O lema «Comprender o pasado, reflexionar o presente» presidirá o encontro de expertos que se celebrará no Senado entre os días 31 de maio e 2 de xuño. No Congreso, codirigido polos catedráticos Manuel Chust e Ignacio Fernández Sarasola, participarán medio centenar de especialistas de universidades de España, Portugal e Hispanoamérica e invitados de distintos ámbitos. O programa aborda a participación da muller nos debates sociais e políticos nas orixes constitucionais de España.
O Trienio Liberal (1820-1823) puxo as bases da caída do Antigo Réxime e a implantación da actividade parlamentaria, a división de poderes, a liberdade de imprenta, a participación cidadá e o nacemento dos partidos políticos, exercendo ademais unha influencia notable en moitos dos procesos constitucionais, tanto de Europa como de América. Estes e outros aspectos serán abordados no Congreso Internacional «O Trienio Liberal douscentos anos despois», que se celebrará entre os días 31 de maio e 2 de xuño no Senado de España. Con este evento o Goberno de España, en colaboración co Senado, pretende lembrar e conmemorar este importante momento histórico na construción da cultura democrática en España.
Cando se cumpren dous séculos do período iniciado co pronunciamento de Rafael da Rega, que supuxo a restauración da Constitución de 1812, o encontro de expertos convida a «Comprender o pasado, reflexionar o presente», tal e como reza o seu subtítulo. Codirigido polo catedrático de Historia Contemporánea da Universidade Jaume I de Castelló, Manuel Chust, e polo catedrático de Dereito Constitucional da Universidade de Oviedo, Ignacio Fernández Sarasola, o Congreso contará coa participación de medio centenar de especialistas de distintas universidades de España, Portugal e Hispanoamérica, convidados de distintos ámbitos, como o xornalístico e o da administración, e representantes de diversas institucións.
O presidente do Senado, Ander Gil, e o ministro da Presidencia, Relacións coas Cortes e Memoria Democrática, Félix Bolaños, presidirán a apertura do Congreso, cuxa conferencia inaugural correrá a cargo do catedrático da Universidade de Alacante Emilio La Parra, premio Comiñas de Historia, Biografía e Memorias pola obra Fernando VII. Un rei desexado e detestado. O título do seu relatorio, «O trienio liberal, impulso plural para a construción dun sistema novo», apunta as liñas xerais que se desenvolverán nos dez bloques temáticos cos que o programa arroxará luz sobre os logros do Trienio Constitucional e o seu sinal no devir histórico de España e do mundo.
O papel das mulleres, a educación constitucional.
Un asunto transversal, como é o da participación da muller en cuestións sociais e políticas nas orixes constitucionais en España, será motivo para un dos debates. Tras o relatorio respecto diso de Elena Fernández, da Universidade de Barcelona, e moderadas pola presidenta da Comisión de Igualdade do Congreso dos Deputados, Carmen Calvo, intervirán como convidadas a ex delegada de Goberno en Violencia de Xénero e letrado nas Cortes, Branca Hernández Oliver, e as profesoras Claudia Rosas Loureiro (Pontificia Universidade Católica do Perú) e María Cruz Romeo (Universidade de Valencia).
Igualmente, a formación en valores cívicos e democráticos dos cidadáns durante o Trienio constituirá o tema do último encontro programado, «A educación constitucional», que contará co relatorio de Pilar García Trobat, da Universidade de Valencia, e o encontro moderado polo embaixador de España ante a UNESCO, José Manuel Rodríguez Uribes, no que participarán os profesores Mercedes Cabrera, da Complutense; Pilar Billarín Domingo, da Universidade de Granada, e Olegario Negrín Fajardo, da UNED.
Restauración constitucional e os seus múltiples efectos.
As distintas mesas redondas abordarán o período histórico marcado pola restauración da Constitución de Cádiz e profundarán en aspectos concretos dese novo sistema, desde a división de poderes e a garantía de dereitos ata a educación constitucional do cidadán.
Baixo o enunciado «O Trienio Liberal. Constitución, dereitos, liberdades», o primeiro bloque temático rememorará a aplicación en toda a súa extensión do texto constitucional de 1812 -abolido por Fernando VII dous anos despois da súa promulgación- coas achegas de especialistas da Universidade de Zaragoza, Pedro Rújula; da Universidade de Santiago de Compostela, Roberto Luís Blanco Valdés, e da Universidade de Málaga, representada pola tamén maxistrada do Tribunal Constitucional María Luisa Balaguer Canellón, nunha sesión moderada polo ministro da Presidencia, Relacións coas Cortes e Memoria Democrática, Félix Bolaños.
A actividade da segunda xornada do Congreso Internacional, o 1 de xuño, dará comezo coa análise de «Os ecos do Trienio Liberal». Mariana Terán Fontes, da Universidade Autónoma de Zacatecas e membro de Academia da Historia de México; Juan Marchena Fernández, da Universidade Pablo de Olavide; Rosario da Torre do Río, da Universidade Complutense de Madrid, e Fernando de Sousa, da Universidade de Porto, co director do Instituto Cervantes, Luís García Montero, como moderador, mostrarán a repercusión do precedente español en procesos revolucionarios europeos e americanos.
En torno ao asunto «Parlamentarismo, mobilización popular e contrarrevolución» virará outra das mesas, moderada polo secretario de Estado de Relacións coas Cortes e Asuntos Constitucionais, Rafael Simancas, e na que intervirán María Antonia Peña (Universidade de Huelva), Gonzalo Butrón Prida (Universidade de Cádiz) e Jordi Roca Vernet (Universidade de Barcelona). Tres figuras destacadas do período histórico: o militar Rafael da Rega, o economista José Canga Argüelles e o político Antonio Alcalá Galiano protagonizarán o encontro sobre «Os rostros do Trienio», coas especialistas Clara Álvarez Alonso (Universidade Autónoma de Madrid), Carmen García Monerris (Universidade de València), Raquel Sánchez (Universidade Complutense) e o catedrático da Universidade de Alacante Emilio La Parra como moderador.
A primeira sesión vespertina dese día servirá para lembrar «Os embates da política relixiosa, desamortización, masonería e comunería» da man de Manuel González de Molina (Universidade Pablo de Olavide), Luís P. Martín (Universidade de Pau) e Pedro Álvarez Lázaro (Universidade Pontificia de Comiñas), moderados polo secretario de Estado de Memoria Democrática, Fernando Martínez López. A segunda, «Vías de participación cidadá na vida política», tratará aspectos como a liberdade de imprenta, a actividade dos xurados populares e a creación das Sociedades Patrióticas -precedentes dos partidos políticos- coa intervención de Gonzalo Capellán de Miguel (Universidade dA Rioxa), José Antonio Pérez Juan (Universidade Miguel Hernández), Luís Fernández Torres (Universidade do País Vasco/EHP) e Celso Almuiña (Universidade de Valladolid), acompañados polo codirector do Congreso Ignacio Fernández Sarasola como moderador.
A terceira e última xornada do encontro internacional, o 2 de xuño, entrará en «Os debates do proxecto reformista do Trienio», entre os que ocupou un lugar destacado o da división provincial adoptada en 1822, que debullará nun relatorio o profesor da Universidade de León Francisco Carantoña. Nun debate complementario participarán como convidados o alcalde de Vigo e presidente da FEMP, Abel Caballero; o presidente da Deputación de Castelló, José Pascual Martí García, e a alcaldesa de Hospitalet de Llobregat e presidenta da Deputación de Barcelona, Nuria Marín Martínez, moderados polo secretario de Estado de Política Territorial, Alfredo González Gómez.
A «Liberdade de prensa» será obxecto doutra sesión, que a partir do relatorio de Beatriz Sánchez Hita, da Universidade de Cádiz, propiciará o intercambio de pareceres entre os xornalistas convidados: Montserrat Boix, de Radio Televisión Española; Carmen Juan, de Onda Cero, e Jesús Maraña, de Infolibre, co director dO Español, Pedro J. Ramírez, como moderador.
Cartel do Congreso.
Coa colaboración do Museo do Romanticismo, elaborouse este cartel utilizando a imaxe alegórica da Nación Española liberada das súas cadeas pola Constitución de 1812.
Inscrición, difusión e máis información.
As inscricións son gratuítas e pódense realizar a través dun formulario electrónico dispoñible na web do Ministerio de Presidencia. Ademais da asistencia presencial, poderase seguir as sesións do Congreso a través de streaming. Ás persoas que acudan presencialmente poderáselles facilitar certificado de participación na sala na que se celebre o Congreso.
