro Angel Victor Torresek agerraldia egin du gaur, Ministerioan egin duen kudeaketaren berri emateko, eta nabarmendu du “elkarrizketak eta akordioak markatu dituztela legegintzaldiaren bi urte hauek”, non aurrerapausoak eman diren DANAren biktimentzako neurrietan, La Palmaren berreraikuntzan eta bakarrik dauden adingabe migratzaileentzako egitura-konponbidean, zeinak mugako lurraldeetan pilatuta dauden.
Torresek azpimarratu duenez, amaitu berri den urte honetan “ezarritako helburu asko gauzatu dira”, eta Atzerritarren Legearen 35. artikuluaren erreformari buruz hasi da, “urteko, legegintzaldiko eta azken 30 urteetako mugarriari buruz. Erreklamazio historiko horri erantzuna ematen zaio nahiz eta eskumen autonomikoa izan”.
Ministroak adierazi duenez, abenduaren 26ko datuekin, dagoeneko 1.241 dira migrazio kontingentzia duten hiru erkidegoetan abiatutako espedienteak (676 adingabe jada gure lurraldean zeuden eta 565 abuztuaren 29aren ostean sartu dira). Lekualdatzeko 810 azken ebazpen eman dira, eta 368 adingabe birkokatzeko balio izan dute. “Kopuru horri dagoeneko beste erkidego batzuetan dauden haur asilo-eskatzaileak gehitzen badizkiogu, sei hilabetetan birkokatutako mila adingabe ingururi buruz ari gara”, gaineratu du.
Kanarietan, dagoeneko 461 ebazpen sinatuta, 133 adingabe birkokatu ditu Kanarietako Gobernuak (%28). Melillan, 83 ebazpenekin, 36 birkokapen egin dituzte (%43). Ceutaren kasuan, 266 ebazpenetatik 199 haur beste erkidego batzuetara eraman dituzte (%74,8).
Aurtengo beste lorpenetako bat joan den abenduaren 11n gauzatu zen, Diputatuen Kongresuak Errege Lege Dekretua (RDL) onartu zuenean (Alderdi Popularraren aurkako botoarekin). Dekretu horrek aukera ematen die autonomia-erkidegoei eta tokiko erakundeei finantzen aldetik jasangarriak diren inbertsioetarako superabita erabiltzeko. Torresek gogorarazi zuenez, 17 erkidegoetatik hamarrek (superabita dutenek) “2.787 milioi inbertitu ahal izango dituzte jendearen bizitzan eragina duten obra eta proiektuetan. Tokiko erakundeen kasuan, guztira 7.075 milioi euroz ari gara”. Neurri hori “Espainiako Udalerrien eta Probintzien Federazioko presidenteak eskatu” zuela gogorarazi du ministroak.
Ministroak azpimarratu duen alderdi bat da Espainiako Gobernuak “konpromiso irmoa” duela La Palmako sumendiak aditutako bizilagunekin. Halaber, joan den abenduaren 11n, ministroak RDL bat defendatu zuen Kongresuan, Uharte Politerako neurri berriekin, hala nola, PFEZaren % 60ko kenkaria palmondo eta palmondo guztientzat; luzamendua nekazariei kredituak ordaintzeko; luzamendua La Palmako Kabildoarentzat eta Kanarietako Gobernuarentzat, Trantsizio Ekologikoko proiektuetarako laguntza batzuetan; eta 100 milioiko superabita nekazaritza-uhartearen sektorearentzat. RDLa kontrako botorik gabe onartu zen.
“Guztira, dagoeneko 1.237 milioi euro inbertitu ditu Espainiako Gobernuak La Palmak pixkanaka normaltasuna berreskuratu dezan”, esan du Torresek, eta nabarmendu du, gainera, La Palma izango dela Bulkanologiako Zentro Nazionalaren egoitza.
Ministroa, jarraian, 2024ko urriaren 29ko DANA izugarriak kaltetutako eremuak berreraikitzera bideratutako neurri eta laguntzetan zentratu da. “Orain arte 9.009 milioi euro inbertitu ditu Espainiako Gobernuak errekuperazioan eta biktimetan. Horietatik 1.745 milioi bideratu ditu zuzentzen dudan ministerioak udaletan obretara. Lehen aldia da Espainiako Gobernuak udal azpiegituretako inbertsioaren %100 bere gain hartzen duela hondamendi natural baten ondoren”, argudiatu du. “Gainera, Valentziako Erkidegoko Gobernuarekin adostu dugu laster berreraikuntzarako batzorde misto bat egingo dela, eta eragindako udalerri guztiak ordezkatuta egongo direla”.
Horrek erakusten du elkarrizketak markatzen duela Espainiako Gobernuaren eta Ministerioaren bidea. Ez alferrik, Pedro Sanchezen gobernuekin, %57 murriztu da autonomia-erkidegoekiko auzibidea, eta aurreko gobernu kontserbadoreekin baino %66 akordio gehiago lortu dira. Horrez gain, 18 transferentzia egin zaizkie autonomia-erkidegoei legealdi honetan, eta 40, guztira, Pedro Sánchezen Gobernuaren 7 urteetan.
Memoria Demokratikoa
“Urte berezia izan da hau Memoria Demokratikoaren arloarentzat. Diktadorea hil ondoren, gure herriak gozatu dituen Askatasunaren 50 urteak ospatu ditugun urtea izan da”, adierazi du ministroak. “650 ekitaldi izan dira, eta kanpaina bat, oso mezu argiarekin: ‘demokrazia zure boterea da’, gazteek jakin dezaten zer den askatasunen sistema batean bizitzea”, jarraitu du.
Angel Victor Torresek, gainera, Memoria Demokratikoaren Legearen neurriak izan duen harrera ona aipatu nahi izan du; izan ere, lege horrek aukera ematen die erbesteko ondorengoei Espainiako nazionalitatea eskatzeko. “2,4 milioi lagunek eskatu dute hitzordua Argentinatik, Txiletik, Venezuelatik edo Kubatik, beste herrialde askoren artean, espainiar berri bihurtzeko”, adierazi du. Orain arte, 490.000 eskaera onartu dituzte, eta dagoeneko 255.000k dute pasaportea eskuetan.
Gerraren eta diktaduraren biktimen gorpuak hobitik ateratzea da Memoria Demokratikoaren beste lorpen nabarmenetako bat. “Hobitik ateratako 9.000 biktima izatera iritsi gara, 2020an berreskuratu zitezkeela kalkulatu zirenen ia erdia”, nabarmendu du Torresek, eta adierazi du bere eginkizuneko unerik “atseginenetako eta zirraragarrienetako” bat familiei hain aspalditik maite izan duten pertsona aurkitu duela jakinaraztea dela. Deshobiratutako gorpuzkiak senideei emateko ekitaldiak egin dituzte Viznarren, Manzanaresen, Borjan eta Magallonen.
Cuelgamuroseko haranaren birizendatzeak ere protagonismo berezia izan du 2025ean. “Leku beldurgarri hau hausnarketarako eta ez errepikatzeko gune bilakatzeko ideien nazioarteko lehiaketarako deialdia egiten dugu eta dagoeneko huts eginda dago”, gaineratu du.
Memoria Lekuak deiturikoen aitorpenean ere aurrerapauso nabarmenak egin dira. “Sinbolismoagatik eta garrantzi historikoagatik” bereizketa hori merezi duten espazioak dira, 17 gaur arte. Era berean, “aurten biktimei errekonozimendua eta erreparazioa emateko 421 deklarazio eman ditugu, non biktima gisa aitortzeaz gain, gerra kontseiluak legez kanpokotzat eta zigortu zituzten epaiketa eta epaiak baliogabetzat jotzen diren”. Guztira, dagoeneko 1.600 dira Memoria Demokratikoaren Legea indarrean sartu zenetik entregatutako adierazpenak.
