Nondik gertu La Moncloa, Madrid (España)
Lege honen bidez, Espainiako demokraziak bere iraganarekin duen zor bat itxi nahi da, eta bakea, pluralismoa eta totalitarismo politikoaren forma oro defendatzean oinarritutako diskurtso komun bat sustatu nahi da, giza duintasunari datxezkion eskubide eta askatasunen gozamen eraginkorra arriskuan jartzen duena. Eta, neurri horretan, etorkizunarekiko konpromisoa ere bada, demokrazia eta oinarrizko eskubideak defendatuz gure bizitza publikoaren, bizikidetzaren eta herritarren kontzientziaren paradigma komun eta etorkizun ezabaezin gisa.
Atariko titulua, helburua eta helburua
Lege honen xedea da aitortzea 1936ko estatu-kolpetik, Gerra Zibiletik eta diktadura frankistatik 1978ko Espainiako Konstituzioa aldarrikatu arteko aldian jazarpena edo indarkeria jasan zutenak, arrazoi politikoengatik, ideologikoengatik, erlijio-kontzientzia edo sinesmenagatik, sexu-orientazio eta -identitateagatik. 1936ko uztailaren 18ko estatu-kolpearen eta ondorengo diktaduraren gaitzespena eta gaitzespena jasotzen ditu.
Era berean, legeak neurriak hartzen ditu herritarren arteko banaketa-elementuak kentzeko eta balio, printzipio eta eskubide konstituzionalen inguruko lotura-loturak sustatzeko.
I. titulua, biktimak
Biktimaren izaera zehazten da, Giza Eskubideen nazioarteko parametroekin bat etorriz, eta Gerra Zibilean eta diktaduran frankisten errepresio-organoek emandako kondena eta zehapen guztiak deusezak direla adierazten da, horiek ere legez kontrakotzat jotzen baitira. Horiek guztiek eskubidea izango dute aitorpena eta erreparazioa jasotzeko.
Gainera, urriaren 31 ezarri du, 1978an Espainiako Konstituzioa Gorteetan onartu zen eguna, biktima guztiak oroitzeko eta omentzeko egun gisa. Halaber, maiatzaren 8a Gerra Zibilaren eta diktaduraren ondorioz erbestean izan ziren biktimak oroitzeko eta omentzeko eguna izango da.
Titulu horrek Gerra Zibilaren eta Diktaduraren Biktimen Errolda Nazionala egitea ere jasotzen du, aldi horretako bortxazko desagertzeei buruz eskura dagoen informazioaren zatikatzeari eta sakabanatzeari erantzuna emateko.
II. titulua, Memoria Demokratikoko politika integralak
Lau kapitulu ditu, eta aipamen berezia egiten zaio emakumeek Espainian demokraziaren eta askatasun-, berdintasun- eta elkartasun-balioen aldeko borrokaren protagonista gisa duten zeregin aktiboari, zeina, bestalde, zeharkakoa baita legearen testu osoan.
Politika horien artikulazioa lau urteko jarduera-plan baten bidez bermatzen da, eta, lurralde-eremuan, lurralde-kontseilu bat sortuz Estatuaren eta autonomia-erkidegoen arteko lankidetza-tresna gisa, toki-erakundeen parte-hartzearekin, Udalerrien eta Probintzien Espainiako Federazioaren bitartez.
Titulu honen I. kapituluan, biktimen egiarako eskubideari buruzkoan, onartzen da Estatuaren Administrazio Orokorrari dagokiola Gerra Zibilean eta diktaduran desagertutako pertsonak bilatzea, jarduera horrekin lotutako beste administrazio publiko batzuen eskumenei kalterik egin gabe, haien arteko lankidetza indartuz eta, horrela, gure herrialdearen duintze kolektiboko ekintza baten buru izanez. Besteak beste, hobien mapari bultzada ematea, hobitik ateratzeko protokoloa eta baimenen erregimena jasotzen ditu. Halaber, Gerra Zibileko eta Diktadurako Biktimen DNA Banku Nazionala sortu zen.
I. kapitulu honetako 2. atala artxiboei eta dokumentazioari buruzkoa da, horiek baitira Estatuaren benetako memoria idatzia, funts eta artxibo publiko eta pribatuetarako sarbidea arautuz eta horien sarbidea eta babesa bermatuz, eta aipamen berezia eginez Salamancako Memoria Historikoaren Dokumentazio Zentroari.
Justiziarako eskubidea II. kapituluan arautzen da. Helburu horrekin, Salako Fiskaltza sortu zen, Gerra Zibilean eta diktaduran zehar –Konstituzioa indarrean jarri arte– izandako gertaerak ikertzeko, baldin eta giza eskubideen eta Nazioarteko Zuzenbide Humanitarioaren urraketak badira. Ikertutako egitateetako biktimen bilaketa-prozesuak bultzatzeko eginkizuna izango du, arlo horretan eskumenak dituzten administrazioetako organoekin koordinatuta.
Konponketa-neurriak III. kapituluan daude jasota. Besteak beste, Gerra Zibilean eta Diktaduran espoliatutako ondasunen ikerketa edo bortxazko lanak egin zituzten biktimen errekonozimendua eta erreparazioa egingo dituzte. Erbestea jasan zuten pertsonen erreparazio-neurri gisa, arau bat xedatzen da Espainiatik kanpo jaiotakoek nazionalitate espainiarra izan dezaten arrazoi politikoengatik, ideologikoengatik edo sinesmenengatik erbesteratutako gurasoek edo aitona-amonek. Nazioarteko Brigadetako boluntarioek Espainiako nazionalitatea eskuratu ahal izango dute, herritar-agiri bidez.
IV. kapituluak memoria-betebeharra aipatzen du, berriz ez gertatzeko berme gisa. Hala, administrazio publikoek beharrezko neurriak hartuko dituzte Memoria Demokratikoaren aurkako sinboloak eta elementu publikoak kentzeko. Aldi berean, altxamendu militarra, Gerra Zibila edo diktadura-erregimena goraipatzeko edo goraipatzeko ekintzak saihesteko neurriak sartzen ditu. Helburu berarekin, Gerra Zibilean eta diktaduran emandako edo goretsitako goraipamenak, izendapenak, titulu eta ohore instituzionalak, kondekorazioak eta sariak edo noblezia-tituluak errebokatzeaz arduratzen da.
Era berean, fundazio eta elkarteei zuzendutako jarduerak biltzen ditu, horien helburuen artean frankismoaren apologia edo diktadura frankistako biktimen aurkako gorrotoa edo indarkeria zuzenean edo zeharka sustatzea badaude.
Hezkuntza-arloko ekintzak ere jasotzen ditu, DBHrako eta Batxilergorako curriculum-edukiak eguneratuz, bai eta ikerketaren eta dibulgazioaren arlokoak ere, herritarren artean Espainiako historia demokratikoaren ezagutza eta balio eta askatasun demokratikoen aldeko borroka sustatzeko, sustatzeko eta bermatzeko. Sektore Publikoko Fundazio bat eratzea aurreikusten da, zeinaren helburua izango baita Espainiako demokraziaren historia ezagutzen, zabaltzen eta sustatzen laguntzea, Gobernu Konstituzionaleko presidenteen artxiboak zainduz.
Oroimen Demokratikorako Lekuak arautzen dira, oroitzapenezko funtzio eta funtzio didaktikoarekin. Erorien Haranari dagokionez, nabarmendu egiten da haren esanahi berria, xede pedagogiko batekin, eta senideei aitortzen zaie beren arbasoen gorpuzkiak berreskuratzeko eskubidea. Basilikaren ondoko kriptak eta ehorzketak hilerri zibilaren izaera dute, eta Gerra Zibilaren ondorioz hildako pertsonen gorpuzkiak baino ezin izango dituzte hartu. Era berean, hildakoen gorpuzkiak lekuz aldatuko dira, baldin eta esparruan leku nabarmena badute. Gerra Zibila, haren protagonistak edo diktadura goratzen duten ekitaldi politikorik ezin izango da egin esparru horretan. Erorien Haraneko Gurutze Santuaren Fundazioa iraungitzat jo zen.
III. titulua, mugimendu memorialista
III. tituluak gizarte zibilak biktimen memoria demokratikoa eta duintasuna defendatzeko hainbat hamarkadatan egindako lana aitortzen du, eta erakunde memorialisten erregistro bat sortzea xedatzen du. Memoria Demokratikoaren Kontseilua sortzen da erakunde horien kontsulta- eta partaidetza-organo gisa, eta Espainian Ijito Herriarekin Oroimenaren eta Adiskidetzearen Estatuko batzorde bat eratzea aurreikusten da.
IV. titulua, zehapen-araubidea
Azkenik, IV. tituluak arau-hausteak eta zehapenak arautzeko zehapen-araubidea ezartzen du, legearen aginduak betetzen direla bermatzeko, biktimak defendatzeko eta Konstituzioak espazio publikoan dituen printzipio eta balioen duintasuna defendatzeko. 200 euro arteko isunak ezartzen ditu arau-hauste arinenentzat, eta 150.000 euro artekoak oso larrientzat.
Azken zatiak zortzi xedapen gehigarri, xedapen iragankor bat, xedapen indargabetzaile bat eta zortzi azken xedapen ditu.
Memoria Demokratikoa berreskuratu, zaindu eta zabaltzeko helburuarekin, Gerra Zibilaren eta diktadura frankistaren biktimak ekintza publikoaren erdigunean kokatzen dituen legea, errekonozimendu eta erreparazio neurrien hedapenarekin. Era berean, biktimek egiarako duten eskubidea gauzatzen du, desagertuen bilaketa bere gain hartuz eta justiziaren printzipioaren ikuspegitik jarduerak bultzatuz. Hori guztia, gainera, Memoriaren betebeharra betez, berriro ez errepikatzeko bermearekin.
