• Como fitos sociais desta lexislatura destacan medidas como a subida do SMI, cuns 41.600 beneficiarios nun arquipélago que viu crecer un 219% a contratación indefinida, grazas ás políticas do Goberno
• Por outra banda, a subida das pensións durante os últimos seteanos supuxo unha media de 360 euros máis ao mes para máis de 200.000pensionistas de Balears, fronte aos 80 euros mensuais que supuña a subidado 0,25% anual do sistema anterior
• El delegado remarca que “la vivienda debería ser laacción central do Govern balear e non o está sendo” e emprázalle a “sumarseao Plan Estatal de Vivenda e aplicar o límite aos prezos do aluguer”
• El Plan de Recuperación executou xa un total de 1.358 M€ enfondos europeos, que beneficiaron a máis de 42.700 empresas, institucións ecidadáns das illas
• En 2026, Balears recibirá do sistema de financiamento cífraa marcade 4.206 M€, cun incremento de máis do 4%

El delegado do Goberno en Illes Balears, Alfonso Rodríguez Badal, presentou este martes o informe de rendición de contas do Goberno de España no territorio, do que destacou a extraordinaria asignación de recursos e o impacto positivo da axenda progresista na Comunidade Autónoma, con fitos como a subida do Salario Mínimo Interprofesional (SMI), que beneficiou a uns 41.600 traballadores no arquipélago ou o forte impulso á contratación indefinida, que creceu un 219% nas dúas últimas lexislaturas. Ademais, a revalorización das pensións supuxo unha media de 360 euros máis ao mes para máis de 200.000 pensionistas de Balears, fronte aos 80 euros mensuais que supuña a subida do 0,25% anual do sistema anterior. En a actualidade, a pensión media nas illas é de 1.395 euros, cun 23,7% de aumento acumulado desde 2019.

Financiamento marca

El delegado subliñou que o financiamento da Comunidade Autónoma ha alcanzado “máximos históricos entre 2019 e 2025, en que se incrementou un 60,6%”: “isto significa que, desde 2019, Balears recibiu do Goberno de Pedro Sánchez 9.122 millóns de euros máis que nos sete anos anteriores, para financiar os servizos públicos”, engadiu.

En 2026, as illas recibirán do sistema de financiamento cífraa marca de 4.206 M€, cun incremento de máis do 4%, e a senda de déficit proposta polo Goberno para 2026-2028 permitirá ao CAIB unha marxe fiscal de 153,4 M€. Adicionalmente, a condonación da débeda do Estado alcanza os 1.741 M€, o que suporá “unha redución do endebedamento do 20% respecto de 2023, que a Comunidade poderá destinar a financiar investimentos no territorio”, afirma. Paralelamente, a incorporación en 2023 do Factor de Insularidad nos orzamentos reportou a outra fonte importante de financiamento: dos 110 M€ iniciais, neste 2025 esta partida elevouse ata os 160 M€.

“O Goberno de España asigna a Balears 1.300 M€ en financiamento autonómico máis que o que contemplaba o último Goberno do PP, un diñeiro o Govern balear debería investir en aspectos que dependen da súa xestión, como construír vivenda de protección oficial e reducir as listas de espera sanitarias e de acceso ao sistema de atención á dependencia”, sinalou o delegado. Rodríguez Badal asegurou que “o Goberno de España está firmemente comprometido coa defensa dos intereses dos cidadáns e as cidadás de Balears”, e subliñou “a aposta decidida do Goberno de Pedro Sánchez por consolidar o público en ámbitos esenciais, como a educación ou a sanidade”. Neste sentido, puxo de relevo que durante os últimos sete anos, o Ministerio de Educación, Formación Profesional e Deportes destinou ás illas máis de 430 M€, que serviron para aumentar as bolsas, das que este curso se benefician 13.647 estudantes, e impulsar a FP, cunha inxección de 179 M€ no último quinquenio e unha cifra marca de 20.883 estudantes.

Por outra banda, os máis de 9,4 M€ destinados polo Ministerio de Sanidade a diferentes programas en Balears fixeron posible reforzar a Atención Primaria, cun investimento estatal de 4,5 M€. En canto ao escudo social, no arquipélago hai 27.221 perceptores do Ingreso Mínimo Vital e o bono social eléctrico chegou a case 19.000 persoas.

Rodríguez Badal remarcou tamén outros avances crave en materia de mobilidade e de conectividade; por unha banda, desde 2019 o Ministerio de Transportes destina a Balears unha media anual de 298 M€, que serve, entre outras cousas, para financiar a gratuidade do bus e do tren, implantada por primeira vez en 2023. Por outra banda, a través do programa Kit Digital promoveuse a dixitalización de pemes e autónomos, con máis de 76.700 beneficiarios nas illas.

Plan de Recuperación (*)

O Plan de Recuperación, Transformación e Resiliencia (PRTR) é unha ferramenta decisiva na modernización da economía, que permitiu aumentar a produtividade e, ao mesmo tempo, avanzar en materias como a sustentabilidade, a inclusión e a cohesión social. A través deste instrumento, Balears executou xa un total de 1.358 M€ en fondos europeos, dos que 495 M€ foron xestionados directamente polo Estado e o resto, pola Comunidade Autónoma, e que beneficiaron a máis de 42.700 empresas, institucións e cidadáns do arquipélago.

Entre outros proxectos desenvolvidos con estes fondos destacan os 153 M€ para executar 30 Plans de Sustentabilidade Turística en Destino (PSTD), os 100 M€ do programa de Turismo para Territorios Extra peninsulares ou os 3 M€ para a cidade de Eivissa, dentro do Programa Cidades Patrimonio da Humanidade.

También é especialmente relevante o Fondo de Resiliencia Autonómica, que o Goberno puxo a disposición das CCAA, e que no caso de Balears permitiu financiar con 125 M€ a rehabilitación do Aeroporto de Palma, un proxecto que, ademais, prevé a creación de preto de 1.000 empregos.

O delegado do Goberno remarcou que os fondos europeos han servido, ademais, “para fortalecer o Estado do Benestar, nun aspecto esencial como o do acceso a unha vivenda, como o proban os 752 pisos de aluguer social, en 23 municipios, que se están desenvolvendo nestes momentos en Balears grazas ao Plan de Recuperación”. Aos 97,7 M€ do PRTR que o Ministerio de Vivenda destinou ás illas, súmanse, outros 71,4 M€ orzados a través dos Plans Estatais de Vivenda; preto de 197 M€ do organismo estatal Casa 47 (antigo Sepes) e outros 18 M€ en subvencións nominativas, para máis de 2.900 vivendas de nova construción proxectadas. Rodríguez Badal sinalou a oportunidade de programas como o Bono Novo, do que se levan investidos 19,2 M€ nas illas, “para facilitar a emancipación entre este colectivo, un dos que teñen máis dificultades para atopar piso”. Neste sentido, insistiu en que “a vivenda debería ser a acción central do Govern balear e non o está sendo” e emprazou ao Executivo autonómico a “sumarse ao Plan Estatal de Vivenda e aplicar o límite aos prezos do aluguer”.

O Plan de Recuperación tamén permitiu á Comunidade Autónoma impulsar proxectos de calado en ámbitos como a mobilidade sustentable, con case 25 M€ para doce proxectos, entre os que destacan a ampliación do Metro de Palma, o novo apeadeiro do Hospital de Inca ou as novas paradas da rede de autobús interurbano de Mallorca, Menorca ou Eivissa. Igualmente, desenvolvéronse actuacións de modernización e transformación dixital en sectores básicos como a sanidade ou a economía social e de coidados. No primeiro deles, destaca o Plan Inveat, polo que o CAIB recibiu 22 M€ para a compra e actualización de equipos de alta tecnoloxía en 5 hospitais.

Gestión migratoria

Alfonso Rodríguez Badal fixo unha referencia específica á xestión da migración irregular, ao termo dun ano no que o número de persoas chegadas en patera ás illas aumentou un 24,5% con respecto a 2024, cun notable incremento da presenza de perfís vulnerables entre os migrantes, que motivou a declaración de emerxencia por parte do Ministerio de Inclusión, Seguridade Social e Migracións, e a dotación de 6,7 M€ para as novas instalacións de acollida en tránsito dos portos de Palma e Eivissa, e o módulo para a custodia policial dA Savina (Formentera), xunto con outras medidas de reforzo dos efectivos policiais e de Salvamento Marítimo. Entre elas, referiuse á incorporación recente do patrulleiro oceánico “Duque de Ahumada”, da Garda Civil, o máis grande e avanzado da súa historia, deseñado para a vixilancia, a loita contra o narcotráfico e o rescate en alto mar, e a mellora dos recursos de vixilancia e detección, grazas a un investimento, con carácter de urxencia, do Ministerio do Interior de 3,3 M€.

Rodríguez Badal puxo en valor o labor intenso e profesional das Forzas e Corpos de Seguridade do Estado, Salvamento Marítimo, Cruz Vermella e todas as institucións e entidades que colaboran nos operativos e que “posibilitaron que, á vez que se cumpre co que dita a lei, garántase un trato digno cara a estas persoas que foxen de situacións persoais dramáticas, que os levan a arriscar as súas vidas”. A crise migratoria en Balears levou Interior a prolongar ata finais de outubro a habitual campaña de reforzo dos efectivos da Garda Civil e a Policía Nacional nas illas.

Función Pública

Otro dos avances que destacou o delegado do Goberno sobre o ano que está a piques de terminar é o Acordo Marco de mellora das condicións laborais e salariais dos empregados públicos, aprobado polo Consello de Ministros e ratificado polo Congreso dos Deputados este mesmo mes de decembro, e que contempla o incremento das retribucións un 11% ata 2028.

Froito deste mesmo acordo é o compromiso do Executivo de revisar á alza os complementos de residencia e insularidad, co criterio de garantir a igualdade entre todo o persoal traballador público das administracións. Rodríguez Badal sinalou que este fito, cuxos termos específicos deben concretarse proximamente na mesa de negociación correspondente, é “especialmente relevante no caso de Balears, xa que atende unha reivindicación histórica do arquipélago”.

Por último, o delegado referiuse aos proxectos de infraestruturas destinados ás Forzas e Corpos de Seguridade do Estado e dos que se concretou a súa execución nos próximos meses, como é o caso da nova comisaría de Policía Nacional de Maó, que iniciará as obras no segundo trimestre de 2026, ou as obras do novo cuartel da Garda Civil de Santanyí, cun investimento de 7,7 M€, que o Ministerio do Interior declarou recentemente de interese público.

(*) Nesta ligazón pódense consultar os datos actualizados de execución do PRTR en Balears