O Ministerio de Política Territorial e Memoria Democrática incoou o procedemento para a declaración do Monumento aos Avogados de Atocha, na praza de Antón Martín, en Madrid, como Lugar de Memoria Democrática, pola súa relevancia histórica e para a reparación das vítimas.
O conxunto artístico, instalado no ano 2002, por proposta de Comisións Obreiras, lembra o acto terrorista do que hoxe se cumpren 48 anos e polo que tres avogados laboralistas -Enrique Valdevira Ibáñez, Luís Javier Benavides Orgaz, Francisco Javier Sauquillo-, o estudante de dereito Serafín Holgado e o traballador do despacho Anxo Rodríguez Leal, foron asasinados por un comando de ultradereita. Ademais, no atentado foron gravemente feridos Miguel Sarabia Gil, Alejandro Ruiz-Huerta Carbonell, Luís Ramos Pardo e Lola González Ruiz.
O ataque foi un intento de acabar coa Transición, sendo o propio despacho dos avogados de Atocha un símbolo especial na loita antifranquista e en defensa das liberdades democráticas. As accións deste despacho, e de moitos outros de similares características, contribuíron a proporcionar apoio a moitos cidadáns nos últimos anos do franquismo.
O secretario de Estado de Memoria Democrática, Fernando Martínez, e a comisionada para a celebración dos 50 anos de España en Liberdade, Carmina Gustrán, realizaron hoxe unha ofrenda floral fronte ao Monumento que rende homenaxe ás vítimas.
Actos de violencia contra a oposición ao franquismo
Nas últimas semanas de 1976 e ao longo do mes de xaneiro de 1977 producíronse numerosos actos de violencia levados a cabo por grupos de extrema dereita. Os atentados estaban dirixidos contra colectivos coñecidos pola súa oposición ao franquismo: persoas demócratas, avogados, partidos e organizacións comprometidas coa ruptura política co réxime ditatorial.
Os letrados laboralistas do bufete de Atocha eran de Comisións Obreiras e militantes do Partido Comunista de España (PCE). Realizaba xestións coas administracións, atendían consultas dos traballadores e comparecíanse en xuízos. Eran expertos en dereito do traballo, seguridade social, dereito penal, financeiro, procesual e civil que se incorporaron á loita por recuperar as liberdades en España, nun contexto no que os dereitos laborais atopábanse tremendamente limitados.
Máis de cen mil persoas asistiron ao enterro dos asasinados. Tratouse dunhas das primeiras manifestacións multitudinarias tras a morte do ditador Francisco Franco. A este acto seguíronlle folgas e mostras de solidariedade por todo o país.
Lei de Memoria Democrática
A Lei 20/2022, do 19 de outubro, de Memoria Democrática, establece no seu preámbulo que coñecer a traxectoria da nosa democracia, desde as súas orixes á actualidade, as súas vicisitudes, os sacrificios dos homes e as mulleres de España na loita polas liberdades e a democracia é un deber ineludible que contribuirá a fortalecer a nosa sociedade nas virtudes cívicas e os valores constitucionais.
